Stop at Nothing: Lance Armstrong, meester van de manipulatie

lance-armstrong-stop-at-nothingMoet u de documentaire ‘Stop at Nothing’ over ex-wielrenner Lance Armstrong zien? Ja. Ook als u geen uitgesproken affiniteit met fietsen of sport heeft, zal de documentaire van Alex Homes u boeien. De documentaire heeft als onderwerp namelijk helemaal niet wielrennen of doping. Wielrennen en doping fungeren slechts als kapstok waaraan een modern epos over bedrog wordt opgehangen. Een epos dat duidelijk maakt dat Lance Armstrong de interessantste sportman van deze tijd is.

De documentaire begint met een fragment waarin de Amerikaan onder ede wordt ondervraagd in de rechtbank. Hier komt meteen Armstrongs’ grootste kwaliteit aan het licht: liegen. Niet alleen ontkent hij alle gestelde vragen over vermeend dopinggebruik, ook countert hij vlijmscherp als de vraag onduidelijkheden bevat. Op een belerende toon legt hij uit wat het verschil tussen steroïden en cortisone is. Provocatief vraagt hij aan de vragenstellers: ‘How many times do I have to say: I have never taken drugs.’ Het wordt de kijker meteen duidelijk, Lance Armstrong heeft de touwtjes in handen.

De continue sfeer van spanning blijft voelbaar in de gehele documentaire. Lance Armstrong is de definitie van het woord manipulator. Overal waar Armstrong komt weet hij een organisatie naar zijn hand te zetten. Enerzijds door middel van sportieve kwaliteit: hij fietst het hardst van iedereen, anderzijds door minder ethisch verantwoorde vormen van leiderschap. Armstrong beschikt over exceptionele overtuigingskracht, hij is persuasief tot en met. Maar waar aanvankelijk zijn tirannieke leiderschapsstijl wordt gedoogd door zijn uitzonderlijke talent en sportieve prestaties loopt het gaandeweg uit de klauwen. En hoe.

Het levensverhaal van de Texaan blijft intrigeren. De ex-kanker patiënt die against all odds de sport de zeven daaropvolgende jaren domineert. Het was het sprookje dat de door schade en schande wijs geworden sport nodig had. Of tenminste in wilde geloven.

Armstrong realiseerde zich maar al te goed dat hij het hoofdpersonage van dat sprookje kon worden. Mits goed geregisseerd en mits niemand in de crew, bijrol, figurant of regisseur uit de school zou klappen over het fictieve karakter van het sprookje, zou er geen probleem zijn. Armstrong had immers al met zijn natuurlijk charisma en overtuigingskracht het leeuwendeel van de journalisten en andere kritische volgers in zijn broekzak zitten. Journalisten die meer weg hadden van fans met een blocnote dan kritische verslaggevers die hun vak verstonden. Murw geslagen door alle dopingschandalen die de sport bedreigden, wilden zij geloven in het sprookje van de comeback. Een nieuw schandaal zou de sport fataal kunnen worden.

Armstrong zelf – met zijn ontzagwekkende sluwheid – doorzag die wens naar een schone winnaar en gebruikte die in zijn ontkenningsretoriek. ‘Ik? De man die zo ziek is geweest, die de ziekte overwon, waarom zou ik mij volspuiten met die troep?’ Een meesterzet van de fraudeur die weet dat het sportjournaille het voor zoete koek zal slikken. Er was misschien een enkeling die, teleurgesteld in de ware aard van het sprookje, zou dreigen om naar de pers te stappen en uit de school te klappen. Maar dan begon het hele spel van manipulatie.

Mocht je dan zo sadomasochistisch aangelegd zijn om alsnog de pers te benaderen, dan zorgde Armstrong ervoor dat de details die jij kon aanvoeren al ontzenuwd waren door middel van een schimmig alibi, uiteraard bevestigd door alle betrokkenen. Zo zou de beschuldiging in het nieuws de vorm krijgen van een rancuneuze klacht van iemand die ervan baalde dat hij niet goed genoeg was. Armstrong was zo’n fenomenale leugenaar, zo’n briljant manipulator omdat hij de kunst van het nieuws framen uitstekend begreep. Hij was in de wieg gelegd voor een carrière in de politiek.

De externe vreemde eenden in de bijt – de journalisten die niet in het sprookje geloofden – werden bejegend op z’n Armstrongs: direct, op het agressieve af. Niet alleen werden er rechtszaken gestart tegen de schrijvers zelf, maar ook tegen iedereen die maar medewerking had geleverd aan het schrijfsel. En public werden de schrijvers te kakken gezet, hoe durfden zij een kanker overwinnende kampioen in zulk daglicht te stellen?

Lance, Oprah en het rietjeKun je het journalisten en fans kwalijk nemen dat zij bleven geloven in deze man? Als journalist moest je sterk in je schoenen staan om verdenkingen te blijven uiten als concreet bewijs uitbleef. Bovendien was Armstrong een man die als je hem voor het eerst tegenkomt als uiterst aimabel, innemend, welbespraakt en overredend overkomt kortom: een uithangbord voor iedere sport.

In werkelijkheid heeft hij de sport bijna de doodsteek gegeven. Onder zijn sportieve suprematie was er een sfeer van intimidatie en angst. Angst om niet mee te gaan in de rat race van consequent bedrog. Met wiskundige precisie werden medici uit de hele wereld van stal gehaald om de perfecte cocktail van verboden middelen te maken. ‘Stop at Nothing’ is bovenal een documentaire over de kwaadaardige mens: hebzucht, sadisme, ijdelheid en narcisme vechten bij Armstrong om voorrang. En de dunne scheidslijn tussen de essentie van topsport -het beste uit jezelf willen halen- en waanzin.

Wat betreft Lance Armstrong valt na het zien van de documentaire niet zoveel te relativeren. Zijn concurrenten reden in die tijd vast ook niet brandschoon rond. Armstrong heeft echter eigenhandig het bedrog naar een nieuw niveau getild. Dit door een cultuur te creëren waarin beschuldigingen en valse verdachtmakingen schering en inslag waren. Dat hij jarenlang de leugen heeft kunnen laten zegevieren geeft aan hoe een zeldzaam getalenteerd persoon Armstrong was: getalenteerd in fietsen maar bovenal getalenteerd in begoocheling.

En toch, Lance Armstrong was in al zijn fouten, in al zijn ondeugd en in al zijn tekortkomingen als mens een intrigerender figuur dan de laatste acht Tourwinnaars bij elkaar.

De documentaire is tijdelijk (tot 24 augustus 2014) nog te zien via npogemist.nl.

Bart Toorenaar

Doordeweeks werkt Bart als e-commerce consultant, maar in het weekend vult hij zijn dagen graag met het praktiseren van, kijken naar of schrijven over fietsen. Favoriete all-time renner: Iban Mayo, favoriete koers: Parijs-Nice.

Related Post

24 Comments

  1. Gerrit 31/07/2014 at 14:36 - Reply

    Volledig eens met de slotzin.

  2. Marc Peeters 31/07/2014 at 15:16 - Reply

    Hoezo heeft LA het bedrog naar een nieuw niveau getild? Je kunt hooguit stellen dat hij dit aspect van de sport (i.c. het liegen plus de controle over de omerta) tot in de puntjes beheerste.
    Wat mij wederom in deze docu irriteerde was de suggestie dat LA zonder enige inspanning zijn overwinningen behaalde (met name de raid naar Sestrière). Met als grootste exponent die horzel David Walsh, beweert dat LA zonder het spul nog niet eens een viaduct overkomt.

    • Stephan 01/08/2014 at 00:10 - Reply

      Waar Armstrong verder ging dan anderen was dat hij niet alleen zelf de boel bedonderde, maar er ook anderen toe aanzette, mensen intimideerde en afperste. De rest, dat waren valsspelers. Armstrong was een maffiosi. Daar zit hem de crux.

  3. Theo Janssen 31/07/2014 at 15:23 - Reply

    Bij mij staat hij nog steeds hoog aangeschreven, en niet om het wielrennen maar om de Livestrong
    foundation. Vraag daar in Amerika de Amerikanen naar en ze lopen allemaal weg met The Boss.
    Ik weet waar ik over praat want ik heb die klote ziekte zelf overwonnen.

  4. Moss 31/07/2014 at 17:03 - Reply

    Voor mij blijft hij The Boss! Doping of niet, je moet echt wel kunnen fietsen en pijn kunnen verdragen…

    • Erik 31/07/2014 at 21:27 - Reply

      Precies! Hij trainde zich de tering…. Meer en harder dan wie dan ook.

  5. F. van der Veen 31/07/2014 at 21:37 - Reply

    Heeft U enige fysiologische kennis of lul je maar wat praatjesmakers zoals Smeetsie na. Weet jij bijvoorbeeld hoeveel kcal een gemiddelde renner verbruikt in een bergetappe? Kan je dat vervolgens terugvertalen naar een aantal boterhammen met pindakaas? Succes. Probeer zelf eens een bergetappe en merk dat je 10 dagen geen pap kunt zeggen en jezelf leeg schijt tot op het bot.

  6. Nico 31/07/2014 at 21:43 - Reply

    Die klote ziekte overwonnen?? Zijn diegenen die sterven dan de losers?
    Dat is dus de grootste misselijkmakende onzin die deze gek met zijn Livestrong in het leven heeft geroepen.
    En zulke hoeveelheden bloeddoping zorgen voor een dusdanig hoge zuurstofopname dat pijn,net zoals bij een willekeurige verslaving gewoon nauwelijks meer gevoeld word.Let,s face it;; Lance Armstrong was/is gewoon een junk met alle mentale afwijkingen d,rop en d,ran.

    • Jan 31/07/2014 at 21:46 - Reply

      beetje nuance zou op zijn plaats zijn. Misschien beter eerst goed nadenken voordat je iets eruit tikt :) Alsof een renner met epo niet meer hoeft af te zien……wat een wijsheid.

  7. bert 31/07/2014 at 23:04 - Reply

    Voordat hij met doping begon kwam hij een viaduct nauwelijks over.

    • Marc Peeters 31/07/2014 at 23:34 - Reply

      Nou ja zeg, moet ik dit serieus nemen? Of heeft Bertje zelf een pilletje op?

      • Rick 02/08/2014 at 12:08 - Reply

        bert zal David Walsh quoten denk ik. :-)

        • Marc Peeters 02/08/2014 at 12:18 - Reply

          ik heb altijd geleerd: als je dan toch iemand citeert, neem dan een autoriteit, iemand die er met feiten goed over nagedacht heeft.

          • bert 02/08/2014 at 21:32

            1993 opgave
            1994 opgave
            1995 36e
            1996 opgave

          • Marc Peeters 02/08/2014 at 21:37

            Miguel Indurain:
            1985 opgave
            1986 opgave
            1987 97e
            1988 47e
            Say no more.

          • bert 02/08/2014 at 21:54

            Ah bijdehandje Peters weer, Indurain won wel de tour Lavenir en dan moet je kunnen klimmen, Armstrong heeft voor zijn retour na kanker geen platte prijs in een hellende koers gereden.

          • Marc Peeters 02/08/2014 at 22:10

            Gevalletje historievervalsing?
            WK Oslo, Waalse Pijl, de Classica. En dan noem ik de ereplaatsen niet op. Ik beweer niet dat er sprake is van hooggebergte, maar het gaat verder (cq. hoger) dan een viaduct. Noem het hellende koersen voor mijn part.
            Let wel:
            1. je hoeft mij geen bijdehantje te noemen (aanspreken bij de voornaam vind ik al sympathieker).
            2. de ‘hellende’ prestaties van LA na zijn comeback zijn mede(!) gebaseerd op andere gabarie, andere trapfrequentie, andere meer conscientieuze voorbereiding, mentale focus. Daarin ligt het onderscheid, en niet in de farmaceutische preparatie.
            3. ergo: extrapolatie van oude uitslagen gaat niet op. Er zijn teveel factoren in het spel: multicausaliteit.
            Rest my case.

  8. bert 02/08/2014 at 22:15 - Reply

    je hebt het wel heel erg met jezelf getroffen meneer Peeters, familie van Mart Smeets? Moet bijna wel als ik lees wat je er allemaal bijhaalt om je goddelijke Lance op een voetstuk te plaatsen.

    • Marc Peeters 02/08/2014 at 22:28 - Reply

      Zo goddelijk is ie voor mij niet hoor. Daarvoor is zijn palmares – vind ik – veel te smal. Na zijn comeback, niks Giro, niks Vuelta, wat ereplaatsen in de Amstel. Alleen die monomane focus op de Tour.

      • Jan 03/08/2014 at 10:46 - Reply

        reactie van Bert geeft al aan dat zijn argumenten op zijn!

  9. Jan 03/08/2014 at 10:44 - Reply

    denk dat we bij Lance gemakshalve wat vergeten:
    Hij richtte zich voordien nooit op rondewerk
    De opgaves zijn in 1993 en 1996 gebaseerd op leeftijd en waarschijnlijk al problemen door kanker
    Gewichtsverlies is heilig voor renners die in t rondewerk beter mee willen kunnen.
    Werkt beter dan epo hoor als je een behoorlijk aantal kiloos verliest!!
    Daarnaast zette Armstrong trainingstechnisch ook een nieuwe weg in in die periode net als Sky nu heeft gedaan. Lees bijvoorbeeld in “the secret race” hoe Hamilton beschrijft hoe dr. Checcini hem leert meer high-end speed te krijgen ipv een diesel te zijn………

    • Marc Peeters 03/08/2014 at 11:12 - Reply

      Mee eens.
      Samenvattend wat mij betreft: LA is groot wielrenner, met een beperkt oeuvre, en met een slecht obsessief manipulatief karakter (maar dat moet allicht wil je de top bereiken)

  10. Mirjam 03/08/2014 at 13:58 - Reply

    Het is de sociopaat in hem, de manipulatie en het mensen moedwillig kapot maken wat ik verschrikkelijk vind. Kun je nog zo goed fietsen. Kun je net zoveel doping gebruiken als de rest. Maar op zo’n manier met mensen omgaan? Daar heb ik geen woorden voor. Onbegrijpelijk. En dat allemaal voor eigen gewin. Geld. Aanzien. Macht. Bah. Door het verhaal van Lance Armstrong is mijn toenmalige vriend gealarmeerd en bleek dat hij ook getroffen was door teelbalkanker. Hij is gelukkig ook genezen. Maar Livestrong of niet. Hoop geven of niet. De wijze waarop Lance Armstrong dweept met deze geschiedenis? Zichzelf steeds heeft neergezet als ‘Ik als overlevende van kanker zou toch nooit doping gebruiken? Ik ben toch niet gek?’ Nou sorry hoor. Ik vind het walgelijk.

    • Jan 03/08/2014 at 20:48 - Reply

      nou ja….. in zijn algemeenheid vind ik wel dat iedereen en alles Armstrong allerlei psychiatrische stempels geeft terwijl we soms (op ons eigen nivo en in ons eigen wereldje) ook eens goed in de spiegel zouden moeten kijken. Begin ik bij mezelf.

      Wat zou er met ons gebeuren als iedereen ons als een soort van halfgod zou gaan zien? Dat kan nooit gezond zijn!

      Voor Armstrong geldt zeker: hoogmoed komt voor de val!!!
      Daarnaast vind ik al jarenlang dat hij niet “handig en tactisch” bezig was door zo fel te reageren op dopingaantijgingen, en zich op de manier te verdedigen zoals ook Mirjam beschrijft. Vooral daarom komt de boemerang nu eens zo hard terug!!!
      Ik kreeg zelf gek genoeg de meeste waardering voor hem toen na 2005 bleek dat Lance niet veranderde in de zoveelste dikke vadsige ex-prof.

Geef een reactie