HET KERSTVERHAAL*

(* UIT DE MEEST RECENTE BIJBELVERTALING)

Tekst: Matthias Vangenechten

Er is een nieuwe Bijbelvertaling opgedoken. In opdracht van godsdienstwetenschappers die een oorzaak zochten voor de mystieke geladenheid van de Muur van Geraardsbergen, begonnen archeologen op de flanken van dit wielerheiligdom te graven en te graven, tot hun spade botste op een kist met geestelijke geschriften van een kleine twee millennia oud. Uit gedetailleerd onderzoek van het materiaal blijkt dat dit de meest oorspronkelijke rollen papier zijn die tot het Nieuwe Testament behoren. Meer nog, uit niet onbelangrijke extracten die in onze handen terecht zijn gekomen, kan afgeleid worden dat het kerstverhaal zoals we dat nu kennen helemaal moet herschreven worden. Leest u vooral zelf mee.

In de zesde maand, het was de tijd van de Ronde van Helvetica, een moment in het seizoen dat de bloedcentrifuges overuren draaiden, zond God de engel Charly naar het stadje Aquila alwaar Magere Hendricus schaar steen perkament aan het spelen was welke positieve dopingplassen hij zou achteroverdrukken en de welke hij in de openbaarheid zou brengen. ‘Hendricus, klein kind en luistert naar wat god u te vertellen heeft.’ Hij schrok zo hevig dat hij zes positieve testen van één en dezelfde renner pardoes op de grond liet vallen. ‘Charly, stoor mij niet als ik met de toekomst van het wielrennen aan het spelen ben.’ Charly was evenwel niet van zijn wolk te brengen en vervolgde: ‘Daarvoor ben ik hier Hendricus. God is niet content over u. Als ge zo blijft doorgaan, gaat ge een gewisse dood tegemoet, Magere Hendricus. Zonder heroïek en helden geen wielrennen. Het wielrennen heeft een nieuwe god nodig. En daar moet gij voor zorgen.’

‘Een nieuwe god, waar ga ik die halen?’ pruttelde Magere Hendricus nog tegen. ‘Maar te laat. Engel Charly was alweer naar Engelenland vertrokken. ‘Zelf een begenadigde wielrenner verwekken, is onmogelijk. Ik heb intussen ook al Olano gezien,’ bedacht Magere Hein bij zichzelf. Hij brak zich de kop. Vele bij nader inzien zelfs naar zijn normen idiote plannen borrelden op, vele plannen gingen bijgevolg de prullenmand in. ‘Het wielrennen kan nog wel een Spaans wonderkind gebruiken. Laten we er zo eentje lanceren en hem Alejandro noemen,’ sprak hij hardop. Toen zijn Keltische assistent dat hoorde, protesteerde hij: ‘Er is geen plaats in het wielrennen voor renners die Alejandro heten. Waarom niet ineens Cristiano? Alejandro is een naam om mee te gaan kunstschaatsen in zo van die malle glitterpakjes, niet om met te fietsen. En wat als er de zesde januari gasten komen die geen zilver of brons als geschenk bij hebben, maar goud? Sta je dan mooi.’ Zijn Keltische assistent beter bekend als ‘De Natte Dweil’ kwam met een tegenidee op de proppen. ‘In West-Vlaanderen rijdt wel wat talent rond.’ Maar voor hij zijn zin kon afmaken, counterde Magere Hendricus zijn nog ongeformuleerd voorstel al. ‘Geen West-Vlamingen, weet je nog de laatste keer? Die ene mallerd die constant lag te roepen dat hij god niet was. Liever niet zo’n aansteller deze keer.’

En zo kwam er een patstelling – wat niemand weet is dat het Nieuwe Testament een rijkelijke bron is van woordspelingen – tussen beide heren. Ondertussen zag de engel Charly wat er op aarde gaande was en hij kon het mistroostige schouwspel niet langer aanzien. ‘Hendricus, gij incapabel mens. Ik zal u wel weer uit de nood helpen.’ En zo geschiedde. De Engel Charly ging naar Cameleau, een plaatsje te klein om zichtbaar te zijn op Google Maps. Daar woonden Tuur, een timmerman gespecialiseerd in het maken van ronde tafels en Guinevere, een ongelukkige vrouw die maar niet zwanger geraakte. Tot haar sprak Charly: ‘Vrees niet Guinevere, God heeft je zijn gunst geschonken. Je zal zwanger worden en een zoon baren met de welluidende naam Lanceloet. Hij zal een groot en machtig man worden en men zal hem vol ontzag en zelfs met een tikkeltje vrees ‘The Boss’ noemen. Hij zal na een zware fysieke tegenslag zevenmaal het hoogste goed hier op aarde bereiken en dan in de eregalerij van de goden opgenomen worden. Pas wel op, hij heeft één ontembare drang en dat is de drang om zijn vader met jou te bedriegen, Guinevere. Wanneer dat gebeurt, staat er hem een aards bestaan te wachten waarin hij tot het einde van zijn dagen uitgespuugd zal worden en zal alles van hem worden afgenomen. Anders zal hij tot in de eeuwigheid koning zijn over het volk dat stamvaders heeft voortgebracht als Ferdi, Fausto en Gino.’

Toen het wielerseizoen naar jaarlijkse gewoonte weer vlugger voorbij leek te zijn dan het jaar voordien, kondigde de toenmalige keizer Rik II een decreet af dat alle inwoners van zijn rijk zich moesten gaan inschrijven. Het dorpje Cameleau lag binnen zijn keizerrijk, bijgevolg ontsprongen Guinevere en Tuur de dans niet. Zij moesten naar de grote stad Hertals trekken om zich in te schrijven. Geheel toevallig moest Guinevere die dag bevallen. Na de pasgeboren wielerkampioen in spe te hebben gebaard, zijn whereabouts te hebben ingevuld, zochten ze onderdak voor de nacht. Ze klopten aan bij herberg La Vie Claire. De uitbater had geen plaats. Ook in herberg Wiesenhof was er geen plaats meer vrij en de feloranje Euskaltelmotel had intussen de boeken toegedaan. Er had zich nochtans een rijke overnemer aangediend, maar die trok zich alweer even snel terug. Guinevere en Tuur werden moedeloos. ‘Er is geen plaats voor ons en onze Lanceloet in de herbergen,’ concludeerde Tuur weloverwogen. Dus wikkelden de doodvermoeide ouders hun pasgeboren uk in een gele doek en legden hem in een voederbak vol stro.

Dat ze in een stal onderdak vonden had ongetwijfeld een grote symbolische waarde. Die moest in het wielerimperium dringend eens uitgemest worden. Maar daar hadden de brave Guinevere en de brave Tuur natuurlijk niets aan. Ondertussen trokken er herders richting Hertals. Zij hadden van de engel Charly gehoord dat de nieuwe koning van het wielerimperium daar geboren was. Toen ze eenmaal aangekomen de bullyblik van de kleine Lanceloet zagen, konden ze bij de kribbe niet snel genoeg weer vertrekken. Ze lieten als enige cadeau een zwart ongelovig schaap met een zware tongaandoening achter dat al snel de naam Thomas kreeg. Niet het enige beest in de kerststal. Er was nog een hert met een witte voet, een steenezel die ze Riccardo noemden en tot slot ook nog de os Bjarne die ze maar niet weggejaagd kregen.

Omdat voor het verhaal compleet te maken de peetvaders van het wielrennen nog een geschenk moesten brengen en zo’n stal fotogenieker is dan een living in een aftands huisje in het afgelegen Cameleau, bleven Guinevere en Tuur met hun kleine snotaap nog wat langer in de stal tot op die ene zesde januari de drie onderkoningen van de wielersport de wielerkampioen in spe een bezoekje hadden gebracht. Deze drie mannen heetten Patricius, Neel en Hilarius en kwamen in opdracht van koning David. Patricius bracht hypocrisie mee en enkele handige kneepjes om de media om je vinger te winden, Neel had een koelbox met epo, groeihormonen, testosteron en corticosteroïden meegebracht om Lanceloet op een gezonde manier te laten opgroeien en Hilarius tot slot had een handboek vol maffiapraktijken bij zich met extra aandacht voor het woordje omerta. Drie onontbeerlijke zaken om te overleven als wielrenner. Lanceloet kreeg pretoogjes bij het aanschouwen van zoveel cadeautjes, moeder en vader waren ontroerd bij zo’n goedheid van de drie onderkoningen. Ze bedankten hen uitvoerig voor de mooie geschenkjes en wensten hen een voorspoedige reis terug.

Nadat de drie wielerpeetvaders een visioen kregen waarin ze gewaarschuwd werden zeker niet terug te keren naar koning David, reisden ze via een andere weg terug dan ze gekomen waren. Koning David die zag dat de drie hun whereabouts onaangekondigd en zonder hem te verwittigen hadden aangepast, rook onraad en begon een klopjacht op de nieuwe koning. Maar zoals zijn naam al doet vermoeden, was het strijden tegen Goliath (1 Samuel Sanchez 17). Gezien er goddelijke krachten in het spel waren, won de kleine arme David deze keer niet. Intussen had de engel Charly Tuur gewaarschuwd om met zijn pasgeboren zoon en vrouw te vluchten naar de andere kant van het water. Daar bleef hij tot Koning David van de troon werd gezet, helemaal in de marginaliteit terecht kwam en uit arren moede maar wielerboeken begon te schrijven.

De rest is bekend.

TUSSEN TWEE OORLOGEN

LEVEN EN DOOD VAN LUCIEN STORME, WIELERKAMPIOEN

Tekst: Frank Heinen

Nieuwkerke, juni 1916.

Het West-Vlaamse dorp Nieuwkerke ligt aan de rand van alles. Aan de rand van West-Vlaanderen, aan de rand van Wallonië en aan de rand van Frankrijk. Het is een deelgemeente van Heuvelland, een overkoepelende gemeente van tweetalig niemandsland.

Aan de rand van Nieuwkerke (of: Neuve-Église) stroomt de Douvebeek, dwars door de wijk De Zwijnebak. En aan de rand van die wijk ligt dan weer een boerderij. De boerderij van Henri Storme en Louise Huyghe. Hij boer, zij moeder van een zoon (Daniël) en hoogzwanger van de tweede.

De Eerste Wereldoorlog is dan ook in het Heuvelland in volle gang. De scheidslijn tussen het door het Duitse leger bezette gebied en de aanvalslinie van de geallieerden, loopt dwars door dat kleine gebied van acht West-Vlaamse dorpjes.

De Slag bij Verdun is al bijna een halfjaar aan de gang en de strijdende partijen hebben een bloedige patstelling bereikt. De verliezen aan Franse kant zijn zo groot dat zij slechts een zeer beperkt aandeel hebben in de voorbereidingen voor de Slag aan de Somme. De plannen voor het doorbreken van de status quo van de ingegraven legers liggen er al sinds het najaar van 1915. De Britse legerleiding verzoekt de Franse collega´s om uitstel, maar dat wordt afgewezen.

Het offensief moet doorgang vinden.

Op 25 juni 1916 gaan de Britten over tot het onafgebroken bombarderen van de Duitse linies rond de rivier de Somme. Zes dagen lang bulderen de kanonnen, de houwitsers, de mortieren, de geweren, de granaten.

Op 1 juli 1916, om half acht ’s ochtends, gaan de Britten tot de definitieve aanval over. Duizenden en nog eens duizenden soldaten, jongens nog, klimmen uit hun min of meer veilige loopgraven en duiken het niemandsland tussen de linies in, klaar om de Duitser in de pan te hakken. De vijand wacht hen op, met even zoveel, goed ingegraven manschappen. Onder hen ook het 16e Beierse reserve-infanterieregiment, dat gestationeerd is in Bapaume. Eén van die Beierse infanteristen is een jonge vrijwilliger uit Braunau am Inn.

Zijn naam is Adolf Hitler.

Nauwelijks honderd kilometer noordelijk, in het woonhuis van Henri en Louise Storme, wordt de pasgeboren Lucien gevoed. Zijn moeder neemt de zorg voor de zuigeling op zich, want Henri is nodig op het land, oorlog of geen oorlog. De boerderij van de Stormes is er één zoals er duizenden zijn in deze regio: op een stuk land van dertien hectare verbouwt Henri tarwe, bieten, haver, vlas en koolzaad.

In de jaren erna breidt het katholieke gezin Storme zich in hoog tempo uit. Na Lucien volgen nóg zes kinderen, zes potentiële hulpjes op de boerderij én in het café De Brieke, dat Henri kort na de oorlog naast de boerderij opent.

Lucien is moeder Louises lieveling. Als enige van de acht Storme-kinderen wordt hij door zijn ouders naar school gestuurd, in Ieper. Wanneer hij thuis op de boerderij is, luiert hij liever. Terwijl zijn broers en zussen op het veld aan het werk zijn, ligt Lucien in het gras en kijkt naar de hemel.

Als er boodschappen gedaan moeten worden, wordt hij ingeschakeld. In het leven van Lucien Storme is er niets heerlijkers dan eerst een flink stuk op de vélo, om vervolgens uit te rusten in het hoge gras, kauwend op een halm.

Zo af en toe verzamelen de dorpelingen zich aan het begin van de avond in het café van zijn ouders, waar zij zich om het radiotoestel verdringen en luisteren naar de uitzendingen over de wielerwedstrijden. Die avonden zijn voor Lucien het toppunt van genot: in zijn gedachten fietst hij zelf ook wedstrijden en koerst hij zij aan zij met mannen als Adeline Benoit, Lucien Buysse en Julien Delbecque. Van de schoonheid en de omvang van de steden waarover op de radio gesproken wordt, de aankomstplaatsen, de startplaatsen, de doorkomsten; daar kan Julien zich slechts met veel moeite een voorstelling van maken.

Ze zijn groter dan Nieuwkerke, groter ook dan Ieper, maar niemand in het dorp weet precies hoe groot, hoe mooi. Daar denkt Lucien ‘s avonds over na voor hij in slaap valt. Het is niemand ontgaan hoezeer Lucien van de koers en de fiets geniet. Zijn oom Albert – zelf een verdienstelijk biljarter – moedigt hem aan vooral zelf veel te sporten. Helaas: de zaken van zijn ouders gaan weliswaar goed, maar geld voor een koersfiets is er niet. Lucien is aangewezen op een enkele dikkebandenrace, waaraan kinderen op gewone fietsen het tegen elkaar opnemen. Zijn eerste wedstrijdje, in het buurdorp Dikkebeurs, wint hij met overmacht.

Dan, in het crisisjaar 1929, wint Albert een regionaal kampioenschap Russisch biljart.

De prijs is een heuse racefiets. Hij schenkt de prijs, als vanzelfsprekend, aan zijn dolgelukkige neef.

Het volgende probleem dat zich voordoet, is de aanschaf van een koersuitrusting. Ook daarvan kan in deze tijden eigenlijk geen sprake zijn. Lucien gaat op zoek naar een privésponsor en vindt die ook: de slager van het naburige dorp Chappelle d’Armentieres, Raymond Arens, schaft voor hem een plunje aan en zo rijdt Lucien zijn eerste wedstrijdjes met de naam van beenhouwer Arens uit La Chappelle op z’n rug. Niet veel later sluit hij zich aan bij de wielerclub uit het dorp van Arens, Sport Ouvrier Armentierois.

Naar de meeste van zijn wedstrijden vertrekt Lucien op de fiets, en als dat te ver is, neemt hij plaats achterop de motor van Elias Wyckhuyse. Wyckhuyse is de uitbater van het café St. André op de markt van Nieuwkerke én een groot wielerfan. Het is hem een eer om het jonge talent naar wedstrijden te taxiën, fiets op de rug. Ook de tolbeambte van Nieuwkerke, Aimé Bethuyne, wil Lucien dolgraag helpen en biedt zich aan als persoonlijk verzorger.

De bemoeienis van de dorpsgenoten werpt vruchten af: Lucien maakt grote indruk in wedstrijden in de buurt, wedstrijden die hij wint of waarin hij uitblinkt door lange tijd krachtig voorop te rijden en de andere jongens, die vaak al veel langer koersen dan hij en bovendien over beter materiaal beschikken, het vuur aan de schenen te leggen.

Lucien is dan zeventien jaar, een kind nog. Werken op de boerderij doet hij nog slechts bij hoge uitzondering, naar school gaat hij al helemaal niet meer. Als hij achttien wordt en dus junior, kan hij terecht bij de prestigieuze Rijselse wielerclub “Les Halles Sportives Lilloises”. Zijn leven bestaat dan nog slechts uit de fiets, de fiets en verder niets.

In Duitsland wordt Adolf Hitler, leider van de NSDAP, door rijkspresident Paul von Hindenburg benoemd tot Rijkskanselier.

In zijn eerste jaar als junior wint Lucien Storme meteen verschillende wedstrijden. Ook wordt hij vijfde in de junioreneditie van Parijs-Roubaix. Hij geniet van het ploeteren over de modderige keien, het doet hem denken aan de ongelijke paden tussen de akkers van zijn vader.

In 1937, het jaar waarin hij 21 jaar zal worden, moet Lucien in dienst. Hij wordt gestationeerd in Zellik, in het Eerste Regiment Grenadiers. Het is een opvallend kalme diensttijd, waarin hij maar liefst dertien kilo aankomt. Na nauwelijks één jaar zit zijn verplichte periode in het leger erop; die winter traint hij de kilo’s er weer af door eindeloos vaak de Kemmelberg op en af te racen. Om de weerstand nog eens te vergroten, knijpt hij tijdens het klimmen voortdurend heel lichtjes in zijn remmen. Als hij na zijn trainingen terugkeert op de boerderij, wrijft zijn jongere zusje Denise hem met een handdoek droog.

Zijn Spartaanse trainingsmethoden en het grondige vegen van Denise leiden op 18 februari 1938 tot een heus profcontract, bij André Leducq - Mercier. Lucien is hiervoor vooral dorpsgenoot Berten Bafcop dankbaar. Bafcop is journalist bij de regionale krant Sportwereld en heeft zijn collega, de grote Karel van Wijnendaele, attent gemaakt op Luciens talenten. Van Wijnendaele heeft op zijn beurt de ploegleiders van Mercier verwittigd.

Zijn eerste wedstrijd bij de profs is Antwerpen-Gent-Antwerpen. Na lang op kop te hebben gereden, eindigt hij uiteindelijk als dertiende.

Een dag na Luciens debuut trekken Duitse troepen de grens met Oostenrijk over; de Anschluss is een feit.

In de Ronde van Vlaanderen, enkele weken later, moet Storme opgeven wegens aanhoudende pech met zijn materiaal. Weer een week later volgt Parijs-Roubaix.

“Ik heb in Storme een man gezien in volle vorm, kalm en bewust van zijn waarde. Bij het stijgen naar Vimy had hij met de handen op het stuur geen moeite om diegenen te lossen die in zijn wiel wilden volgen. Zeer op zijn gemak op slechte wegen, zich volledig bewust van zijn acties, zou hij zondag een ware verrassing kunnen veroorzaken. Ik ben geneigd van Storme mijn favoriet te maken.”

(Marcel Peltier, Le Réveil du Nord, 17 april 1938).

Lucien heeft het krantenartikel die zaterdag niet gelezen, maar hij is net zo overtuigd van zijn eigen kansen als Peltier. Hij doet nog een korte, kalme training, een generale repetitie. Hij zuigt de landelijke luchten in zich op, hij versnelt een paar keer, hij kijkt om zich heen en voelt zich onoverwinnelijk. Maar vandaag is er dan ook nog niemand die overwonnen moet worden. ’s Avonds zit hij in de woonkamer van de boerderij zijn tubes te prepareren voor de puntige keien van morgen. Zijn vader zit in zijn luie stoel en kijkt naar hem. Henri Storme bestudeert de overgave waarmee zijn zoon zich toelegt op de reparatie en trouwens op dat hele fietsen van ‘m. En dat terwijl er zoveel te doen is, in het café, op de boerderij. Zijn broer Daniël staat er als oudste zoon vaak alleen voor.

‘Lucien?’

‘Ja, vader.’

‘Het moet maar eens gedaan zijn.’

‘Waarmee, vader?’

‘Met dat koersen van u. Vanaf nu gaat ge thuisblijven en uw broer helpen.’

Lucien kijkt op van zijn werk. ‘Maar vader, morgen win ik Parijs-Roubaix.’

De volgende ochtend stormt het in Noord-Frankrijk. Aan het vertrek in Parijs staan de renners te wachten op het startschot.

Lucien grijnst de hele tijd. Hij kan zijn vrolijkheid onmogelijk verbergen.

De wind blaast in het eerste deel in het nadeel van de coureurs. Lucien lijkt het niet te voelen en al vroeg in de wedstrijd, op een kasseistrook die in werkelijkheid niets meer is dan een karrenspoor tussen de velden, ergens tussen de dorpjes Seclin en Wattignies, versnelt hij, bijna zonder het zelf door te hebben.

Zijn benen bewegen zonder dat zijn hoofd daartoe opdracht heeft gegeven.

Sneller, steeds sneller.

Hij hoort het gehijg van de renner achter hem boven de wind uit.

Er rijden sinds Seclin twee man op kop: Oubron en Lauwers.

Als het peloton van de strook nabij Wattignies kom, zitten er nog twee man in Luciens buurt. Het zijn Louis Hardiquest (een veteraan met de bijnaam ‘Vlaamse Binda’) en Sylvere Maes (´Lepe Peer´). Die laatste heeft de wedstrijd vijf jaar eerder al eens gewonnen.

Maes kan het tempo van de jonge Nieuwkerkenaar echter al snel niet meer bijbenen.

Het verschil tussen de koplopers en de groep-Storme wordt snel kleiner, maar de finish komt nu ook in zicht.

Oubron en Lauwers naderen een spoorwegovergang. In de verte klinkt het geluid van de aandenderende trein.

Nog vóór de spoorbomen beginnen te sluiten, steken de vermoeide koplopers de spoorbaan over. Kort achter hen volgen Storme en Hardiquest.

Het alarm van sluitende spoorbomen.

Storme schat de afstand tot de trein in, rijdt in volle vaart op de gesloten overgang af en tilt zijn fiets in één vloeiende beweging over de hekken. Hardiquest doet hetzelfde en ze vervolgen hun weg.

In het wedstrijdreglement staat niets over gesloten overgangen.

Storme en Hardiquest rijden eerst Oubron in. Even later volgt Lauwers.

Nu zijn ze nog met z’n tweeën. En route.

Op vier kilometer van de finish voelt Storme hoe de druk op zijn voorband plotseling afneemt. Lek. En hij had zich nog wel zo goed voorbereid!

Daar gaat de oude Hardiquest er al vandoor, op weg naar de zege die het lot hem zomaar in de schoot werpt.

Storme remt af. Zijn ploegleider springt uit de volgauto, demonteert het kapotte wiel en monteert er een nieuw in. Het oponthoud heeft niet lang geduurd, maar ongetwijfeld té lang voor Storme om nog te kunnen winnen.

Een ziedende achtervolging.

Vlak voor de streep achterhaalt hij de uitgeputte Hardiquest. Met meer dan tien meter voorsprong sprint hij even later als eerste over de aankomst. Hij rijdt zo in de armen van Albert Bafcop, die de tranen uit zijn ogen wist.

Iemand houdt Lucien een microfoon voor.

‘Wat voelt u?’

‘Ik schijn te dromen!’

‘Hoe was de wedstrijd, Lucien?’

‘Het was zeer hard van begin tot eind,’ zegt Lucien helder. ‘De gewelddadige wind deed ons uitzonderlijk hard werken. Ik ben rustig gebleven tot Arras omdat ik meende dat het te vroeg was om mijn kans te gaan. Te Wattignies, toen twee mannen wegvluchtten, vertrok ik onmiddellijk met Hardiquest en Maes, om ze te achtervolgen.’

De rest van zijn antwoord gaat verloren, omdat de kersverse winnaar door Félicien Courbet – de voormalig zwemkampioen – op de schouders wordt gehesen en over de finishstraat wordt gedragen. In zijn rechterhand heeft hij de bloementuil. Om zijn nek hangt nog altijd de stukgereten binnenband.

Lucien huilt.

Als hij weer op de grond staat, worden hem weer allerlei microfoons onder de neus geduwd. In die van de Vlaamse radio gilt hij: ‘Pa, heb je het gehoord? Ik heb Parijs-Roubaix gewonnen!’

Lucien keert op zijn fiets terug naar het hotel, om zijn spullen te verzamelen. Die nacht slaapt hij thuis bij Raymond Arens, zijn eerste sponsor. De huldiging volgt tien dagen later.

Op 28 april, om omstreeks 16:00, arriveert Lucien samen met zijn ploeggenoten Gaston Rebry en Emiel Delcroix aan de rand van zijn geboortedorp Nieuwkerke. Ze worden ontvangen door de huisarts van het dorp, dokter Lambelin. Enkele kinderen bieden hen bloemen aan, en uit een zijstraat komen de twee fanfarekorpsen van Nieuwkerke, die op deze heuglijke dag voor één keer samen spelen. In optocht vertrekt het gezelschap naar de Grote Markt. Uit de ramen van alle huizen hangen Belgische vlaggen en Vlaamse leeuwen.

Op de Grote Markt juichen alle dorpelingen als de renners arriveren.

Binnen in het stadhuis worden de drie officieel ontvangen door burgemeester Titeca. Zijn speech duurt bijzonder lang, evenals die van Albert Bafcop, die hen meermaals op het hart druk toch vooral niet op hun lauweren te gaan rusten.

Daarna groeten de renners de mensen nog eens, vanaf het balkon van het gemeentehuis. Daar kunnen ze kijken naar een optreden van de dansmariekes van Nieuwkerke. Eén van hen, helemaal rechts vooraan, valt Lucien bijzonder op. Haar naam is Marguerite Salembier.

Lucien laat zich de heldenverering met veel plezier aanleunen. De maanden na Parijs-Roubaix neemt hij een paar keer deel aan de financieel veel interessantere baanwedstrijden, maar bevindt hij zich vooral veel en vaak in de danszalen en de cafés van het Heuvelland.

Wel rijdt hij op 10 mei nog Parijs-Tours en een week later start hij in de Ronde van België. In de zomer neemt hij deel aan de Ronde van Zwitserland. Die eerste kennismaking met het hooggebergte loopt uit op een fikse teleurstelling: de onvoorbereide en zware Storme moet opgeven in de vierde etappe. Hij besluit zijn seizoen vroeg te eindigen en werkt de hele winter mee op de hoeve van zijn familie. Tussen het werk door bereidt hij zich voor op het seizoen 1939.

Het is een winter waarin de temperatuur in Europa ongekende hoogten bereikt. In een rede voor de Reichstag op 30 januari kondigt Hitler dat in de op handen zijnde oorlog de Joden vernietigd zullen worden.

De Ronde van Vlaanderen wordt voor Lucien wederom een teleurstelling, weer wegens materiaalproblemen. Hetzelfde gebeurt Lucien een week later, als hij tussen Parijs en Roubaix zijn titel verdedigt. Op dertig kilometer van de streep krijgt hij een lekke band, en omdat de hulp niet zo snel aanwezig is als eerdere jaren, smelt de hoop op een goede eindklassering als sneeuw voor de zon.

Ondanks die tegenvallers is zijn eerste halfjaar in 1939 van een constant hoog niveau. Grote overwinningen blijven uit, maar Lucien rijgt de ereplaatsen aaneen. Een hoogtepunt in die reeks is zijn deelname aan Parijs-Tours, begin mei. In die wedstrijd is hij zonder twijfel de sterkste van het peloton, en slechts het feit dat hij kort voor de finish – als hij alleen op kop ligt – een seingever over het hoofd ziet en verkeerd rijdt, kan hem van de zege houden. Hij wordt uiteindelijk slechts tweede, maar iedereen die erbij is geweest, spreekt over een fenomenale prestatie.

Het is dus niet verbazingwekkend dat Lucien wordt geselecteerd voor de Belgische A-ploeg die naar de Tour de France afgevaardigd zal worden. Het is een ploeg vol grote namen als Romain Maes, Marcel Kint, Félicien Vervaecke, Edouard Vissers en Sylvere Maes, de Tourwinnaar van 1936. Wie de kopman van het team is, is niet onmiddellijk duidelijk, maar Karel van Wijnendaele is duidelijk over zijn mening, in zijn voorbeschouwing in Het Nieuwsblad: ‘Lucien Storme is de paus van het Belgische wielrennen.’

De Tour de France van 1939 is een zwaar geamputeerde wedstrijd. Wegens de hoog oplopende internationale spanningen hebben de Duitsers, Spanjaarden en Italianen geen ploeg naar Frankrijk afgevaardigd. In plaats daarvan mogen de Belgen een B-team meenemen, en brengen de Fransen zelfs vier extra regionale teams in het strijdperk.

Enkele weken voor Lucien Stormes Tourdebuut maakt de Heinkel 176, ´s werelds eerste raketvliegtuig, een eerste proefvluchtje in Duitsland. Het is het begin van een zomer vol oorlogshandelingen, een zomer waarin de Tour nog slechts een voetnoot is in de dagelijkse actualiteiten.

Toch wordt er ´gewoon´ gefietst, van Parijs naar Parijs, drie weken lang.

In de zesde etappe, die het peloton over 144 kilometer van Nantes naar de wielerbaan van La Rochelle voert, wint Storme in de sprint, vóór de Fransman Maurice Archambaud en ploeggenoot Vervaecke. Karel van Wijnendaele schrijft de volgende dag: ‘Lucien Storme is gemaakt uit dat hout waar men de beste meubelen van maakt. Hij heeft een hart van koekenbrood, maar zijn wilskracht is niet gemaakt van het edelste staal.’

Het is al het tweede succes van de Belgische ploeg, die vervolgens geacht wordt zich in dienst te stellen van Sylevere Maes. Daar komt niet bij iedereen even veel van terecht: in de negende etappe, een bergrit van Pau naar Toulouse, stapt Lucien af. In de afdaling van de Tourmalet krijgt hij voor de zoveelste maal te kampen met een lekke band. De achterstand die dat tot gevolg heeft, deprimeert hem zózeer, dat hij er op de flanken van de Col d’Aspin de brui aan geeft. Ploeggenoten Vissers en Maes zijn er al sinds de Tourmalet vandoor, zij zullen vandaag als eerste en tweede eindigen.

Voor hem, de afstapper, rest de stilte van de bezemwagen.

Het weer helpt ook niet mee, zoals de volgende dag te lezen staat in Le Mirroir des Sports:

“Wanneer de zestig overblijvers om vier uur ’s morgens uit hun bed gejaagd werden, vonden ze Pau verpletterd onder een zware en kwaadwillige hemel. Amper waren ze de baan op of een geweldige storm stak op: een bergstroom waaraan niets ontbrak, met bliksems, donderslagen, stortregens die neer kwamen op hun reeds vermoeide ruggen. Naargelang ze zich naar de berg begaven, zoals naar een marteling, zagen ze met afschuw dat de hellingen van de Pyreneeën ondergedompeld waren in een dichte en dreigende nevel. Bij de eerste haarspeldbochten in de bergpas van de Aubisque, slokte de mist de ongelukkige renners op. Tijdens de afdaling die afschuwelijk glad verliep door de leemmodder, ondergingen de renners een echte marteling. Ze moesten voortdurend roepen om de wagens voor hun aanwezigheid te waarschuwen… Bijna iedereen was gevallen… Het is niet verwonderlijk dat hierna zoveel tekortkomingen instortingen en opgaven moesten genoteerd worden. Denken we eraan dat renners zoals Vervaecke, die nochtans geen reputatie van een klein kind had, Storme, de held van Parijs-Roubaix ’38 in de storm, de Zwitserse bergbewoner Litschi, gewoon aan zware inspanningen, en Yvan Marie, de kolossale Normandiër, de moed niet hadden vol te houden en op van de zenuwen beslisten ermee te stoppen.”

Van Wijnendaele veroordeelt de opgave van Storme, de renner valt hem zeer tegen, schrijft hij. Ondanks het snelle afstappen van twee van zijn ploegmaats, slaagt Sylvere Maes erin die Tour uiteindelijk naar zijn hand te zetten. Hij wint vóór René Vietto en de kopman van de Belgische B-ploeg, Lucien Vlaemynck. Niemand weet dan nog dat Maes zes jaar lang de laatste Tourwinnaar zal blijven, al heeft iedereen zo zijn bange vermoedens.

Op 1 september 1939 begint de Tweede Wereldoorlog met Fall Weiss, de Duitse invasie in Polen. Vijf dagen eerder heeft Hitler nog vijf landen neutraliteit in het conflict verzekerd. Onder hen Nederland én België. De dreiging van een inval blijft in beide landen echter onverminderd voelbaar.

Lucien Storme treedt ondertussen op 8 december 1939 in het huwelijk met Marguerite Salembier, het dansmarieke rechts vooraan. Zij is de dochter van een schaapherder uit de buurt van Nieuwkerke. Als op 1 mei 1940 ook België officieel in staat van oorlog is, wordt het rijden van wedstrijden steeds moeilijker. In augustus en september rijdt Lucien nog een paar wedstrijdjes in de buurt, maar met het instellen van de avondklok is het onmogelijk om dat te blijven doen.

De wereld is in oorlog, wie denkt er dan nog aan fietsen.

Voor het jaar 1941 vraagt hij al niet eens meer een licentie aan. Hij heeft andere zaken aan zijn hoofd: Marguerite is zwanger van hun eerste kind en Lucien moet in oorlogstijd op zoek naar een alternatieve bron van inkomsten, nu die van de sport voorlopig is opgedroogd.

Begin 1941 wordt zoon Jacques Storme geboren. Rond diezelfde periode begint Lucien Storme met ‘blauwen’, smokkelen. Eerst schaft hij voor 2.000 frank een motorfiets aan, waarmee hij nachtenlang de grensovergangen in de regio afspeurt naar mogelijkheden.

Al snel begrijpt hij dat er, als hij de zaken goed aanpakt, met de smokkel van tabak en benzine tussen België en Frankrijk een goede boterham te verdienen valt. Tabak ligt voor de hand: een oom van Lucien heeft thuis een machine staan die de tabak plat kan krijgen. Zelfs zusje Denise smokkelt een beetje: de tabak legt ze op haar fietszadel, plooit haar rokje er zo goed mogelijk overheen en fietst zo talloze malen de grens over.

Lucien denkt groter en schaft een Buick vrachtwagen aan, een investering van 16.000 frank. Ook koopt hij een grauwgroen legeruniform, dat sprekend lijkt op de uniformen die van de Duitse Wehrmacht.

De smokkel blijkt een gouden maar gevaarlijke handel.

In december 1942 krijgt Lucien autopech in Armentieres, het dorp waar tien jaar eerder zijn wielercarrière zo veelbelovend van start ging. De garagehouder krijgt argwaan als hij het grauwgroene uniform van de Frans sprekende man ziet en waarschuwt de gendarmerie.

Zo eindigt het smokkelavontuur van Lucien Storme na ruim een jaar in de gevangenis van Loos-lez-Lille, in Noord-Frankrijk. Zijn veroordeling vindt plaats in Lille: als hij geboeid en geflankeerd door twee Duitse soldaten het Gerechtsgebouw verlaat, probeert hij te ontsnappen.

Hij slaat zijn bewakers in het gezicht en sprint er vandoor.

Ver draagt zijn vlucht niet; omstanders grijpen hem onmiddellijk in de kraag.

Luciens ontsnappingspoging komt hem duur te staan en hij wordt onmiddellijk overgeplaatst naar de streng bewaakte Sint-Gillisgevangenis in Brussel. Vanuit daar zal hij naar Duitsland worden gedeporteerd. Naar welk strafkamp is dan nog onbekend.

Vlak voor de deportatie naar het onbekende plaats zal vinden, mag hij één keer Marguerite ontmoeten. Als ze een moment alleen met z’n tweeën zijn, fluistert hij haar iets in het oor. Van zijn smokkelwinsten heeft hij goudstaven aangeschaft, die hij op een geheime plek begraven heeft. Marguerite moet ze maar opgraven, zij en Jacques kunnen wel wat extra’s gebruiken. 6 maart 1943. Volkomen onverwacht wordt gevangene Lucien Storme die ochtend van zijn brits gelicht en op station Bruxelles-Midi op de gevangenentrein naar Strafgefängenisser Siegburg gezet, om daar de rest van zijn straf uit te zitten. Wanneer de trein stopt op het station van Luik, slaagt Lucien erin een klein briefje door de kieren van zijn celwagen te frommelen.

Er staat op:

Lucien Storme

Coureur

Neuve-Église, Ouest Flandres

Faire savoir a ma femme que je vais a Allemagne et que tout va bien.

Enkele dagen later wordt het briefje bij Marguerite bezorgd. Wie daarvoor verantwoordelijke is, wordt nooit duidelijk.

De eerste tijd in Siegburg is afschuwelijk. Het eten is er beroerd en het kamp wordt geteisterd door tyfus. De sterke Lucien verliest snel veel gewicht, maar blijft leven. De situatie houdt enkele maanden aan, maar vanaf de zomer van 1943 gaat het steeds wat beter. Hij wordt de mecanicien van het kamp en in het weekend speelt hij kapper voor zijn medegevangenen.

Later mogen hij en twintig medegevangenen het kamp overdag verlaten, om een boer in de buurt te helpen. De gevangenen verbouwen er bieten, graan en fruit.

In Siegburg is de gevangen het bezit van één enkele foto toegestaan. Lucien ontvangt de zijne niet lang na zijn arriveren met de post: een portret van Marguerite en de kleine Jacques, zittend op haar schoot. Hij bewaakt het prentje met zijn leven.

Bovendien mag hij nu ook iedere zes weken een kort briefje naar huis sturen. Een Franse medegevangene helpt hem om in vloeiend Frans aan Marguerite te schrijven. Soms is de toon van zijn briefjes opgewekt (‘Ik ben gebruind’) en hoopvol, bijvoorbeeld als hij zijn zoontje Jacques een nieuwe fiets belooft zodra hij is teruggekeerd. Vaker zijn de kattenbelletjes uit Siegburg somber en zelfs ronduit gedeprimeerd. Lucien wordt in het kamp verteerd door jaloezie, in zijn hoofd heeft het idee postgevat dat Marguerite het met een ander houdt.

Zijn laatste briefje schrijft hij op 23 mei 1944, D-Day is nog slechts een paar weken weg.

De velletjes waarop hij schrijft zijn versierd met een paar slordige hakenkruisjes en in de envelop is een grote foto van de Führer toegevoegd.

Hierna volgen geen brieven meer, noch welk ander teken van leven uit het kamp dan ook.

In het kamp wordt Lucien Storme steeds somberder en raakt hij langzaam uitgeput. In de nacht van 9 op 10 april 1945 eindigt de oorlog voor de gevangenen in Siegburg.

Die nacht wordt Strafgevangenis Siegburg bevrijd door een bataljon Amerikaanse soldaten. Ze omsingelen het complex, waarna er grote opwinding uitbreekt, zowel onder bewakers als onder de gedetineerden.

Lucien is verward en vermoeid. Zodra hij de chaos op het complex opmerkt, begint hij te rennen, de binnenplaats over, in de richting van de hoge muur die de gevangenen scheidt van de buitenwereld.

Hij begint te klimmen, de vrijheid tegemoet.

Een Amerikaan roept naar hem.

Lucien hoort het niet, of wil het niet horen.

Hij klimt door.

En er wordt geschoten.

Enkele weken later schrijft zijn celgenoot Edouard Salu het volgende aan Luciens ontdekker en vriend Albert Bafcop: ‘Bij de aankomst van de Amerikanen is Lucien, die niet goed weet waar het om ging, gaan vluchten. De soldaten, die dit verdacht vonden, hebben hem neergeschoten. Spijtig, want hij was nog in goede gezondheid…’

Lucien is in de hals geraakt, hij sterft nauwelijks twee uur later.

Drie weken later pleegt ook Adolf Hitler zelfmoord, in een ondergrondse bunker in Berlijn.

Het bericht van Luciens dood schokt Nieuwkerke. Henri en Louise komen de dood van hun zoon niet meer te boven: zij sterven binnen enkele maanden na hun zoon, zéér kort na elkaar. Het lichaam van de renner arriveert pas bijna twee jaar na zijn dood op zijn geboortegrond. De begrafenis vindt plaats op 29 april 1947. De vlaggen, die na de triomf in Parijs-Roubaix nog zo fier wapperden, hangen nu stil en halfstok in de uitgestorven straten van Nieuwkerke.

De Grote Kerk barst bijna uit zijn voegen, het hele dorp is uitgelopen om een laatste groet te brengen aan hun held, aan hem die van tussen de akkers kwam en de wereld zag.

In Sportwereld verschijnt nog een laatste artikel onder de titel ‘Herinnering aan het korte leven van Lucien Storme’. Schrijver is, natuurlijk, Berten Bafcop. De laatste regels van dat artikel zijn: ‘Zo onverwacht hij in de wielerwereld verschenen was, zo onverwacht ging hij ook weer weg.’

DROMEN VAN LIST EN BEDROG

Met dank aan Wielerrevue

Tekst: Sander Slager

Beeld: Cor Vos

Het is niet zo dat Kenneth Mercken (37) een prominente wielrenner is, dat zijn verhaal verteld moet worden. Wel schijnen zijn woorden een licht op de duistere wereld van dopinggebruik in de wielersport. Ze laten zien hoe je als jonge renner vrijwel kansloos bent tegen machten waarop je zelf geen invloed hebt. Zeker als die zich in de woonkamer van je ouderlijk huis bevinden.

Vanuit de woonkamer roept Mathieu Mercken zijn zoon. Het eten staat bijna op tafel, maar hij moet het beslist nu weten. Het is de eerste keer dat hij er weer over begint. Het onderwerp is jaren taboe geweest, zoals bijna alle gespreksstof in huize Mercken. "Weet jij nog wat je mij die dag hebt gegeven?" Zoon Kenneth draait zich om en kijkt zijn vader aan. "Gegeven? Jij zag mij bij de koelkast iets weggooien en vroeg of je het mocht hebben!" Vader en zoon, ‘partners in crime’.

Mathieu loopt naar de vensterbank en wijst naar een enorme beker. Daar overheen hangen tal van leiderstruien in alle kleuren. Vooral op de trui uit Oostenrijk is hij trots. Daar koerst hij al jaren mee in een zware etappewedstrijd, en vaak met succes. Met passie vertelt hij over zijn talloze veroveringen. Ondanks zijn 69 jaar oogt hij nog afgetraind, en een tikje vermoeid. "Ik heb net nog een uur op de rollen gereden. Interval. Doe ik bijna elke dag." Op de oprit van de riante bungalow in het Belgische Genk staat een camper. Daarmee reist hij met zijn vrouw van koers naar koers. Rond zijn twintigste moest hij noodgedwongen zijn fiets laten staan omdat er brood op de plank moest komen. Nu leeft Mathieu Mercken alsnog als prof. Zoon Kenneth wás het daadwerkelijk een jaar.

Hun gezamenlijke passie voor de wielersport gaat ver terug. Naar het moment dat de jonge Kenneth met Kerst een crossfiets krijgt. Kenneth doet die avond geen oog dicht. Zijn vader neemt hem immers de volgende ochtend mee voor de eerste training. Met zijn tweeën door het sprookjesachtige sneeuwlandschap. In de euforie van zijn nieuwe aanwinst rijdt de jonge Belg zich volledig over de kop. Uitgeput laat Kenneth zich met fiets en al in de sneeuw vallen. Vader kijkt niet op of om. Doet wat loopoefeningen om zichzelf warm te houden. Kenneth huilt en snakt naar adem. Dan vermant hij zich, fietst naar zijn vader en kijkt hem boos aan.

"We zullen maar terugkeren zeker?", vraagt vader. "Nu al?", reageert zoon verrassend. Nee, als Kenneth iets kan doen om zijn vader te plezieren, laat hij dat niet na.

Natuurlijk wil hij zelf ook wat graag de top bereiken, maar zijn lichaam zit hem dwars. ‘Vertraagde pubertijd’ zou het oordeel van een specialist later luiden. In zijn eerste koers bij de jeugd moet de laatbloeier opboksen tegen renners die een kop groter zijn. Als één van de eerste renners lost hij. Vader ziet het debacle aan en Kenneth zal de teleurstelling op zijn gezicht nooit vergeten.

Toch heeft Mathieu zijn zoon naar eigen zeggen nooit gedwongen. "Ik ging niet zeggen dat hij moest trainen, liet hem zijn zin doen. Maar ik zag al snel dat hij wel talent had." Des te groter is de frustratie als zoonlief er in de wedstrijd met de pet naar gooit. "Ik heb dikwijls op mijn tanden moeten bijten." Ze reden eens het halve land door voor het Vlaams kampioenschap. Gehaast, want ze kwamen altijd te laat. Maar de eerste ronde was nog niet voorbij of Kenneth kwam al teruggereden. "Ik kookte van binnen. Hebben we verdomme daar zo ver voor gereden? Ik vroeg niet waarom, dat heeft weinig zin."

Mathieu noemt zichzelf ‘een slechte verliezer’. Opgeven is wat hem betreft geen optie. En zo meedogenloos als hij is voor zichzelf, is hij ook voor Kenneth. Bij een koers in het Waalse Andenne liep dat eens bijna fataal af toen ze samen in de kopgroep reden, maar bepaald géén ‘partners in crime’ waren. "Om niet verrast te worden, zette ik de sprint van heel ver in. Te ver. Hij kwam langszij. Dus ik werkte een paar keer met mijn ellebogen zodat hij er niet langs kon." Mathieu grijnst. "En ik was voor hem hè! Als het moest had ik hem van de weg gereden."

DOPINGDAGBOEK

Af en toe maakt Kenneth op jonge leeftijd vreemde situaties mee. Zaken die hij als pienter ventje snel leert duiden. Zo ziet hij een koersvriend van zijn vader eens een wedstrijd winnen. Maar in plaats van te stoppen, rijdt de man bij de finish hard door. Op de voet gevolgd door de arts van de dopingcontrole. Langzaam maar zeker wordt hij opgeslokt door de wereld van list en bedrog. Na zijn twintigste is het helemaal raak. "Mijn vader nam me mee naar een arts die wel wat deed. Dokter ‘Jules Piqûre’ noemden ze hem. Hij gooide altijd spuiten van de ene kant van de kamer naar de andere, recht in de prullenbak. Hij zei niet wat hij deed. Gewoon knal erin en hup. Toen was ik laatstejaars belofte, 22." Pas later begrijpt hij dat het om ozontherapie ging. "Het was nog vrij onschuldig." Maar de interesse is gewekt.

Kenneth merkt dat zijn lichaam bepaalde stoffen tekort komt en gaat zelf op onderzoek uit. En zoals zijn trainingen, pakt hij ook zijn ‘verzorging’ aan: extreem. Onder het motto ‘als je iets doet, moet je het goed doen’ leent hij een bijsluiterboek van een bevriende geneeskundestudent. Het wordt zijn Bijbel. "Andere renners lieten het door hun soigneur doen en wisten niet eens wat ze binnenkregen. Daar heb ik nooit van willen weten. Ik dacht, als ik meer weet dan een ander, kom ik verder." Om van zijn eigen fouten te leren, houdt hij een dopingdagboek bij, in codetaal. ‘X’ staat voor groeihormoon, ‘E’ voor Epo. "Nadien ging ik bekijken of het gewerkt had." Zo komt hij achter het nut en gevaar van een wondermiddel: cortisonen. "Daarmee rijd je ongelofelijk hard, maar bij verkeerd gebruik blokkeren je benen." Kenneth heeft op die leeftijd meer verstand van medicijnen dan de artsen die hij bezoekt. Hij moet ook wel, de druk van het peloton is te groot. "Het is zoals David Millar schrijft in zijn boek: ‘door de cultuur en de druk kun je op een gegeven moment niet anders’. Hij had alleen een pak meer talent." Dat de Belgische amateurwereld verdorven is, blijkt wel uit het feit dat niemand aan de bel trok. "Integendeel. De mensen om me heen wilden ook allemaal dat ik prof werd, ook de artsen. Dat zijn dan mensen die verstandig worden geacht. Ze laten zich allemaal meesleuren." Juist door op de achtergrond te blijven, doet ook vader Mathieu aan dit kwade spel mee. Alles om zijn droom levend te houden.

POSITIEVE TEST

Eerder deze middag is Kenneth even terug in Halle. De hemel is grijs en de regen komt met bakken naar beneden. Hij staart uit het raam van de auto, zijn blik gericht op een grote sporthal. Geen mens op straat en alleen het geklap van de ruitenwissers doorbreekt de stilte. Hij fronst zijn wenkbrauwen. "Hier zou het geweest kunnen zijn. Ik weet het niet meer zeker." Met zijn stevige schouders en brede bovenbenen zou je de Belg eerder op het rugbyveld plaatsen dan op het zadel van een racefiets. Toch is het hier geweest dat Kenneth in 2000 zijn grootste succes als renner boekt: winst op het Belgisch kampioenschap voor amateurs. Hij was de sterkste, of de best geprepareerde, van een drietal koplopers.

De goede herinneringen aan die dag in 2000 komen maar moeizaam naar boven. Ze zijn diep begraven onder de gedachten aan de jaren die volgden. En zelfs twee weken erna zat zijn kop al vol met zorgen. Dat kampioenschap sleepte hij namelijk bepaald niet 'schoon' in de wacht Epo, cortisonen, groeihormonen en twee weken vooraf ook amfetamines. Zijn lichaam zat tjokvol met middelen die nog niet opspoorbaar waren.

Maar twee weken later volgde dan toch een brief van de bond: positief op Pregnyl. Voor dit lichaamseigen hormoon, dat wordt aangemaakt door de placenta, had hij een attest, maar dat lag thuis. Dat risico nam hij voor lief. Dankzij een goede advocaat werd hem niets ten laste gelegd.

Toen volgde de gekte rond zijn persoon, de kersverse Belgisch amateurkampioen. "In die microwereld van het Belgische amateurwielrennen was ik een beroemdheid. Ik werd behandeld als een Hollywood-ster." De aandacht werkt verslavend en Kenneth laat zich eenvoudig meesleuren. Wie zaait, mag ook oogsten. Alle zware trainingsarbeid, de talloze tegenslagen, het hoongelach van zijn vader… Het was het allemaal meer dan waard.

Met een Belgische titel op zak zouden de profploegen hem maar wat graag inlijven. Zelfverzekerd besluit hij te wachten op dat belangrijke telefoontje. Het in de amateurwereld gebruikelijke concept dat renners met behulp van privésponsoren prof worden, verafschuwt hij. "Ik wist dat ik talent had en vond dat ploegen mij maar moesten benaderen. Ergens wilde ik ook niet dat het simpel werd, dat zit in mijn karakter." Maar de telefoon blijft stil.

Aan het eind van het seizoen komt er toch goed nieuws. Kenneth krijgt via een Italiaanse scout een plaats in een goede Italiaanse opleidingsploeg. De deur naar een profbestaan staat weer op een kier.

ONBEGRIP

Na een maand in Italië, bekruipt hem het gevoel dat er iets niet pluis is. In lichte paniek belt hij zijn Belgische sportarts. "Er iets geks aan de hand. Ik ben hier nu een tijdje, maar heb nog niemand iets zien gebruiken. Nog geen pilletje." De arts probeert hem gerust te stellen, maar het nare gevoel blijft. Kort voor zijn eerste wedstrijd merkt hij dat de zware trainingen zijn tol eisen. Hij heeft recuperatiemiddelen nodig. In de vakantiewoning waar hij met de ploeg verblijft, sluit hij zich op in de wc. Hij vult een spuit van 60 milliliter met een stevige dopingcocktail, spant het riempje aan en zoekt op zijn arm naar een geschikte ader. Dan geklop. Er wil iemand wil naar binnen. Om tijd te rekken roept Kenneth: 'Ik trek me af, ga weg!’ Als alle vloeistof uit de injectienaald is, opent hij de deur. Hij gelooft zijn ogen niet. Zijn ploeggenoten laten met een grote glimlach hun spuitmateriaal zien. De één maakt een spuit klaar, een ander heeft een transfusieset aan zijn oor hangen. "Ze legden me uit dat Italiaanse renners de winter gebruiken om hun lichaam te reinigen, ‘la disintossicazione’. Ontgiften." Opnieuw belt hij naar België: "Allez, ’t is al goe hè."

In de maanden die volgen roept zijn ploegleider hem steevast naar zijn kamer, waar de Belg een nieuwe dosis Epo krijgt toegeschoven. Evenals een derde van zijn ploeggenoten. Jonge renners moesten het middel eerst verdienen. Toch wil het met zijn prestaties niet vlotten en scoort hij louter enkele ereplaatsen. Zijn ploegleider besluit zwaarder geschut in te zetten. De Italiaan stelt Kenneth voor aan de arts van een Franse topploeg. Een fameuze wielerdokter. Voorafgaand aan het gesprek besluit Kenneth alle adviezen van deze dopingexpert ter harte te nemen. Maar wat hij hoort, slaat in als een bom. Voor het oppompen van zijn hematocrietwaarde adviseert de dokter het gebruik van groeihormonen. Niet enkele weken, maar een heel seizoen lang. Dat middel zou zijn werk doen, maar heeft een nare keerzijde. Kenneths keel knijpt samen als hij het woord hoort. Kanker. Hij belt naar huis.

"Pa, kom me maar halen."

"Hoezo?"

"Ik stop ermee."

"Je kunt toch zomaar niet stoppen?"

Nu, tien jaar later, is dat onbegrip er bij Mathieu nog altijd. Hij schuift wat onrustig heen en weer op de bank en knijpt zijn handen stevig samen. Alsof hij met de ene hand houvast zoekt bij de andere om te voorkomen dat hij gaat schreeuwen. Dat lukt half. "Mijn wereld stond stil! Ik kon het niet aan. Hij is Belgisch kampioen geworden, reed mooie wedstrijden... Ik ben er drie maanden niet goed van geweest." Natuurlijk reed hij wel met zijn vrouw naar Podenzano om zijn zoon thuis te brengen. Daar zijn ze ouders voor. Tijdens de rit maakte zijn boosheid plaats voor totale ontgoocheling, die pas bij thuiskomst uitmondt in een verhitte discussie.

"Denk je dat die andere profs allemaal naturel rijden?"

"Dat hoef je mij niet te vertellen, dat weet ik."

"Doe wat je wilt, ik heb je nooit iets verplicht. Maar als ik in jouw plaats had gestaan, had ik het wel gedaan. Ik had tegen die dokter gezegd: ‘als je van mij een goede renner kunt maken, doe het.’ Maar ik was zeker niet naar huis gekomen. Ik was nog liever doodgevallen."

"Het is mijn leven. Ik wil later niet met kanker opgezadeld zitten.

"Er zijn zo veel mensen die niet koersen en geen middelen nemen, die ook kanker krijgen. Dat is een kwestie van geluk hebben in het leven. Maar als ik zoals jij die kans had gekregen? Ik had het gedaan, ongeacht."

Mathieu laat zich wat onderuitzakken op de bank. Hij kijkt naar de tegels op de vloer. Helemaal loslaten kan hij het niet, maar zo af en toe is het gevoel er plots: berusting. Dat is het gevolg van Kenneths knappe comeback in het peloton. Na een pauze van twee jaar stapt hij weer op de fiets en schopt het tot prof bij het Belgische Flanders. Met een glimlach vertelt Mathieu hoe hij zijn zoon overal volgde. "Of ik trots was? Tuurlijk! Maar ik zag ook dat twee dagen achtereen niet ging. Als hij een dag keihard gereden had, moest hij een week recupereren. Toen zag ik dat het te zwaar was voor hem. Gewoon te zwaar. Dat moest ik toegeven."

Dat het zo zwaar was, kwam door de instelling van Kenneth. Hij wilde prof zijn zonder hulp van verboden middelen, vertelt hij. Daarmee koos hij dus opnieuw voor de moeilijke weg. "Toen ik halfweg het seizoen dan toch besloot om mezelf te gaan ‘verzorgen’, was het veel te laat. Ik had zo diep in mijn reserves getast dat ik een darminfectie had opgelopen."

Omdat Kenneth jarenlang zijn vader gelukkig probeert te maken, vliegt zijn eigen leven voorbij zonder dat hij er erg in heeft. Dat besef dringt na zijn eenjarige profcarrière pas tot hem door. Plotseling, in de trein. "Ik zat daar en dacht opeens ‘fuck, wat ben ik aan het doen met mijn leven?’. Ik had het gevoel dat ik zo veel tijd had verloren. Dat mijn leven om zeep was en ik te oud was om nog iets anders te doen." Waar huilen hem vroeger werd afgeleerd, laat hij zijn tranen nu de vrije loop. "Dat gaf me toch nog een goed gevoel."

Geluk zit voor hem nu in ‘iets speciaals doen’, denkt hij. "Ik wil dingen beleven, landen bezoeken. Het moet spannend blijven. Zo veel mogelijk ontdekken en meemaken. Leven. Zolang ik uitzicht heb op nieuwe dingen ben ik wel gelukkig."

Na zijn carrière is Kenneth filmstudies gaan studeren en de autobiografische film waar hij aan werkt, past perfect in dat plaatje. Het geeft voldoening. Voor het eerst in zijn leven doet hij iets waar hij zelf voor heeft gekozen.

DE VRIEND VAN BASSO

Tekst: Bort Hartog

Rechts moest ik van hem fietsen. Met zijn linkeroor hoorde hij niets meer. Giuseppes rechteroor deed het nog. Al had hij ook aan die kant panne: “I’m so-orry! battery looow” riep hij terwijl hij aan z’n gehoorapparaat prutste. Dat ik tegen deze vriendelijke man moest schreeuwen, wende snel. En een bijkomend voordeel was dat hij het tergende kraken van mijn racefiets niet kon horen. Mijn vonkelnieuwe Isaac, full carbon, die zich sinds enkele dagen als een knarsende ouwe Izaäk over het Italiaanse asfalt liet voortduwen.

Ik fietste Giuseppe achteloos voorbij tijdens de rit die ik voor mezelf over de Stelvio, Mortirolo en Gavia uitgestippeld had en die ik eigenhandig tot koninginnenrit van mijn vakantie had gedoopt. Drie mythische cols, waarvan de hoogteprofielen je alleen al naar adem doen snakken.

Achteloos? Nee, schijnbaar achteloos schoof ik mijn racefiets voorbij de zijne. Ik had zijn pezige, gladgeschoren en gebronsde kuiten al lang gezien en die deden me onmiddellijk denken aan soortgelijke exemplaren van taaie, verweerde, oude mannetjes die me in eerdere jaren jammerlijk fietsles hadden gegeven. Een daarvan was een grijze Spanjaard die ik overmoedig voorbijreed in de beklimming van de Pyreneeëncol, de Tourmalet. Dezelfde Spanjaard die even later bijschakelde, nog even glimlachend achterom keek – waarbij ik echt even het idee kreeg dat hij een hele vriendelijke, warme opa was – maar mij toen pijnlijk liet staan.

Op het trage ritme van glimlach… grijns… glimlach… grijns… grijns… vond ik volledig gebroken de top waar ik – helaas – geen lieve opa vond om mij op te vangen. Ik moest het doen met de troost van een groot glas Coca Cola.

Een andere grijsaard op gespaakte wielen kwam ik tegen in het land van Robic, Bobet en Hinault: Bretagne. Ook deze gesoigneerde éminence grise reed ik achterop. Versnelde even, en was hem toen snel voorbij. Althans, dat dacht ik. Vijf minuten later schoof hij langszij, nam, met z’n blik strak op oneindig, de kop over en schakelde bij. Precies op het moment dat vals plat veranderde in een onmiskenbare steilte. Parcourskennis.

Ik liet me niet kennen, nam, nog voor de top, weer over. En zo zaten we als twee jonge honden elkaar op te jutten. Pas twee dorpen en drie klimmetjes later werden blikken en beleefdheden uitgewisseld. Ik was blij toen hij opmerkte dat dit dorp ook zijn woonplaats was zodat ik eindelijk kon uithijgen en mijn route in een eigen tempo kon vervolgen.

Vaak heb ik gedacht dat deze verjaarde coureurs helemaal niet echt waren. Waanideeën. Irreële verschijningen tijdens een delirium op de fiets. Een wielrenner maakt nou eenmaal vreemde zaken mee. Zelfs een amateuristische sterveling, zoals ik. Het afzien. De dorst. De hongerklop. Ze verzuren je lijf en laten je geest dwalen. Zo heb ik iemand vertwijfeld de geest van Fausto Coppi horen aanroepen, toen de kramp in zijn kuiten schoot op het moment dat hij bocht no. 10 van de Stelvio opdraaide. Op het internet circuleert een foto waarop een wielrenner uit pure nood zijn bidon vult door het melken van een Alpenkoe. En ik heb een fietsmaat een perfecte imitatie van een huilende Bassie van Adriaan horen doen toen hij, vlak voor me, jammerend en piepend van de kou afdaalde van de Col du Sanetsch.

In mijn fantasie verwerden deze grijze mannetjes steeds meer tot een en dezelfde mythische schim. Een beschermengel wellicht. De verpersoonlijking van de Moraal. Een meester in de nederigheid. Een ziener met een vermanend woord. Om me te behoeden voor zelfoverschatting. En met een wenkend perspectief: de aanmoediging om vooral door te zetten. Want op een dag, wanneer er voldoende taaiheid en hardheid gekweekt is en gewicht is losgelaten, zal ook ik als een vlinder de berghellingen op fladderen. Glimlachend. Grijnzend.

Mijn surreële gedachten voegden zich steeds meer samen tot een beeld. Een gestalte die een naam verdiende. Een beschermheilige.

“Seventy vai-ffff, I am seventy- vai-fff,man! I’m still ok and still cycli-ing! Every-y day, except monday” vertelde Giuseppe uit Tirano me toen hij me bijhaalde en naast me kwam fietsen. Daarbij sloeg hij een paar keer – haast devoot – op zijn eigen hartstreek. Nadat hij mijn leeftijd vroeg, en mijn fietsplannen gehoord had, vroeg hij al snel naar mijn gewicht. “Eighty-vai-fff? And you want to do Stelvio, Mortirolo and Gavia?” Lachend zette hij vervolgens uitvoerig uiteen dat trucks en tractoren niet op bergpassen behoorden te rijden. Schaapachtig lachte ik wat mee. Giuseppe stelde me weer op m’n gemak door geregeld zijn hand op mijn rug te leggen, terwijl we rustig doorpeddelden. We beklommen een kleine helling tussen Bormio en Mazzo di Valtellina, het dorpje dat aan de voet van de Mortirolo ligt. We praatten en fietsten zo wat langs elkaar heen en evalueerden de winst van Vinokourov op de Olympische Spelen van Londen. Giuseppe was lyrisch over de winst van deze oude krijger. Hij vond dat de aanvaller terecht had gewonnen en herhaalde een aantal keren op zangerige toon en vol ontzag en ongeloof zijn naam: “Vino, Vino, Vi-ino!”. Ik vond dat er een luchtje aan de olympische winst van deze Kazak zat. Een gasluchtje om precies te zijn. Van een van die gasbaronnen uit Kazachstan die inmiddels van Vino het gironummer van Uran, zijn Columbiaanse medevluchter, had doorgekregen om daarop de prijs van goud te kunnen storten. Maar goed, Giuseppe was allerhartelijkst en ik gunde hem het plezier van het oude wielrennen. En het woord ‘dope’ leek hij trouwens bij herhaling ook niet te kunnen verstaan.

Nadat we de korte afdaling gehad hadden, waarbij Giuseppe opzichtig liet merken dat hij zich zonder angst naar beneden durfde laten vallen, vroeg ik welk beroep hij uitgeoefend had. Ik weet niet of hij me wel goed begreep, maar hij vertelde dat hij getraind had rond het Lago Maggiore. Veel getraind. Met zowel Gianni Bugno als Ivan Basso. Bugno, die volgens hem eerst met een racefiets naar boven vloog en dat nu met een helikopter doet. En Basso, die hij een persoonlijke vriend noemde. Wat bevestigd werd met de handbeweging richting zijn hart, zoals ik hem dat al eerder had zien doen. Door blijvend misverstaan werd me niet duidelijk of hij nu trainer, soigneur, vrijwilliger op een derny of een meetrainende vriend was die voor de broodnodige gezelligheid en moraal zorgde. Die door taal- en gehoorproblemen ontstane mistigheid beviel me wel. Ik besloot het onderwerp te laten rusten. Nadat Giuseppe me gevraagd had naar de bekende Nederlandse renners van dit moment en ik erachter kwam dat de namen Gesink, Mollema en Hoogerland hem niets zeiden – ook niet toen ik ze met een Italiaanse tongval poogde voor te leggen – kwam Mazzo al in zicht. Giuseppe reed nog wat meters voor mij op kop. Een charmant gebaar, vond ik, waar ik dankbaar gebruik van maakte. Toen draaide hij zich plotseling om en zei: “do you know wha-at? I’ll ride a few kilometers with you…! On the Mortirolo…!”. Er ging een lichte siddering door me heen, op hetzelfde moment dat de gedachte “ik zal toch niet weer door een grijsaard…” door mijn hoofd knalde. Gelukkig kon ik zonder haperen een “that’s alright with me” uitbrengen, en schakelde alvast een tandje lichter.

Het werd mij, tot mijn geruststelling, al snel duidelijk dat Giuseppe de grijsaard vertegenwoordigde die mijn tempo bergop niet kon volgen. Na nog geen 500 meter klimmen, riep hij: “Bo-orrt I’ll go ba-ack. Go For I-It.” En na een allerhartelijkst galmend “Ciao” keerde hij om en verdween de diepte in. Ik passeerde het bordje Tornante 32. En wist daarmee dat ik nog 31 steile haarspeldbochten moest opdraaien van een weg die smal, leeg en stil was. Een duidelijk teken. Deze klim wordt het liefst gemeden. De stilte werd wreed doorbroken door het geluid van een doorgedraaide notenkraker: Izaäk liet weer van zich horen. Hoe steiler de klim liep, hoe meer het hart van mijn fiets, de bracket, ging kraken. Een hinderlijk geluid dat als soundtrack perfect aansloot bij het gevoel dat ik mezelf aan het vermalen was.

Een flink aantal traag verstrijkende minuten later zwoegde ik langs het monument van Marco Pantani dat zich vlak onder de top van de Mortirolo bevindt. De klim, die zich als ‘de smerige sloper’ in mijn geheugen prentte en waarvan ik me nog steeds afvraag of ik dat steile, geasfalteerde geitenpaadje ooit nog eens vrijwillig zal bestijgen. Het is een folteraar. Een killer die de eerste lettergreep van zijn naam volledig eer aan doet: ‘mort’.

Nog veel later bereikte ik de top van de Gavia. In de volle zon. De majestueuze berg die, in de sneeuw, een verkleumde Johan van der Velde tot opgave dwong op het moment dat hij de ritzege voor het grijpen had, in de Giro van 1988.

Pantani en Van der Velde. Twee onstuimige en onnavolgbare renners. Coureurs met grillen, verkeerde poeders en pillen. Kleurrijke renners aan wie ik een klein eerbetoon wilde brengen met deze etappe. Maar het werd meer dan dat. Mijn koninginnerit werd een rite. Mijn bewijs aan die vriendelijke wielrenner uit Tirano, die van “Seventy vai-ffff”, dat ook een truck (of tractor) over de Stelvio, Mortirolo en Passo di Gavia kan komen. Een classico di Giuseppe. Een bedevaart, waarin Ik mijn beschermengel eigenhandig heilig verklaarde en tot Sante Giuseppe gedoopt heb.

Wat zou ik graag nog een keer in dat rechteroor willen tetteren. “I did it, man! Eighty-vai-fff! Eighty-vai-fff, man!” Al was het maar via een telefoonverbinding. Maar goed, meer dan zijn voornaam en woonplaats is niet bij me bekend. Te weinig om hem rechtstreeks te benaderen. Giuseppe blijft een voorbijganger voor me, een schim. Al weet ik natuurlijk wie zijn goede vriend is. Ivan Basso. Basso! Die kan ik natuurlijk een tweet of mail sturen met het vriendelijke verzoek om Giuseppe uit Tirano te groeten en de boodschap over te brengen dat de truck de berg bedwong.

Zal er ooit antwoord komen?

HET SHIRT VAN BOUVATIER

Tekst: Harmjob

Op een grijze dag in december loop ik over een rommelmarkt in het westen van het land. Veel is er niet te doen, de meeste verkopers zijn gevlucht voor de regen, links en rechts liggen achtergelaten spullen in plassen water. Dan valt mijn oog op een klassieke wielertrui van de ploeg ZOR-BH in een van de kramen. Die moet ik hebben en voor een tientje verdwijnt deze trui in mijn tas. Thuis gekomen valt me pas op dat er een label met de naam ‘Bouvatier’ in de kraag is genaaid. Ik hoef niet lang te googlen om erachter te komen dat ik een bijzonder stuk wielerhistorie op de kop heb getikt. Tijd om mij te verdiepen in het verhaal van een bebrilde Fransman en zo een hoofdstuk aan de collectie vergeten wielrenners toe te voegen.

Philippe Bouvatier wordt geboren op 12 juni 1964 in Rouen. Op jonge leeftijd gaat hij wielrennen en valt voor het eerst op in 1981 als hij het brons haalt bij het WK junioren in het Duitse Grimma. Het volgende jaar wordt hij nationaal kampioen en schrijft hij de allereerste Duo Norman op zijn naam, een koppelwedstrijd op de weg die hij twee maal zou winnen, in 1988 samen met meervoudige Tour de france etappewinnaar Thierry Marie. Bouvatier lijkt geboren om wielrenner te worden en hij wordt dan ook gezien als een grote belofte. In 1983 maakt hij die belofte waar door de inmiddels ter ziele gegane GP des Nations te winnen. Een jaar later maakt de inmiddels 20-jarige Philippe deel uit van de Franse ploeg die wordt afgevaardigd naar de Olympische Spelen in Los Angeles. Op deze, door de Sovjet Unie geboycotte Spelen, wordt hij 6e in de ploegentijdrit. Het is een van de laatste optredens van Bouvatier als amateur, hij tekent bij de Renault-Elfploeg van Laurent Fignon en Greg Lemond en wordt beroepsrenner.

Twee jaar later rijdt Philippe in het shirt van de Spaanse ploeg ZOR-BH de Vuelta en de Tour de France van 1986. In beide grote ronden haalt hij de eindstreep niet, de koersen zijn domweg te zwaar voor een debutant. Toch weet hij in Spanje een rol te spelen in de eindoverwinning van teamgenoot Álvaro Pino. En passant pikt de ploeg van ZOR-BH de winst in het ploegenklassement mee. Bouvatier rijdt uiteindelijk vier keer de Tour de France, met 1988 als hoogte- en dieptepunt.

Want op 17 juli 1988 heeft Bouvatier iets moois gepland, tijdens de 14e etappe van Blagnac naar Guzet-Neige. Het peloton is na een rustdag neergestreken in de Pyreneeën en Philippe is uitgerust, hij voelt zich sterk. In zijn eigen woorden verhaalt de renner wat er die dag gebeurde. “Het was een dag met drie cols en het peloton brak. Ik bevond me in een groep van 18 man en op de laatste klim reed ik plots aan de leiding in het gezelschap van de superklimmer Robert Millar en Massimo Ghirotto. Ik had een geweldige dag en deed het meeste werk. Dit was de dag dat ik voor de etappewinst zou gaan! Dus lanceerde ik de aanval op een meter of 400 van de finish. Ghirotto wist ik te stoppen en Millar liet ik staan.”

In de Nederlandse huiskamers volgen televisiekijkers ademloos het drama dat zich voor hun ogen afspeelt. Mart Smeets levert het bijbehorende commentaar als de drie renners links een steile scherpe bocht ingaan. “Kijk eens naar die draaiingen, dat zijn Pyreneeëndraaiingen. Ai, een sur place werkelijk door die bocht heen. En die grote Ghirotto die gewoon meegaat, hij trekt zijn riempjes aan voor de punten. En Bouvatier denkt ‘t in ‘t tempo maken te kunnen, die wil nu weg. KIJK HIJ DEMARREERT! Driehonderd meter en Bouvatier die gaat, Ghirotto breekt en Millar….. Nou, nou, nou, als dit t verschil niet zou maken. Bouvatier die op de grote versnelling wegrijdt, jongen toch….”

Voor Bouvatier en Millar duikt plots een wildzwaaidende gendarme op. Midden op de weg maakt de man, zijn witte motorhelm nog op, paniekerige gebaren. Rechts van hem duiken de motoren en auto’s van de organisatie en pers een parkeerplaats op. De politieman wijst op het allerlaatste moment naar rechts maar het is te laat. Mart Smeets is een moment stomverbaasd. “Dan worden de renners verkeerd gestuurd!” Op de achtergrond is te horen hoe iemand van de NOS luidkeels “OOOOOOOOH” roept. Smeets weer: “WAT EEN SCHANDE, WAT EEN SCHANDE! DE RENNERS WORDEN VERKEERD GESTUURD! Het hoofd van de politie stuurt hier de renners verkeerd! Kijk eens wat hier gebeurt zeg! De renners worden hier rechtdoor gebonjourd, terwijl het de andere kant op moest gebeuren.”

Van enige afstand ziet ‘de man met het grote lichaam’, zoals Smeets Ghirotto een paar minuten eerder nog omschreef, dat zijn concurrenten verkeerd rijden en hij weet, hem zetten ze niet meer te kakken, hij pakt de winst. Ondertussen is Robert Millar snel gedraaid op de parkeerplaats en heeft de achtervolging ingezet. Smeets: “En nu komt Millar hard terug op Ghirotto, wat een verhaal van deze etappe zeg, het kan niet waar zijn! DIT kan niet waar zijn, Ghirotto wint de etappe. Millar wordt twee en Bouvatier stond op een parkeerplaats en oh, oh, oh, oh, oh, dit is een van de ergste blunders die ik ooit in de geschiedenis van het wielrennen heb gezien!” Philippe Bouvatier rijdt al woest beukend op zijn stuur zijn laatste meters naar de finish. De teleurstelling straalt van hem af. “Dit had mijn rit moeten zijn”, hoor je hem denken als hij bestormd wordt door de meute journalisten.

“Ik dacht echt dat ik de kans had om de etappe te winnen”, zegt Bouvatier jaren later, terugkijkend op de vreemde finish. Millar en hij wijzen met een beschuldigende vinger naar de politieman. “Die heeft mij verkeerd gewezen” aldus Bouvatier, die ook heeft een duidelijke verklaring heeft voor het feit dat hij het geen moment vreemd vond naar rechts gewezen te worden. “De aankomst op Guzet-Neige zit in meerdere wedstrijden, de finish ligt dan altijd, hoe kan het ook anders, op de bewuste parkeerplaats.” Robert Millar valt Bouvatier bij: “Een maand eerder reed ik de Route du Sud, dus ik kende de klim en de finish goed. Om de een of andere reden gebruikte de Tourorganisatie de omleidingsroute als finish, in plaats van dat ze zich hielden aan de gewone weg. Ik was daardoor verward en omdat Bouvatier aan de linkerkant van me reed zag ik die laatste bocht ook niet.” Overigens is Millar er nog steeds van overtuigd dat hij die dag de ritwinst had kunnen pakken. “Ik weet zeker dat ik hem in de sprint had geklopt.”

Bijna 23 jaar later is nog steeds moeilijk te zeggen wat er nou precies gebeurde. Feit is dat de regisseur op het beslissende moment switcht van camerastandpunt. In het ene shot zien we de renners de bocht naderen, in het volgende shot zien we de gendarme naar rechts gebaren. Bouvatier geeft in een later interview zelf ook toe dat de situatie verwarrend was. “De man dook plots op tussen het publiek, hij stond absoluut verkeerd om ons aan te kunnen zien komen.” De Britse wielerjournalist Phil Liggett ziet hoe de gendarme een dag later de confrontatie zoekt met Robert Millar. “Ik herinner ‘t me nog, hij was de beroemde politieman met de grote snor, die was al dertig jaar bij de Tour de France betrokken. Deze gendarme liep op Robert af en vroeg hem waarom hij iedereen vertelde dat hij verkeerd gestuurd werd. Die gendarme stuurde ze niet verkeerd, hij deed wat hij elke dag deed, de gemotoriseerde voertuigen van het parcours halen, niet de renners.”

De verloren etappe legde Bouvatier geen windeieren. Als morele winnaar van de etappe ontving hij, uit handen van winnaar Ghirotto de podiumprijs, een Peugeot 309. Een formidabele prijs voor een knecht als Bouvatier, wiens jaarsalaris in die tijd geen vetpot is. “Daarnaast maakte het me bekend over de hele wereld, ik reed na de Tour 36 criteriums met bijzondere goede contracten en was verzekerd van deelname aan de Tour van 1989.” Die Tour zou zijn laatste zijn, in de zesde etappe komt hij buiten de tijd, als 190e, net voor rode lantaarndrager Thierry Claveyrolat, in Futuroscope aan en kan zijn koffers pakken. Bouvatier koerst nog tot 1995, een jaar waarin het hem niet meer lukt om nog uitslagen te rijden. Inmiddels werkt de ‘Krokodil’, zoals zijn bijnaam luidt, voor Canal+.

Het wielrennen kan hij nog niet loslaten, Philippe is de voorzitter van ‘Velo Sport Pays de Lamballe’. Het is een van de grootste wielerverenigingen van Bretagne. Als trotse voorzitter weet hij op 13 januari dit jaar nog te melden dat maar liefst 190 leden beschikken over een licentie. De club levert ook renners aan het profpeloton, Fabrice Jeandesboz, van Saur-Sojansun, is één van hen.

En alsof toeval niet bestaat, diezelfde Fabrice beklimt op 16 januari met mijn vriend, de Oldenzaalse beroepsrenner Maarten de Jonge een col in de buurt van Valencia. De twee zijn, net als zoveel wielrenners, op trainingskamp in Spanje en kennen elkaar uit de Tour de Bretagne. De Jonge kwam enige dagen na de vondst van het Bouvatiershirt een aantal van zijn eigen shirts brengen voor de collectie van mijn #1eTwentsWielermuseum. De shirts van Maarten en Philippe hangen inmiddels gebroederlijk naast elkaar.

EEN HEMELSBLAUW JURKJE

Tekst: Leo Aquina

Als Milaan-Sanremo in aantocht is, moet ik altijd denken aan een sticker op de bovenbuis van mijn oude merkloze en in afzichtelijk oranje gespoten racefiets. Een fiets die al jaren hangt te roesten in de schuur, vervangen door een fraaie celestekleurige Bianchi. De betreffende sticker was van de Partido Comunista Rifondazione. Dat heeft niets te maken met mijn politieke voorkeur, want ik koester al mijn leven lang een gezond wantrouwen jegens politieke organisaties in zijn algemeenheid, van welke gezindte dan ook. Die sticker is voor mij een herinnering aan de verleiding van de Italiaanse Bloemenrivièra, het decor van La Primavera.

In de jaren negentig waren mijn vakanties overzichtelijk. Fietsen gingen we, mijn vrienden en ik. Na de laatste tentamenperiode bond ik een slaapzak, wat kookgerei en een extra setje kleren aan mijn racefiets. We stapten op de trein naar een willekeurig gekozen station ergens in Zuid-Europa en van daaruit zagen we verder. Iedere dag prikten we op de kaart een volgende bestemming en als we van de kaart af dreigden te rijden, kochten we een nieuwe. Tegen de tijd dat het geld op was, stapten we op de trein naar huis.

Op een van die zwerftochten reden we de finale van Milaan – Sanremo in omgekeerde richting. De profs koersen zonder om zich heen te kijken van oost naar west, maar voor een fietstoerist is andersom beter, aan de zeekant met schitterend uitzicht. In een dorpje tussen Albenga en Savona sloegen wij ons kamp op. Dat wil zeggen: we spreidden onze slaapzak uit op het strand en zetten ons Campinggaz-pitje op een stenen bankje aan de boulevard om pasta te koken. Het was een uur of zeven, tijd voor de passeggiata.

In onze stoffige en bezwete wielerkleding detoneerden we behoorlijk bij de flanerende dorpelingen, die zich hadden opgedoft om te kijken en bekeken te worden. Veel aandacht was er niet voor die barbaarse noorderlingen met hun primitieve gasbrandertje, totdat er een Italiaanse matrone op de geur van onze pasta afkwam. De familie in haar kielzog bleef rond ons bankje hangen en er ontstond een geanimeerd gesprek. Naast de enthousiaste matrone stond het mooiste Italiaanse meisje dat ik ooit had gezien, een jaar of twintig, flonkerende ogen en een licht doorschijnend hemelsblauw jurkje. Zij bekeek ons met een mengeling van nieuwsgierigheid en afgrijzen, en ze ergerde zich overduidelijk aan het gekwebbel van haar moeder of oma, dat kon ik moeilijk inschatten.

De familie moest weer verder, zei oma na een tijdje, want op het grote plein in het dorp was vanavond een feest van de partido. Of we ook zin hadden om te komen? Ik keek nog eens naar dat beeldschone meisje en ik was bereid dit gezelschap tot het eind van de wereld te volgen, dus waarom niet naar een Italiaans dorpsfeest. Die partido? Geen flauw idee waar ze het over hadden. Ja, we zouden ook naar het feest komen, maar we moesten eerst nog even andere kleren aantrekken.

Twee uur later hadden we onszelf opgefrist met een koude stranddouche en een potje deodorant. We liepen in onze al weken niet gewassen spijkerbroek en dito T-shirt richting dorpsplein. Italië heeft een betoverende werking, maar wat we hier zagen, was ronduit surrealistisch. Een jaar of acht na de val van de Berlijnse muur en de ineenstorting van de Sovjet-Unie bleek het communisme in dit kustdorp nog springlevend. Banieren met hamers en sikkels, vlaggen van de Associazione Di Amicizia Italia Cuba en marktstandjes waar de Italiaanse vertalingen van Karl Marx’ communistisch manifest als warme broodjes over de toonbank gingen. Dit communisme was echter niet te vergelijken met de vroegere beelden van achter het ijzeren gordijn. Hier geen norse oude mannen met strenge blikken, maar vrolijke gastvrije mensen die muziek maakten en dansten op een zwoele zomeravond. Ik keek rond op zoek naar het meisje van die middag, maar er waren zoveel meisjes hier, en allemaal even mooi. Iemand trok me aan mijn arm de dansvloer op, er was eten, er was wijn, mooie meisjes, banieren met hamers en sikkels, mooie meisjes en nog meer wijn.

De volgende ochtend werd ik met een bonkend hoofd wakker in de schaduw van de kademuur. Het strand was leeg, de boulevard verlaten. We klopten het zand uit onze slaapzakken en raapten onze spullen bij elkaar. Ontbijt hadden we niet bij ons en de koffiebar was dicht, dus we besloten op de fiets te stappen voor een kop koffie en brood in een volgend dorp. De eerste kilometers gingen bergop. Het bonkende hoofd protesteerde. Ik schakelde terug, keek naar mijn derailleur en opeens zag ik die sticker op mijn bovenbuis: Partido Comunista Rifondazione. Wie hem erop heeft geplakt? Geen flauw idee. Ik denk een mooi meisje. Die sticker was Milaan-Sanremo, de verleiding: schitterende beelden van het zonovergoten Ligurië en de volgende dag zelf op de fiets, half maart in de Hollandse polder. Altijd hoop ik ergens langs de kant van de weg een meisje te zien in een doorschijnend hemelsblauw jurkje.

FANTOMEN VAN DE VENTOUX

Met dank aan Soigneur

Tekst: Bas Steman

Beeld: thethingsweare.com

Een groep renners zwermt de hoek om, trekt en masse de remmen dicht. Slechts een enkeling rijdt door, de man in het geel, ‘t groen, ‘t blauw en die ene in het witte shirt met de zwarte blokjes. Getekende gezichten van oude foto’s uit een tijd waar ik onbewust de stem van Martin Ros bij hoor, of van Jean. Sommigen duiken het café in, op jacht naar water, naar alles wat grote dorst kan lessen. Weg zijn ze, een beeld dat even snel oplost als ‘t werd opgetrokken. Ik ben buiten tijd.

De eerste zon belooft een warme dag en de wind lijkt te gaan liggen. Bedoin sluimert nog. Alleen de idioten zijn al wakker. Mensen met een racefiets, die weer zo nodig... Mensen zoals ik, wachtend bij de marmeren streep in het asfalt, de Rubicon, waar de komende uren Laag Landers hun fiets in elkaar zetten, onder het toeziend oog van hun wachtende geliefden met dure camera’s tegen hun borsten en verveelde kinderen die van een achterbank maar niet begrijpen dat dit de dag is dat vadertje lief zich bewijzen moet, dat dit de dag is waarvoor hij leeft.

Gelukkig ben ik hen voor. Ik heb de berg voor me alleen. Geen camera die me vastlegt, geen stemmen met obligate vragen. Zonder getuigen klamp ik nog één keer aan bij een droom die me al lang geleden heeft gelost. Het dorp spint er garen bij, bij de dromers, de hijgers en de stoempers op piemelverzetten, die hun gewenste tijd vastpinnen op de verticale krijtstreep op de top, de witte toren. Anderhalf uur, misschien twee, dat moet toch kunnen?

Wat is je tijd? Dat zullen ze straks vragen. Nooit hoe het was, wie ik tegenkwam, wat ik ontdekte, wat ik gevoeld heb, of ik nog gedacht heb aan degenen die ik heb liefgehad, aan de bloemen die ik heb geroken, of ik die vogel zag. Wat vertelt een tijd over een klim? Uit de openstaande deur van de bakkerij ontsnapt de geur van vers brood. Ik neem een slok uit mijn bidon, spoel de laatste kruimels pain aux amandes tussen mijn kiezen weg en zucht. Mijn voet vindt ‘t pedaal. Het klikt, zonder dat het vandaag wederzijdse liefde wordt. Misschien is dit sowieso niet mijn dag. Gisteren net een glas eau de vie te veel, Julia net warm, te zacht, de nacht te kort. Zal ze nog slapen?

Uiterlijk ben ik de gefocuste midlifer: een net iets te profi-fiets voor mijn niveau (check), onzinnig geschoren benen (check), gelikte schoentjes (check), een gulle lik uierzalf onder mijn edele delen (check, double check) en natuurlijk de begeerte in mijn ogen van iemand die hoopt op de onverwachte inval van de tweede jeugd. Zal ik nog dezelfde versnelling kunnen draaien als toen? Val ik overmoedig stil of houd ik mijn fiets in gang? Zal mijn tellertje me al snel mijn moraal ontnemen of spoort ze me aan?

Innerlijk is het een rapsodie. Oude tijden zijn ontsnapt uit de kooi van de chronologie. Mijn brein is een pedalerend archief, een geiser die lukraak beelden omhoog spuit als een grote hallucinatie. Door mijn oogharen heen verschijnen opnieuw mannen in wollen shirts, vlakbij de marmeren lijn. Bekende gezichten uit een verleden. Oude auto’s, Peugeots, Renaultjes. Een Citroënbusje wacht bij de Fransman. Op het dak een wit bord met grote letters: Anquetil. Opgewonden gebaren, geschreeuw. Een gendarme blaast nerveus op een fluitje. Mensen drommen samen, scanderen namen die ik ook nu weer alleen uit verhalen ken. Bij de streep wacht een klok. De secondewijzer verdeelt de traagheid van eind jaren vijftig in gelijke delen. Renners vertrekken met tussenpozen. Dit is uniek, de allereerste bergtijdrit in de Tourgeschiedenis, roept een man in een radiomicrofoon, contre le montre. Ik glimlach en neem een slok water. Een blik omhoog. De witte toren torent zoals alleen deze toren torenen kan. Arrogant, neerbuigend, verlokkend... Een prachtige vrouw, een verstilde Sirene. Allez Poulain... allez.

De eerste kilometers. Drinken en wat eten #omdathetnogkan. Het verzoek van mijn benen om terug te schakelen kan ik onmogelijk honoreren. Snappen mijn dijen verdorie dan niet dat ik hier een voorsprong moet nemen op mezelf? Alleen watjes schakelen hier al terug. Gewoon even bijten. Na een paar minuten went het wel en wordt het lekker. Elke seconde eerder boven vergroot mijn zaligheid. Julia zal me straks aankijken met de blik die haar trots niet kan verbergen. Misschien noemt ze me dan ‘mijn sterke mannetje’, waarna ze de lakens van zich afslaat en me vraagt bij haar te komen liggen. Of studievriend Joris, die met duim en wijsvinger geringd om zijn enkel had lopen opscheppen over zijn klimmerskuiten... Hij was nooit sneller geweest dan 1 uur 52. Op de Utrechtse Heuvelrug een klimmer, bleek hier een trimmer.

Mijn hartslag loopt vervaarlijk op. Nog een snelle blik op de toren, achter me klingelt het kerkklokje van Bedoin. Ik duw door, tussen rijpende druiven, naar het dorpje met de blauwe boom. Over een kilometer wacht de terugdraaiende bocht waarna het gedonder echt begint. Gooooooodmorning Ventoux!

Pardon? Een kleine man, bleke ingevallen wangen en met een vastberaden blik: Charly Gaul, net begonnen aan zijn tijdrit. Hij steekt hier het buitenblad! Het verschil tussen het binnenen buitenblad is bij hem trouwens slechts een paar tanden. Ingehaald door de verloren tijd? Begin ik nu al gek te worden? Het bos wacht me op. De weg versmalt, zoekt hoogte. Ik kijk op, schud mijn hoofd, loer over het meanderende zwart tussen de bomen. Ongelooflijk, Gaul danst voor me in zijn rood-wit-blauwe trui, petje achterstevoren. Op zijn broek in witte gevlokte letters ‘Faema’. Witte bidon in een rammelend rekje aan het stuur. De Luxemburger geeft vleugels aan een bijna dertien kilo wegende fiets. Achter hem een wit open Peugeotje 203, waaruit mannen roepen. Wanneer was dit? 1958? De NeLux-ploeg reed voor Gaul, de kleine klimmer die een paar jaar eerder nog als leerling varkens en koeien stond uit te benen. Go, go Gaul!

Mijn benen lopen voller dan ik lief heb. Toch een tandje terug? Verdorie, te hard vertrokken? Vanuit mijn matig getalenteerde universum blijft het amper voor te stellen dat er organismes op fietsen zijn, die hier juist willen versnellen! Mijn handen vinden de remgrepen. Ik probeer iets van staan. De eerste kilometers van het bos zijn moordend. Geen meter laat zich persen in ook maar iets van een ritme.

De tijd heeft Alzheimer, de weg is niet langer een logisch verhaal. Een groepje renners passeert me, iets andere shirts, stalen fietsen van eind jaren zestig. Gimondi, Janssen en Simpson sluiten juist aan bij Jimenez en Poulidor. Het zweet gutst uit hun slapen. Zelden was hitte zo meedogenloos. Mijn ogen klampen aan bij de Brit in het Peugeotshirt en lezen zijn gedachten.

“Verdomme. Laat het stilvallen. Jee, wat bezielt die Jiménez, nu al demarreren! Die achterlijke Poulidor. Denkt ie nu echt...” Achter hen een aan vodden gereten lint. Je zit erbij, Tom. Hold on! Hij neemt een slok uit zijn bidon. Zijn hand zweeft naar de commandeur aan het uiteinde van het stuur. De wanhoop van de ketting die een tandje lichter zoekt. Meteen valt er een gaatje.

“Mèrde. Tandje zwaarder, pijnscheut. Ik bijt, mijn benen zijn lege hulzen, maar ik zit er weer bij, ik ben er weer.”

Zal ik hem even duwen, een klein zetje geven? Voor hem rijden de gele trui-drager Pingeon, Aimar en de dansende Gimondi. Volgend jaar hoopt Simpson zij aan zij te rijden met Felice in het blauw van de Italiaanse keukengigant Salvarani. Hij forceert. Bijblijven. Over de top wordt het vast dragelijker. Zijn gedachten schreeuwen:

“Wat is het heet, damn... wring mij maar uit. Bijten Tom! Aanklampen! Om Helen, de meisjes... Jane en Joanne.”

Weer zitten. Mijn ketting heeft ook nog maar een kransje uitwijk. Ik wis het zweet uit mijn ogen en rits mijn shirt open. Een rekensom: tien jaar geleden = drie tanden zwaarder en vier kilometer harder. Mijn recordtijd laat zich nooit meer evenaren. Op karakter balanceer ik op de rand van de verzuring. Een dunne lijn die je niet te vroeg moet overschrijden. Ik weet wat ik doe, ik ken de berg blind. De bomen, de zigzagbochtjes, de grote haarspeld halverwege het bos. Staan, zitten. Zitten, staan. Weer zitten, tandje zwaarder. For God’s sake!

De geschiedenis ijlt zich voor me uit. Gaul is hier niet te houden, hij passeert een renner die acht minuten voor hem is gestart. De kleine Franse kampioen Louis Bergaud kijkt verschrikt op, zijn priemende ogen volgen de engel totdat ook deze uit zijn zicht verdwijnt. “Op de Ventoux ga ik de Tour winnen!”, had Gaul gezegd. De kleine Luxemburger heeft naam gemaakt als klimmer, maar won in die Tour van 1958 alle tijdritten! Die op het vlakke circuit van Chataulin en de afsluitende 74 kilometer (!) lange tijdrit van Besançon naar Dijon! Daar pas kreeg Gaul – op één dag voor Parijs – het wollen gelen tricot om zijn schouders. Nutteloze informatie, ooit in mijn kop gestampt voor een door drank overspoelde Tourquiz waar ik geen antwoord had op de finalevraag hoe de de kinderen heten die door ‘Maître Jacques’ bij zijn stiefdochter Annie en zijn schoondochter Dominique waren verwekt.

Tandje terug, even ontspanning. Pas halverwege geeft mijn lichaam zich over aan de klim. Handjes op het stuur, de benen draaien nu zonder te forceren op een herenversnelling. Lichter kan ik niet. Ik spiek op mijn tellertje. Gelukkig, we zitten nog in de dubbele cijfers. Boven me spant de hemel, ik dwaal af. Tijden schuiven als losse foto’s over elkaar heen.

Claxon, gejoel... Opgejaagd door een HYbusje, passeert de tourwinnaar van vorig jaar Jacques Anguetil, petje achterstevoren, diepe zit, roerloos bovenlijf. Monsieur Chrono, onverslaanbaar op het vlakke, rijdt nu met de blik van de man die al verloren heeft. Een mens lijdt het meest onder wat hij vreest.

“Ga ik hard genoeg? Moet ik harder? Kan ik? Wat als ik straks instort? Net als Bobet en Kübler? Verlies ik hier de Tour?”

Zijn eigen angst voor de Ventoux heeft hem zijn krachten ontnomen. Anguetil, het monster, de drankzuchtige rokkenjager, hardfietser, met zijn prachtige, haast vrouwelijke gezicht, blijkt toch ook een sterveling, Daar gaat hij, de grote, grote Jacques Anguetil. Ik zet even aan, nestel me in zijn wiel. Zodra ik met mijn ogen knipper is alles anders.

Zit ik toch al zo kapot? Door het in mijn ogen bijtende zweet zie ik ineens Jiménez versnellen. De anderen zetten zich in het wiel. Simpson probeert aan te haken met de tred van een poetslap. Al dagen is hij geveld door de hitte, al honderd keer is hij leeggelopen, gehurkt boven een gat in de grond. ‘t Zuur boert uit zijn mond. Na iedere rit lapten de artsen en verzorgers hem weer op met infusen en medicijnen.

“Wie zei ook alweer dat het genoeg was? Dat ik moest afstappen? Alsof ik mijn zevende plaats zo zou opgeven? Not now! Salvarani zal me vet betalen! No way, je bent een Simpson of je bent het niet... het moet, Ventoux of niet, dit is mijn dag. I told Helen, this will be my day!”

Ze rijden bij me vandaan, op de hielen gezeten door een klein mannetje in het roze dat me passeert in Charly Gaul-tempo. Achter hem een plukje met het geel, een Duitser en enkele opgevoerde Kelme-renners. Mijn hemel, het is Pantani! Hij dendert over Simpson en de zijnen heen.

Wat zit er in godsnaam in mijn bidon? Anquetils befaamde Champagnemix? Alle schotten vallen weg. Mijn hoofd is een kleurencentrifuge. Mijn hartslag dringt de gevarenzone binnen. Volhouden. Denk aan de bewonderende blikken straks, na de zomer, wanneer je aan de mannen op de redactie en die lustopwekkende stagiaire kunt vertellen dat je binnen anderhalf uur boven was. Aan Joris, aan Julia, lieve, lekkere Julia met haar rode haren en lieve ogen. Het spijt me, ben maar een mens, vergeef me. Door, door, door, om alles.

Klimmen met een wielerhart, is fietsen met verhalen, mythisch geijl en gezever, is kapot gaan op oude beelden en geluiden. Zoals op iedere kasseiweg het droombeeld van Hennie Kuiper dokkert en Peter Winnen eeuwig fietst op de Alpe, kent ieder wielerdecor zijn geesten.

Hijgend als een paard rijd ik een stukje op met een grote Italiaan in een lichtblauw Mercatone Uno shirt, nummer 208, een rode Pinarello als ‘n hoogwerker. We zijn even lang, even zwaar, klimmen allebei als dijkenrijders. Dat troost.

“Een onzinnige ontsnapping, dit haal ik nooit... kansloos! Pff, dat ze me tweeëntwintig minuten gaven, de sukkels... en me nu laten spartelen. De sadisten.”

Hij schokschoudert omhoog. Aan zijn stuur bungelt een gele zonneklep. “Hoeveel lig ik voor?”, vraagt hij. Op een of andere wonderlijke manier blijk ik ineens voortreffelijk Italiaans te spreken. Ik haal mijn schouders op: “Tien minuten schat ik. De rest is ook aan de klim begonnen. Zorg dat je in de afdaling het wiel van Jan Janssen kiest. Die moet ook naar Carpentras.” Vervreemde blik in zijn ogen: “Janssen?” Een belachelijk advies natuurlijk. Zou zo maar kunnen dat hij de naam nog nooit eerder had gehoord. Naar adem happend hijst hij zich omhoog. Het heeft iets aandoenlijks. Een boom van een kerel alleen voorop in de verkeerde etappe, verdwaald in een landschap waarin hij niets te zoeken heeft, niet wetende dat hij als ‘Mister Mont Ventoux’ de komende jaren onmisbaar wordt in de sprinttrein van Cipollini. Ik besluit daarover niets te zeggen, geef hem een duwtje en laat hem. Alle tijd.

Daar! Simpson staat op breken. Zijn wil geselt zijn lijf: “Corsica ligt op een uur afzien. Straks zijn we er samen. Welke jurk zal Helen dragen? Was ik maar de wind langs haar benen. Hold on Tom! Ze zouden me kunnen zien. Jane en Jo? We zijn voor het eerst live op televisie. Daddy is on tv! Kom op Tom, dit kan je, omdat je wil.”

De bebrilde Nederlander in de groene trui stuurt naast de Peugeot-renner en kijkt hem even aan met de blik van een vriend. Het lijkt wel alsof hij van hem schrikt. Ik nestel me vlakbij Simpson, hij draait zijn spitse neus in mijn richting en vraagt: “Hoever nog?” Ik antwoord, maar ik weet niet of hij luistert. Hij kermt: “De hitte is niet te verteren.” Jiménez versnelt opnieuw, de zak! Poulidor bijt zich in zijn wiel. Damn, het groepje breekt. Gimondi zet aan! For God’s sake! Nu niet lossen... niet nu Tom. Het wiel van Janssen...dat moet hij toch kunnen houden? Zijn wiel geeft ruimte. Come on Tom, nog een paar kilometer. “You did it before, wil je de Tour nu winnen of niet? Zwakkeling!”

Bijna bij Chalet Reynard, de pleisterplaats. Voor mij het eerste richtpunt van de klim. Haal je het chalet, dan haal je meestal ook de toren. Wat is mijn tijd, nog binnen het uur? Ik schakel een tandje zwaarder, trek het lipje van de rits van mijn shirtje een paar centimeter hoger en ga staan. Vanaf hier loopt het. Vanaf hier is de weg mijn vriend, tot de laatste kilometer. De maan is verlaten, geen mens is me voor. Ik ben de stip, de vlek, het stofje in een mateloze leegte.

Voor mijn zonnebril dwarrelen verdwaalde stippen. Fantomen. De grote Italiaan slingert, daarvoor raast Gaul, die zijn petje heeft afgezet. Het schaarse publiek maakt foto’s van de Luxemburger. Zittend in de typische lage zit van een renner uit de jaren vijftig draait hij een koffiemolen. Zonder naar hen om te zien passeert hij vrouwen in knielange rokken, vliegt hij omhoog langs tegen de maanstenen geparkeerde motoren. De weg is vrij, de weg is open, zijn blik leeg.

Anquetil verliest terrein. Alle gewicht is afgeworpen. Zijn bidon waait ergens in een berm. Hij moet door, nog een paar kilometer. Over een paar dagen zal hij opgeven.

De maan was kaler toen. Nu rukken er groene struiken op. Over een paar jaar zal het hier nog groener zijn. Rustig peddelend rond ik de bochten. Hier begon het lichaam van de Brit zich te wreken. De film van mijn gedachten loopt weer.

Simpson lost!! Een schim op de lichtste versnelling, bungelend in verloren positie, ogen als lege glazen. Misschien een zwak moment? Niet gek na al die diarree.

“Waarom kan mijn shirt niet verder open? Zal Helen kijken? Ziet de wereld me, als eerste Brit, op weg naar het podium in de Tour? Door, door... uit naam van al de mijnen.”

Misschien dat hij in de afdaling... Vanaf de top is het nog veertig kilometer naar Carpentras. Kan hij mee in het wiel van Eros, de lange Italiaan? Krachteloos licht hij zijn billen uit het zadel, zitten, staan, zitten. Hij hangt aan zijn stuur, als een aangeschoten vogel slingerend van links naar rechts. Elke meter mindert vaart.

Een glimp van de toren. Zit ik al zo hoog? Vijf kilometer nog. Twintig minuten! Ik passeer een man op een antieke fiets met een zware versnelling met dikke banden en een breed flauw gebogen stuur. Vast verzet, constateer ik. Korte gespierde benen. “Gaat het?”, vraag ik. Hij stampt door, loert omhoog. In zijn ogen schittert het uitgemergelde verlangen van de klimmer, de begeerte om de top daadwerkelijk te bereiken. Op het donkere shirt staat een bizar nummer in kapitalen: 25C. Ooit heb ik die foto gezien, hij is het: Jacques Gabriel, de jongeman van de foto uit 1908. Champion Cycliste du Marathon du Mont Ventoux. Van Carpentras naar de top zou hij meer dan twee en een half uur onderweg zijn. Een recordtijd. Zijn verzet (39-19) was te licht voor de eerste twintig kilometer, te zwaar voor de klim. In de Tour van 1987 zou Jean-Francois Bernard dezelfde route meer dan zeventig minuten sneller afleggen. Het kost me geen moeite de beelden voor de geest te halen. Bernard in de lapjestrui, de fietswissel onderaan de berg, waar hij de tijdritfiets verruilde voor een carbon Look met ultralichte wielen. Rijen publiek schreeuwden hem omhoog, duizenden mensen, niet te vergelijken met de leegten van de races van Gaul of Gabriel. Toch zou Bernard maar drie en een halve minuut sneller klimmen dan Gaul. Vergeef me mijn gebazel.

Getoeter, dreigende stemmen uit luidsprekers. Het kleine roze mannetje, dat ze Elefantino noemen, staat op zijn pedalen. Stevige dansende billen die ik van de televisie ken, uit de Alpen, Dolomieten en Pyreneeën. Twee roze olifantenbilletjes dansen nu hier, voor me, alsof ik even aan mag haken tot het lijntje breekt. Zijn gedachten ademen: “Nog een paar keer aanzetten, ’t gaat goed. Ik ben sterk... goed voorbereid. Ze zullen niets bij me vinden.”

Hij kijkt om. “Oh,...daar is de Amerikaan.” Met zijn handen onder in de beugel strijkt de Adelaar in het geel op hem neer. Zal ik roepen? Lief Olifantje, pas op, de zege hier zal een laatste sacrament zijn! De man in het geel voert het tempo op, de roze houdt kermend stand. Zijn blik verraadt een leegte dieper dan het maanlandschap. Waar denk je aan? Aan dat de dood je ooit in zal halen, aan de controles die je moest ontlopen, aan je ziel die gevangen zit in de gevangenis van roem, geld en glorie? Dombo! Weet je dan niet van de geloste man in het Peugeot-shirt met de Union Jack op zijn schouders?! Simpson, mijn God!

Asfalt kleeft hier als een vliegenlint, de muren zijn van stemmen. Vlekken passeren hem. Niet-klimmers, tweederangs coureurs. Slikken gaat niet meer. Nog anderhalve kilometer, bijna boven. En dan, Simpson ligt op de grond. Het wegdek heet als een plaat uit de oven. Handen tillen hem op, monden bewegen zonder geluid. Hij strekt zijn bebloede arm, wijst naar zijn fiets. “Zet me op mijn fiets.”

Voor het Olifantje en de Adelaar is zijn stem niet te horen. Eros, de lange Italiaan, Jean François... Kijk nou! Help die man! Gaul is bijna boven, in een moordtempo stilt hij de klok. Niemand kijkt, niemand ziet de stervende. Twee ferme pedaalslagen en ik kom weer binnen het bereik van de zwalkende Brit.

“Lucht, is er wel lucht.” De berg houdt haar adem in. De toren aan de hemel wankelt. “Ik ga het halen... ja, ik ga het halen. Helen, ik neem bloemen mee, speelgoed... Ik voel geen pijn, ik voel geen pijn... geen pijn. Dat hadden ze gezegd, dat ik geen pijn zou voelen, dat het me kracht zou geven. Geen pijn.”

Hij valt opnieuw. Bewegingloos ligt hij op de stenen. Doe iets, doe het goed! Niet zijn hoofd omhoog, schiet op met zuurstof. Mannen springen uit een auto, trekken aan zijn lichaam. Dokter Dumas brengt zuurstof en medicijnen, maar vergeet de redding. Tom? “Het is stil. Lig ik? Ik moet... Handen trekken me omhoog.”

Zonder nadenken zet ik mijn voeten aan de grond. Mijn fiets wiegt losjes tussen mijn dijen. Met mijn telefoon maak ik een foto. Eén waar ik er al tientallen van heb en nooit meer naar kijk. Onzinnig staar ik naar het wegdek, naar de letters, ingegraveerd in een steen bovenaan een betonnen trap en luister naar de wind.

“Wat is er? Wat doen ze? Waarom zit er een sissend kapje op mijn neus?” Simspons ogen vallen dicht. “Ik zweef, ik ben weg, solo, zo gelukkig. Heb ik gewonnen?”

Langer kan ik niet blijven stilstaan. Nog een kilometer. Het is magisch te fietsen tussen al deze mannen. Eddy Merkcx komt langszij, ook hij rijdt in het geel, aan het elastiek bij zijn eigen adem. Waar hij ineens vandaan komt?

Ik hijs me in gang, maar de panache is verdwenen. Julia houdt toch wel van me en Joris, ach. Nog een paar honderd meter. Restaurant le Vendran is nog gesloten. Hoe laat zal het zijn? Een uur of acht?

De laatste bocht, vies steil! Eros vervalt bijna in een sur place. De Adelaar en het Olifantje draaien zij aan zij naar rechts. Geel twijfelt, lijkt zelfs in te houden. De Yank mag dan goed kunnen fietsen, acteren doet hij hondsberoerd. Het roze olifantje laat zich verraden door een valse zege.

Bovenop de top, aan het einde van mijn reis, laat de fiets mijn voeten los. Vaste grond. Mijn dijen trillen. De wind is de koelte op mijn natte rug. Uit mijn achterzak tover ik een dun jasje en een hoofdband. De top is kaal en leeg. Ik ben alle anderen voor, het lange lint van toeristen, de drukte van parkerende auto’s, gejaagde vrouwen met camera’s gericht op hun zwalkende mannen, hun Eddy’s, Jiménezzen en Pantani’s.

Om me heen waait de leegte. Tegen een muurtje rust Charly Gaul. Zijn ogen hebben zich diep teruggetrokken in zijn gezicht. De klok op de top staat stil. Zijn recordtijd zal bijna veertig jaar overeind blijven. Anquetil ligt uitgeput achterin de ploegleiderswagen. Geen ogen die zien hoe Merkcx wordt opgevangen door zijn verzorgers. Hoe hij daar zit met een zuurstofmasker op zijn neus en mond. Journalisten vergapen zich. Jiménez zit al in de afdaling naar Carpentras. Gimondi, Poulidor, Aimar en Janssen duiken hem achterna. Ook Eros sluit bij hem aan. De moegestreden Jacques Gabriel gespt zijn voeten los, balt zijn vuist. Over zes jaar zal een Duitse granaat hem doden in een loopgraaf.

Ik giet het staartje water uit mijn bidon in mijn keel. Het is volbracht. Mijn fiets mag rusten tegen het kalkstenen muurtje. Onder me gloort het maanland dat alles verhult. Mijn tijd zal ik nooit weten, het tellertje stopte daar waar de mensen samendrommen. Iets meer dan een kilometer bij me vandaan. Ploegleidersauto’s staan er verlaten op de weg. De renner in het witte Peugeot-shirt wordt in een helikopter gehesen. Daar, waar nu een steen wacht bovenaan een paar treden. Geen renner die het hoort, geen mens die de wieken nog ziet versnellen. Alleen de wind die weet.

“Helen, Jane, Jo... papa is thuis. Een deur gaat open, daar zijn ze, vlakbij de zee, mijn twee kleine meisjes. Kom eens! Daddy got something! Got flowers! Helen? Wat ben je mooi. De meisjes kijken niet op. Helen staart roerloos voor zich uit. Tranen over haar wangen. Waarom zien ze me niet? Hallo!! Hey, don’t you see me? Helen? Girls? It’s daddy! I’m home!”

BIJ MAX MOEST ALLES KLOPPEN

Tekst: Mariska Tjoelker

‘Bij Max van Heeswijk liep het talent uit zijn broek, maar wat heeft hij ermee gedaan?’ Het was een intrigerende vraag die Piet Kuijs, ploegleider van de Rabobank Continentals, in een voorbeschouwing op de Tour van dit jaar stelde. Hij beantwoordde zijn eigen vraag niet; de vraag stellen ís hem beantwoorden, zal hij gedacht hebben.

Max van Heeswijk dus. Rustig, een beetje bedeesd zelfs. Staalgrijze ogen met een zweem van groen, de wangen zacht, bijna vlezig. Vast niet de grootste roerganger in de ploeg. Eerder degene die besmuikt grinnikt als zijn ploegmaten ’s avonds aan tafel de spanning van zich af laten glijden met grove grappen over rondemissen en vrouwelijke journalisten. Eigenlijk ook niet echt zo’n man van wie je verwacht dat hij zich makkelijk staande houdt in de machowereld van de wielersport.

Max van HeeswijkToch deed hij dat, en nog niet eens zo onverdienstelijk ook. Sinds vorig jaar staat hij echter voor altijd te boek als de renner die tijdens een gesprek met NUSport-journalist Nando Boers dopinggebruik bekende en daarna niet wist hoe snel hij het bewijs daarvan in de vuilnisbak moest gooien. Wanneer je deze bijna kluchtachtige affaire optelt bij de opmerking van Piet Kuijs, dringt de vraag zich onherroepelijk op: wie wás die Max eigenlijk?

Zijn erelijst is best indrukwekkend eigenlijk. In 2005 reed hij een dag in de leiderstrui van de Vuelta en een paar dagen later schreef hij in dezelfde ronde nog een etappe op zijn naam; daar kun je best mee thuiskomen toch? Daarnaast veel, heel veel podiumplaatsen in koersen en etappewedstrijden die eigenlijk net niet voldoende tot de verbeelding spreken. Op zijn erelijst geen Milaan-San Remo of Lombardije, maar koersen als de Commonwealth Bank Classic, de Österreich-Rundfahrt, de Benelux Tour en de Ronde van België. In 2000 debuteert hij in de Tour, 103e wordt-ie. In 2001 134e. Nee, het zijn geen resultaten waar een gemiddelde renner zich direct voor zou hoeven te schamen. Maar Max werd niet gezien als een gemiddelde renner. Over Max werd gezegd dat-ie veel beter was dan generatiegenoten als Michael Boogerd, Erik Dekker en Léon van Bon. Tja…

In zijn eerste jaren als prof pakte Max her en der zijn zeges mee. Hij reed nog geen grote koersen; het ‘langzame brengen’ dat de Rabo de laatste jaren zo hoog in het vaandel heeft staan, werd door Hennie Kuiper, Max’ ploegleider bij Motorola, allang in praktijk gebracht. Na twee jaar in Amerikaanse dienst stapte de Limburger over naar de Rabobank, maar dat werd geen groot succes. Max voelde zich niet thuis bij de boerenleenbank en het lijstje podiumplaatsen halveerde. Het imago uit zijn juniorentijd – te lui, te gemakzuchtig – kwam weer bovendrijven en het feit dat de resultaten uitbleven maakte het er niet beter op.

Via twee jaar Mapei en twee jaar Domo-Farm Frites kwam Van Heeswijk in 2003 bij US Postal terecht. Gniffelde de wielerwereld? Vast wel. Die renner over wie iedereen zei dat-ie te lui was, verkaste naar US Postal, de ploeg van controlfreak en trainingsbeest Lance Armstrong. Ploegleider Dirk de Mol maakte er meteen korte metten mee. Max is helemaal geen luie donder, zei hij, dan had US Postal hem nooit opgenomen. ‘Lamzakken komen er niet in, daar zorgt Lance zelf wel voor!’

De overstap van Domo-Farm Frites naar US Postal was er eentje die veel zei over de mens Max van Heeswijk. In zijn laatste seizoen bij de Belgische ploeg van Patrick Lefevere bakte hij er weinig van. Lichamelijk was er niets aan de hand, fit als een hoentje. In zijn hoofd was de chaos echter compleet. Hij, zelfverklaard moederskindje en sinds jaar en dag zeer bedreven in het vermijden van conflicten met zijn vader, had met zijn ouders gebroken omdat die zijn vrouw niet accepteerden. Hij verhuisde om ook letterlijk afstand van het ouderlijk huis te nemen. Gesprekken met een psycholoog volgden en zijn fiets stond maandenlang stof te vangen in de schuur. Ploegleider Lefevere beloofde steun, maar hield tegelijkertijd salaris in; Max werd tenslotte betaald om te fietsen en dat deed-ie nu niet. Pas toen Max de breuk met zijn ouders herstelde, Domo-Farm Frites verliet en van de ploegleiding van US Postal het vertrouwen kreeg, wist Max de dunne bandjes van zijn fiets weer de goede kant op te sturen. In een van zijn eerste koersen in het US Postal-tricot stond hij meteen op het podium. Tweede werd-ie, in Omloop Het Nieuwsblad, toen nog Omloop Het Volk geheten. Hij kón het wel, Max.

Bij Max moest alles kloppen, anders reed-ie nog geen deuk in een pakje boter. Maar ja, in het leven klopt het veel vaker niet dan wel. Dat mensen hem de hemel in prezen als hij de stenen uit de straat reed, maar hem net zo makkelijk lieten vallen als het allemaal niet zo lekker ging; nee, hij kon er niets mee. Daar zat hij dan weer, met zijn geknakte vertrouwen, op zichzelf teruggeworpen. Pas als er weer mensen verschenen die in hem geloofden, lukte het hem zijn hebben en houden bij elkaar te rapen. ‘Ik heb eerst bevestiging nodig, daarna komt de overtuiging,’ zei hij er zelf een keer over.

Toen zijn vrouw en hij in 2004 uit elkaar gingen, bleek dat dan ook de opmaat voor opnieuw een dramatisch seizoen. Van een leeg huis valt weinig bevestiging te verwachten en een relatiebreuk doet het vertrouwen ook weinig goeds. Pas in augustus 2005 kwam hij weer aan winnen toe. Niet dat hij toch vertrouwen uit de echo’s van het lege huis had weten te peuren. Nee, het recept voor het goede gevoel op de fiets was eenvoudiger: zijn vrouw was weer terug. Helemaal gelukkig was hij, de man die als jochie conflicten al uit de weg ging.

Het einde van zijn profcarrière kondigde zich in 2007 al voorzichtig aan. In mei van dat jaar gaf hij aan misschien te willen stoppen; hij ondervond te veel hinder van de inspanningsastma die de artsen in 2006 bij hem hadden geconstateerd. Een week later bleek het loos alarm: op zijn website gaf hij toe wat te impulsief te hebben gereageerd na de inspanningen in een zware Giro-etappe. Hij betreurde de verwarring die hij had veroorzaakt, schreef hij deemoedig. Een jaar later hing hij de fiets alsnog aan de wilgen. Zijn laatste jaar als prof had hij bij Willems Veranda, de continentalploeg van Lucien van Impe, doorgebracht. Max van Heeswijk was 35 jaar toen hij stopte. Zijn laatste overwinning behaalde hij in 2007, toen hij een etappe in de Ruta del Sol won.

Eigenlijk was het einde van Max’ carrière bijna net zo geruisloos verlopen als de carrière zelf. Geen man voor de schijnwerpers, Max. Voordat hij het bewijs van zijn dopingbekentenis in de vuilnisbak gooide, stond hij vooral bekend als de ex-coureur met wie journalisten altijd contact opnamen als er weer eens iets over Lance Armstrong of Floyd Landis naar buiten kwam. Toch frustrerend. Niet gebeld worden vanwege de bandensporen die je zelf hebt achtergelaten, maar slechts vanwege het feit dat je vroeger bus en hotelkamer met grote namen deelde.

Misschien was hij dat wel zat, wilde hij zelf eindelijk ook een keer in de schijnwerpers staan. Spijtoptant, het is, mits goed gespeeld, toch een belangrijke rol op het wielertoneel. Zijn bekentenis lokte echter meteen een akelig felle reactie van mevrouw Van Heeswijk uit. Je ziet het voor je, de man die zo’n hekel aan conflicten heeft, ingeklemd tussen een boze echtgenote en een geschrokken journalist. Als zijn vrouw al zo furieus reageerde, dan wilde hij de reactie van Lance niet eens meer afwachten. Weg met die opname, de vuilnisbak in!

Het is de vraag in hoeverre alles nu nog klopt, in dat gevoelige hoofd van Max van Heeswijk.

Het antwoord op Piet Kuijs’ vraag gaf Max trouwens al in 2005. Nadat hij de leiderstrui in de Vuelta had veroverd, schoof hij nog even bij Mart Smeets aan. Hij vertrouwde Smeets toe dat hij het rot had gevonden om die trui van ploeggenoot Floyd Landis af te pakken. ‘De trui moet in de ploeg blijven,’ zei hij. ‘Maar ik hoef ‘m niet te hebben.’ Het zijn de woorden van een renner die nooit kopman wilde zijn, omdat-ie daar zo nerveus van werd.

DE MAN MET HET GELE HESJE

Tekst: Michiel Elijzen

Hij gromt. Hij snauwt. Hij is gedreven, gepassioneerd, maniakaal en onvermurwbaar. Hij is de man met het gele hesje. Jurycommissaris, met een duur woord. Hij beweegt zich voort per auto ofwel per motor. Achterop bij zijn privechauffeur. Zijn uitrusting bestaat uit, hoe verrassend, een geel hesje bestickerd met het dictatoriale woord “JURY”, een fluitje, een hippe zonnebril en een portie compensatiedrang waar je U tegen zegt. Want met het gele hesje mag hij zeggen wat hij thuis naar alle waarschijnlijkheid niet mag.

Ploegleiders en juryleden. Het is geen goed huwelijk. Er zijn natuurlijk uitzonderingen want er rijden er genoeg rond die de koers aanvoelen en weten wanneer ze eventjes de andere kant op moeten kijken. Er zijn er genoeg die in de ochtend even een praatje komen maken en je op een vriendelijke doch dringende manier verzoeken de ‘trucjes’ vandaag maar achterwege te laten in verband met te ontvangen geldboetes. Fair enough. Het is ook een beetje een spelletje waarin iedereen kijkt hoe ver hij kan gaan. Maar sommige volwassen mannen veranderen bij het aantrekken van het hesje en het omdoen van het fluitje in autoritaire monsters waar menig Duits Generaal nog een puntje aan kan zuigen. En dan wordt het spelletje ook een ‘krieg’.

Ja, wij houden wel eens te lang een bidon vast om de dorstige renner met een flinke zwaai het peloton terug in te slingeren. Ja, wij laten de mecaniciens wel eens prutsen aan een “scheve rem” of een “gezakt zadel”. Dat dit met tachtig in het uur gebeurt is een kleinigheidje. Ja, we rijden wel eens voor een renner om hem na materiaalpech aansluiting te laten vinden met de rest van zijn soortgenoten. Het zijn ook die hoogtepunten waar wij het van moeten hebben in de koers, zeker na het verdwijnen van de oortjes, die ons het gevoel geven dat we nog van enig nut zijn anders dan het rondrijden van wielen, koelbox en de man op de achterbank. Glamoureus kun je het bestaan van ploegleider niet noemen, zeker niet als je een jurylid hebt die de wedstrijd ‘doodfluit’.

“Belkin! Dat is genoeg!” “Belkin! Dit is de laatste keer!!” “Belkin! Laat die bidon los!!!” Zomaar een greep uit de vocabulaire van de jurycommissaris in de Ronde van Wallonië. Het enige wat veranderde waren het aantal uitroeptekens, de tekst bleef min of meer hetzelfde. Na de overtreding kwam hij nog even vervaarlijk en belerend langs het raampje van mijn auto rijden om me, vanachter zijn zonnebril, even terecht te wijzen op het irreguliere gedrag dat ik vertoonde. Geen probleem. Ik bood mijn excuses aan, maakte een handgebaar als wilde ik zeggen dat het er een ‘beetje bij hoort’ en beiden vervolgden we onze weg. Maar toen meneer Hesje ditzelfde liedje bleef herhalen, ook op momenten dat ik de bidon haast vanuit mijn auto gooide naar mijn renners, begon mijn irritatiegrens gevaarlijk dichtbij te komen. En het duurde niet eens zo heel lang voordat deze daadwerkelijk door Hesje werd overschreden. Zonder paspoortcontrole.

Toen een renner van mij zijn versnellingsapparaat in zijn achterwiel reed, hulpeloos langs de kant van de weg stond te wachten op een nieuwe fiets maar ondertussen voorbij werd gereden door de hele karavaan, inclusief bezemwagen, en Hesje zich stilstaand naast mijn renner zat te verkneukelen op de ongemeen lastige terugkeer die de renner te wachten stond, knapte er iets bij mij. Ik duwde mijn renner aan, keek Hesje in zijn zonnebril en toen begon de oorlog. Skoda op sportstand, mecanicien uit het raam en het gepruts aan de rem, het zadel, de pedalen, het stuurlint, zijn fietsbel en zijn bagagedrager kon beginnen. Hesje ging volledig uit zijn panty. “Belkin!! Nu stoppen!” “Belkin, achter uw renner!!” “Belkin!!! Whaaaaaaaaaaa!!!!!” Ik hoorde het allemaal aan terwijl ik in mijn achteruitkijkspiegel keek en moest lachen om het contrast tussen het geel van zijn hesje en het rood van zijn hoofd. Hij maande zijn chauffeur nog om naast mijn auto te gaan rijden, maar daar was helaas geen plek. Dit zou misschien te maken kunnen hebben met het feit dat ik dacht dat mijn Skoda breder was dan hij eigenlijk is, maar dat weet ik niet zeker.

Toen de weg eindelijk zo breed was dat ik niet meer kon spelen dat ik in een Hummer reed, kwam hij naast mijn auto rijden, gebaarde mij mijn raam open te doen en toen begon het bekvechten. “U krijgt een boete!” – “Schrijf me maar op! E-L-I-J-Z-E-N. Heeft u het?” Ondertussen hing mijn mecanicien nog steeds uit de auto en reden we tot aan de staart van het peloton. “Nu stoppen of u bent uit koers!” Dat is zo’n beetje het moment dat je moet stoppen. Zelfs ik weet dat. Uit koers gaan is het allemaal niet waard natuurlijk. Een flinke dot gas deed het laatste beetje werk en juist onderaan de beklimming kwam mijn renner aansluiten.

Hoe het afliep? Mijn renner werd als een van de eersten gelost. Verderop gebeurde er weer iets waar Hesje naartoe moest en ik hoorde vijf seconden later “Lotto- Belisol, dat is genoeg!” En ik reed de koers gewoon uit. Ik heb Hesje niet meer gezien na de finish. Hij zal nu waarschijnlijk ook thuis zitten, net als ik. Met dat verschil dat ik deze column schrijf en hij waarschijnlijk wordt gecommandeerd door zijn vrouw. “Hesje! Dat is genoeg!”

VERPLICHT VEGETARISCH

Tekst: Martijn Sargentini

Wat ze thuis eten is natuurlijk moeilijk te controleren. Maar tijdens de wedstrijden eten de coureurs in elk geval uitsluitend McCartney-voedsel. dat staat in hun contract. - Sean Yates, 1999

Lang vóór het Masterplan van Team Sky ontvouwde de Britse ploeg van Linda McCartney Foods haar zeer ambitieuze aanpak. Wielrenners van het team moesten doorgroeien naar het hoogste niveau en zich aan één strikte belofte houden: een volledig vleesloos dieet.

Linda McCartney, vrouw van Sir Paul, begint in 1991 een bedrijfje dat handelt in diepgevroren vleesvervangers. Er blijkt al snel een markt voor haar producten. Het bedrijf groeit, aan buitenlandse afzet wordt gewerkt en Linda schrijft receptenboeken bij haar sojaburgers en tofuworstjes.

Maar in 1998 overlijdt Linda aan borstkanker. Haar naam leeft vanaf dat moment voort in het bedrijf. Ze staat op de logo’s van dozen met vegetarische Quarter Pounders. En haar naam wordt verbonden aan een vlak vóór haar overlijden opgerichte wielerploeg: het Linda McCartney Foods Cycling Team. Het Team is een initiatief van de bevlogen Brit Julian Clark. Die vindt op een dag een verpakking met Linda’s soja meatpies in zijn supermarktwagentje en bedenkt zich geen moment. Hij benadert Linda.

Net op tijd.

In de jaren die volgen maakt eerst Groot Brittannië en later ook de rest van de wereld kennis met het team en haar boodschap. Die boodschap is dat sporters prima in staat zijn om zonder vlees en vleesproducten de top te halen. Dat diverse vegetarische sporters dat al eerder bewezen doet er niet toe; het hele team – inclusief begeleiding – zal vanaf de oprichting verplicht vegetarisch door het leven gaan. Het is McCartney menens. Alles wordt contractueel vastgelegd. Er zijn nog net geen interne bloed- en urinecontroles.

Ploegleider Sean Yates, zelf een tijdje vegetariër tijdens zijn actieve wielerloopbaan, zegt daarover in een interview met de Volkskrant: ‘Wat ze thuis eten is natuurlijk moeilijk te controleren. Maar wanneer ze in het openbaar verschijnen, moeten ze een vegetarisch imago neerzetten. Dat staat in hun contract. Tijdens de wedstrijden eten de coureurs in elk geval uitsluitend McCartney-voedsel. Wie betrapt wordt op het consumeren van een gehaktbal, staat op straat’.

Het is stevige taal. Een vroege uiting van Zero Tolerance in het wielrennen.

De start van het seizoen 1999 is ambitieus. De beste Britse renners van dat moment rijden voor Linda McCartney, waaronder Charles Wegelius en Russel Downing. Dochter Stella McCartney ontwerpt de wielerkleding en de fietsen dragen de tekst ‘The Clean Machine’ op de voorvork. Sir Paul benadrukt zijn missie om met het team het gedachtegoed van zijn vrouw in leven te houden. Hij stuurt een felicitatietelegram na de eerst behaalde zege. De tekst: ‘Linda zou uitzinnig zijn geweest’.

Wie zou er niet uitzinnig zijn geweest na ritwinst in etappe zes van Seberang Jaya naar Kuala Kangsar?

Het blijft echter bij dit vroege hoogtepunt in de Ronde van Langkawi, er volgen in de rest van 1999 geen nieuwe zeges. Zonder een berg UCI punten blijven uitnodigingen voor grote wedstrijden uit. Zeker Britse teams hoeven niet op wildcards te rekenen. Het Britse wegwielrennen verkeert in die jaren in zo’n deplorabele staat dat door het McCartney team al gauw naar buitenlandse renners wordt gekeken. De ploeg wil immers internationaal scoren.

In 2000 rijden de Ier Mark Scanlon, de Deen Bjørnar Vestøl en de Zwitserse vedette Pascal Richard voor McCartney. Er komen uitnodigingen voor mooie wedstrijden overal ter wereld, en er volgen aansprekende zeges. Vestøl wint de Ronde van Noord-Holland en Sciandri de prestigieuze Giro del Lazio. Het Linda McCarney Cycling Team mag zelfs starten in de Giro d’Italia. De ploeg mikt er op dagsuccessen, en dat succes komt er als David McKenzie met een solo van 160 km een prachtige etappe op zijn naam schrijft.

Het succes smaakt naar meer, het smaakt naar een sappige sojasteak tijdens een Frans zomermaal met frites en salade. Volgend jaar moet het gebeuren.

De vleesloze boodschap zal in het land der Barbaarse Carnivoren worden verspreid door het eerste Britse team in meer dan tien jaar dat naar de Tour gaat.

Januari 2001. Een ambitieuze selectie staat aan de start van de Tour Down Under in Australië: Max Sciandri, David McKenzie, Miguel Martin Perdiguero en Juan Carlos Dominguez. Er staan nieuwe, grote sponsornamen op het shirt; Linda McCartney Foods is nog slechts een klein logo tussen de grote namen van de Australische wijnproducent Jacob’s Creek en het Britse Jaguar. Het valt pas op wanneer Australiër McKenzie in de zesde rit juichend als eerste over de streep komt. Het beeld van de winnende renner in zijn shirt vol logo’s komt binnen bij de marketingafdelingen van Jacob’s Creek en Jaguar. En dat luidt versneld het einde in.

Enkele weken later, in het vroege voorjaar van 2001, presenteert de ploeg zich in Londen aan de pers. Een nieuw seizoen start, vooraf gonst het van de ambitie. Het budget moet worden vertienvoudigd.

De Tourkoorts slaat toe.

Maar vlak voor de presentatie blijkt dat het team haar zaakjes totaal niet op orde heeft. Er zijn te weinig sponsors. Autofabrikant Jaguar stond al op de shirts, maar laat weten dat ze nooit haar geld en mooie wagens beschikbaar heeft willen stellen. En of de logo’s a.u.b. zo snel mogelijk verwijderd kunnen worden, er had in Australië niet mee gereden mogen worden. Tot overmaat van ramp blijkt Jacobs Creek ook geen cent te willen investeren.

Sir Paul heeft er ook genoeg van. Hij trekt de stekker er hoogstpersoonlijk uit.

Renners uit diverse landen zijn plots genoodzaakt zelf hun retourtickets aan te schaffen en storten zich tijdens hun vlucht huiswaarts vol wrok op de geserveerde sandwiches met bacon en gerookte kip. Een piepjong Brits wielertalent dat voor het eerst een wegseizoen zou gaan rijden keert teleurgesteld van de afgelaste ploegvoorstelling met de metro terug naar huis.

Linda leeft nog voort in de diepvriesschappen van Britse supermarkten, maar een Touretappe zou nimmer door een verplichte vegetariër van haar Cycling Team worden gewonnen.

Sean Yates rijdt ruim tien jaar later als sportief directeur in een Jaguar van Team Sky wanneer het inmiddels volwassen geworden talent Bradley Wiggins als eerste Brit in de geschiedenis de Tour de France wint. Bradley zal z’n Linda McCartney shirt met Jaguar Logo’s nog wel in de kast hebben liggen. Onzeker is of hij het ooit tijdens een koers in het zeer vroege voorjaar van 2001 droeg. Zeker is dat het inmiddels een uniek collectors item is.

In 2012 rijdt hij opnieuw in ‘n door Stella McCartney ontworpen outfit. Hij behaalt er zijn olympische tijdrittitel mee.

De oprichter van het team, Julian Clark, werd in 2011 veroordeeld voor het op grote schaal oplichten van collega’s, vrienden en familie. Hij beloofde hen grote winsten met het opkopen van fitnessapparaten uit de boedel van failliete sportscholen en met de export van motoren naar Nederland en België. Hij wist bijna een miljoen euro bij zijn slachtoffers buit te maken en zit momenteel een celstraf van 3,5 jaar uit.

Het boek Team On The Run – The Inside Story of the Linda McCartney Pro Cycling Team van John Deering geeft een mooi en soms hilarisch beeld van het korte bestaan van de ploeg.

DE HANDSCHOENTJES VAN FREDDY MAERTENS

Tekst: Jan Sonneveld

De laatste februaridagen van 2009 zijn koud en guur. Geen weer om te fietsen door de Belgische Ardennen. In plaats daarvan lonken een mooi hotel, knusse dorpjes en de kalmte van het Vlaamse leven. De wegen zijn uitgestorven, ook al lonkt het wielerseizoen. Op de Markt in Geraardsbergen, aan de voet van de gevreesde muur, is nog niets te merken van enige wielerkoorts. Het geluid van de kerkklokken wordt overstemd door het schelle gejengel van de plaatselijke kermis. Al zouden ze het willen, er kan geen wielrenner langs. Op een bankje doen we ons tegoed aan mattentaartjes, de Geraardsberger lekkernij.

Terug bij ons hotel in Oudenaarde valt me de okerkleurige Volvo op, die even verderop op het trottoir staat. Achter het stuur vierde ooit Molteni-ploegleider Lomme Driessens de vele overwinningen van Eddy Merckx. De Kannibaal heette toen nog gewoon De Zwarte van Tervuren, inclusief bakkebaarden waar die van Bradley Wiggins bij verbleken. De auto is het uithangbord van het Centrum Ronde van Vlaanderen.

Binnen is het stil. Mijn lief is niet in wielerstemming en dus slof ik alleen even door de museumwinkel. Uit de aanbiedingenbak graai ik een paar handschoentjes mee als souvenir.

Freddy MaertensBij de kassa leun ik verveeld op de balie tot iemand me komt helpen. Dan komt een klein, geblokt mannetje aangesneld, die me snel een goeiedag wenst en de kassa aanslaat. Het duurt even voor het kwartje valt, maar ik word geholpen door Freddy Maertens. Een groot kampioen, volgens de annalen, maar zoals elke grootheid ook maar een eenvoudig mens. Ik houd mezelf voor dat ik niet snel onder de indruk ben van BN’ers en andere coryfeeën, maar ik weet even niet wat te zeggen. Er flitst een beeld voorbij. Niet de twee regenboogtruien die Maertens won, niet de drie groene truien in de Tour of de eindzege in de Vuelta. Nee, ik zie een verliezende Maertens voor me. Een jaar eerder bekende hij de achtste etappe in de Tour van ’76 te hebben verkocht aan Jacques Esclassan, omdat diens sponsor dreigde af te haken wegens gebrek aan succes. Maertens is een gewillige reddingsboei en steekt grootmoedig de francs in zijn zak. Achteraf blijkt Maertens hierdoor zijn negende ritzege in die Tour te zijn misgelopen. Weg record.

Maar ach, waar zijn records nu eigenlijk goed voor? Maertens is nauwelijks 30 als zijn carrière erop zit. Blessures, gevolgd door financieel malheur en sterke geruchten onder de kop ‘Amfetaminen’. Om zijn leven weer op het juiste pad te krijgen biedt het wielermuseum in Roeselare Maertens een baantje. Hij heeft structuur nodig. En nu is hij een gewone werknemer van het Centrum Ronde van Vlaanderen. Voor 95 euro leidt Maertens je anderhalf uur rond in het ‘belevingscentrum’. Zijn West-Vlaamse tongval maakt de beleving compleet.

Ik reken mijn handschoentjes af bij de wielerkampioen en vraag of hij uitkijkt naar overmorgen. Dan loopt de Markt van Oudenaarde vol met Flandriens voor de Omloop Het Nieuwsblad. Thor Hushovd gaat winnen, maar dat weet nog niemand. Hij verstaat mijn vraag niet en antwoord snel: ‘Ja, tot zaterdag, hè’. Zijn mond mist een paar tanden, besef ik. Ik laat het erbij zitten, groet hem nogmaals en loop richting uitgang.

Het stelde eigenlijk niets voor. Maertens werkt in een museum en ik ben zijn klant. En toch heeft de verbeelding weer haar werk gedaan. Ik neem, hoe klein ook, een verhaal mee terug uit Vlaanderen. En daar gaat het om. De handschoentjes draag ik nog altijd. Ik houd me voor dat ze zo lekker zitten.

GEBOREN IN HET VERKEERDE LAND

Tekst: Joost-Jan Kool

Lange tijd probeerde ik het te verdringen. Maar toen ik Bart Wellens een knappe vent begon te vinden, ik me stoorde aan het feit dat K3 niet langer uit louter Vlaamse meiden bestond en ik de ganse week uitkeek naar een nieuwe uitzending van Vlaanderen Vakantieland, besefte ik dat het zo niet langer kon. Het was tijd om uit de kast de komen, om mijn ware identiteit, lange tijd gevangen in mijn calvinistisch gevormde geest, dan eindelijk te bevrijden. Het was duidelijk: Ik hoorde niet in dit koude, nuchtere Nederland. Ik was een Vlaming, geboren en getogen in het verkeerde land.

Uit de kast komen, is één ding; daadwerkelijk aan de slag gaan met een dergelijke ontboezeming is een heel ander pak mouwen. Ik piekerde me suf. Wat moest er gebeuren om recht te doen aan mijn Vlaamse ik? Moest ik een frietkot starten, me terugtrekken in een klooster om een knappe Trappist te brouwen of moest ik me dan eindelijk eens door Het verdriet van België heen worstelen. En zomaar opeens had ik het. Eigenlijk was het te simpel voor woorden. Ik zou veldrijder worden! De sport die mijn ogen geopend had, zou het instrument vormen voor deze ingrijpende transitie. Veldrijden dus. Ik had al veel crossen vanuit mijn zetel bekeken en eigenlijk leek het me niet bijster moeilijk. Je fietste net zolang totdat je omviel, wierp dan je fiets op de schouder en rende verder tot je weer verder kon fietsen. Niet voor niets werd ons Poeleke in zijn nadagen nog wereldkampioen cyclocross, terwijl hij eigenlijk zijn fiets al aan de spreekwoordelijke wilgen had gehangen. En dat Sven Nys meestal in de achterhoede eindigde bij de verkiezing van de Flandrien van het Jaar, was ook al een teken aan de wand. En dan was er ook nog Roland Liboton die al zuipend de wereldtitels aaneen reeg. Nee, veldrijden was een fantastische sport, maar veel voorstellen deed het niet.

Nu ik een concreet plan had, ging het hard. Een week later al was ik de trotse eigenaar van een echte Slingerland crossfiets. Een prachtexemplaar met groene banden een maagdelijk wit stuurlint. Eindelijk brak het moment van mijn ontluiking aan. Maar ondanks mijn enthousiasme was ik realistisch: voordat ik me kon laven aan de heerlijkheid van de Vlaamse cyclosport, zou ik me eerst door de krochten van de Nederlandse veldrijscene heen moeten worstelen. Een noodzakelijk kwaad, maar mijn Alblasserwaardse mentaliteit trok me er deze keer doorheen. En zo toog ik op een regenachtige zaterdagmiddag ergens in november naar Woerden, waar in het stadspark een trainingskoers voor veldrijders verreden werd.

In de dagen voorafgaand aan de koers, oefende ik alvast in de zompige polders rondom mijn woonplaats. Ik bleek een snelle leerling te zijn en al snel was ik in staat om sierlijk van mijn fiets te springen en hem vervolgens evenzo sierlijk om mijn nek te werpen. Als afsluiter van de training reed ik op hoge snelheid richting de kerk midden op het dorp om net op het laatste moment soepeltjes van mijn fiets te springen en met ferme tred de 6 treden naar de zware eikenhouten toegangsdeuren te bedwingen. Een nuttige trainingsvorm of een provocatie richting het calvinisme dat ik vanzelfsprekend in zou ruilen voor het ware Roomse geloof? En terwijl ik zo bezig was met mijn training besefte ik hoe lang ik mijn ware identiteit verloochend had. Al als kleine jongen groef ik heuvels in de tuin om er vervolgens op mijn fietsje overheen te scheuren. Nu ook begreep ik waarom het kijken naar Gert en Samson mij altijd een gevoel van thuiskomen had gegeven. Opeens vielen alle kwartjes (frankskes?) op hun plaats en realiseerde ik me hoezeer ik mezelf tekort had gedaan. Het besef raakte me diep en met tranen in mijn ogen ging ik verder met het stalen van mijn lijf. ’s Nachts droomde ik van een grote groep mannen die gehuld in dikke jassen met mijn naam op de rug bier gooiden over een mekkerende Sven Nys. Daarna was ik het middelpunt van een drinkgelag in mijn bloedeigen supporterslokaal ergens in een dorp dat Retie, Duffel of Zottegem heette.

De volgende dag, rond de klok van drie, lag ik languit met mijn oer-Hollandse, calvinistische kop in de drek en zonk mijn Vlaamse illusie als een baksteen in de bagger. Het veldrijden viel tegen. Wat heet; ik bakte er helemaal niets van. Wat een trieste gozer was ik toch, met dat gelul over mijn verborgen Vlaamse identiteit. Ik was een kaaskop en nog veel erger: ik was een waardeloze veldrijder. Even daarvoor had ik aan den lijve ervaren dat van je fiets afspringen met een hartslag van 185 slagen per minuut, terwijl je een paar losgeslagen idioten probeert bij te houden, andere koek was dan de spielerei van de dagen daarvoor. Toen we voor de vierde keer de trap op moesten ging het mis. Met een voet bleef ik achter mijn zadel hangen en verdween ik plat op mijn bek in de modderpoel. Er kwam een vrouw op me afgestapt. Ze droeg een veel te strakke rode legging en had het wielerjasje van haar vriend om haar nek geslagen. Ze boog zich over me heen en vroeg met een heerlijk Vlaams accent hoe het met me ging, Haar accent verraste me en wakkerde een diep verlangen naar het land van mijn dromen aan. Tegelijkertijd was daar de diepe teleurstelling dat ik daar met het veldrijden niet ging komen. ‘Gaat wel’, zei ik met gebroken stem, terwijl ik moeizaam op mijn benen ging staan. Wat deed deze vrouw hier in hemelsnaam? De liefde? Had ze dezelfde strijd als ik gestreden, maar dan in omgekeerde richting? Ik besloot het haar vragen, maar werd opgeschrikt door een afgrijselijke gil: ”Hoogop!”; het vrouwenpeloton dat 5 minuten na ons was gestart kwam eraan. Voorop reed een forse vrouw met een indrukwekkend stel bovenbenen en vlechten die als kabels op haar brede rug dansten. Direct daarachter een iel meisje met een pierig staartje in haar nek en puistjes op haar wangen. Ze hadden een klein gat geslagen met het pelotonnetje achter hen. Even twijfelde ik; moest ik aansluiten bij de dames? Een van hen loste en stapte meteen af. Daarna viste ze een stroopwafel uit haar shirt en begon ontspannen te eten van de – in haar ogen– welverdiende lekkernij. De twijfel was van korte duur; ik ging er niet vanuit dat ik in deze toestand in staat zou zijn deze vrouwen bij te houden. En ook al omdat ik mezelf wilde behoeden voor een nieuwe afgang, gaf ik de spreekwoordelijke pijp aan Maarten en trok ik richting de kleedkamer. Een symbolische daad, waarmee ik meteen maar een dikke rode streep door mijn nieuwe, kortstondige carrière trok.

In de auto naar huis likte ik mijn wonden en besefte ik dat ik misschien wat te hard van stapel was gelopen. Het was een mooie namiddag, uit de speakers van de autoradio zongen Bart Peters en zijn Radio’s over She goes na na en de laatste zonnestralen van die dag gaven de uitgestrekte, nog altijd groene weilanden langs de A12 richting Utrecht een schilderachtige aanblik. Heel in de verte, boven de skyline van Utrecht hing een waas regen en tekende zich heel vaag een regenboog af. Misschien moest ik mezelf niet zo’n druk opleggen, gewoon met wat kleinere stapjes mijn doel bereiken. En daarbij zo erg was het in Nederland ook weer niet. Toch was daar weer dat knagende gevoel, dat juist in de dagen dat ik me vol op mijn veldritcarrière had gestort, voor het eerst in jaren volledig was verdwenen. Het was duidelijk; mijn Vlaamse ik liet zich niet meer kooien. Het was tijd voor plan B.

Eenmaal thuisgekomen begon de nieuwe zoektocht. Kleine stapjes, niet alles tegelijk was het devRoland_Libotonies. Ik was er in ieder geval achter gekomen dat veldrijden een verdomd moeilijke sport was en besefte dat die Liboton een enorme klasbak geweest moest zijn om er zuipend en feestend in uit te blinken. En zomaar opeens had ik het. Ik ging me aansluiten bij een supportersclub. De zoektocht naar een geschikte kampioen begon. Een paar uur later keek ik tevreden naar het lijstje dat ik zojuist had samengesteld. Om te beginnen was daar Sven Nys, een klasbak, maar veel te voor de hand liggend. Daarbij had ik ooit gelezen dat hij slechts eenmaal per jaar friet at. Dat laatste gaf de doorslag; hij viel af. Ook Bart Wellens kwam niet door de selectie. Vooral aan het einde van het seizoen, als hij grauw en grijs door de modder ploeterde, vond ik hem buitengewoon onsmakelijk om te zien. Een avond met hem in een supporterslokaal leek me dan geen pretje. Bart Aernouts schoof ik meteen terzijde; te klein voor een veldrijder. Niels Albert ging het ook niet worden; hij leek me een enorme zeurkous. En Lars Boom stond wel op de lijst, maar daar ging resoluut een streep door heen. Wat dacht die blaag eigenlijk wel; veldrijden was geen sport om er even bij te doen. En daarbij, hij kwam uit Nederland. Het deed me goed dat ik in mijn hoofd al afscheid van mijn geboorteland aan het nemen was. Over Zdeněk Štybar twijfelde ik wat langer. Ook hij had ervoor gekozen om Vlaming te worden, we deelden dezelfde liefde. Enig verschil was dat hij het veldrijden iets beter beheerste. Toch, en misschien wel om dat laatste, viel hij af. Uiteindelijk bleef er één man over: Kevin Pauwels, een man van weinig woorden, maar een ongeëvenaarde klasbak. De wijze waarop hij als een bang konijn in de camera kon kijken, maakte bij mij gevoelens van mededogen los en ik wist zeker dat ik hem voor altijd wilde steunen. Logisch dan ook dat ik me nog geen 10 minuten later via de fantastische website van zijn supportersclub had aangemeld als lid. Ik bestelde er meteen maar een vormloze, slaapzakachtige jas bij waarop stond dat ik Kevin Pauwels steunde. Het was een goed zet en de onrust ebde weer weg.

Nadat ik alles geregeld had, kroop ik tevreden onder een dekentje op de bank. Ik trok een stevige trappist open en werkte me dan eindelijk door Het verdriet van België heen. Ik voelde me volstrekt gelukkig.

VERGETEN WIELRENNER: WINDELS, DAVID

Tekst: Frank Heinen

Met dank aan Martijn Sargentini

David Windels (27 augustus 1968)

Als David Windels in 1992 prof wordt bij de Collstrop-ploeg, zijn de verwachtingen van iedereen – inclusief die van hemzelf – hooggespannen. Bij de beloften heeft hij immers de ene zege aan de andere geregen en zijn supportersclub telt op haar hoogtepunt zo’n 1.200 leden.

Een van die leden is een bestuurslid dat David in contact brengt met een dokter die David vast wel wil helpen bij zijn eerste stappen in het profpeloton. Die dokter is een dierenarts, zijn naam is Jose Landuyt.

Nauwelijks een jaar en twee zeges later is de profloopbaan van David Windels alweer ten einde. De resultaten zijn tegengevallen en van de beloftevolle renner is niet veel meer over dan een verwarde junk met een amfetamine-verslaving.

David is in het peloton verslingerd geraakt aan de producten die Landuyt hem levert. Om zijn leven opnieuw richting te geven, trekt hij zich volledig uit het peloton terug en opent een snackbar in Kuurne, aan de Brugsesteenweg.

Korte tijd na de opening breekt de gemeente Kuurne de weg open. De wegenwerken zullen een jaar duren en David Windels verkoopt nauwelijks nog iets.

Hij verhuist de zaak naar Kortrijk, maar er lijkt wel geen droog brood meer te verdienen in de frietenbusiness. Het lijkt wel alsof de mensen in Kortrijk geen patat meer lusten. De klanten die wel komen, willen geen patatje met of een berenlul, ze willen iets anders. Harddrugs, die Windels naar eigen zeggen van Landuyt geleverd krijgt om onder de toonbank door te verkopen.

Kwaad wordt erger; midden jaren negentig pleegt hij overvallen op een juwelier en een benzinestation. Windels is ook betrokken bij een vrij bizarre schietpartij in discotheek Byblos in Kortrijk. Wanneer de ander ook zijn pistool trekt, slaat David op de vlucht, om even later terug te keren, een Winchester jachtgeweer in de aanslag. Van op straat schiet hij op de discotheek. Wonder boven wonder raakt niemand gewond.

Alles wat er gebeurt, alle zottigheden die David Windels uithaalt, zijn volgens David Windels een direct gevolg van overmatige amfetamine consumptie. Landuyt heeft hem binnen een jaar omgebouwd van een talentrijke coureur tot een zielige patient.

Het is allemaal de schuld van die verdomde troep.

Op de vlucht voor de politie belandt hij onder anderen in Frankrijk, Luxemburg en Thailand. Uiteindelijk geeft hij zichzelf aan bij de politie en gaat hij in 1997 voor twee jaar achter de tralies voor deelname aan een dopingnetwerk. Over anderen in dat netwerk zwijgt hij: Jose Landuyt gaat vrijuit.

Wanneer Landuyt in de zaak-Museeuw wordt ontmaskerd als een enthousiast leverancier van wespen en gesneden broden, laat Windels nogmaals van zich horen. Ditmaal vertelt hij alles en loopt leeg tegen iedere journalist die zich in zijn buurt begeeft: over hoe het schuim hem in dat ene profjaar regelmatig op de mond stond, over Landuyt die bleef leveren, ook toen het niet meer verantwoord was, over zijn handeltje in de snackbar en over andere renners, zoals Nico Eeckhout, die via hem aan dope en drugs probeerden te geraken.

In 2007 duikt zijn naam voor het laatst op in de kranten. Quickstep-verzorger Johan Molly wordt opgepakt wegens zijn intensieve mail- en sms-contact met David Windels. Volgens Molly gaat het daarbij alleen om het begeleiden van een jonge renner en om doorgestuurde Internetmoppen.

Als Molly destijds de waarheid sprak, betekent dat dat David Windels in elk geval af en toe weer eens lachen.

DANKWOORD

Het is voor ons ieder jaar weer een feest om het e-book samen te stellen. Het is moeilijk kiezen: een compliment aan alle schrijvers van HetisKoers! Het zijn die schrijvers die wij allereerst willen bedanken voor wederom een "beste jaar ooit". We gaan er vanuit dat 2014 nóg beter wordt. Zowel voor onze website en voor iedereen die daar aan meewerkt in het bijzonder.

In dit eindejaarscadeau ook verhalen van buiten HetisKoers! Toen wij Wielerrevue en Soigneur vroegen of ze interesse hadden om een verhaal te leveren kwam er een verhaal als antwoord. Dat is fijn samenwerken.

Een dankwoord is geen dankwoord zonder de allerbeste wensen voor onze sponsors: Koga, BlueOn Bike, trendingbike.nl en D-Hosting.nl.

En u, lezer! Laten we van 2014 een heerlijk pré-Grand Départ Utrecht-jaar maken. Een jaar waarin de Tourkoorts welig mag tieren!

Table of Contents

Het kerstverhaal*

Tussen twee oorlogen

Dromen van list en bedrog

De vriend van Basso

Het shirt van Bouvatier

Een hemelsblauw jurkje

Fantomen van de Ventoux

Bij Max moest alles kloppen

De man met het gele hesje

Verplicht vegetarisch

De handschoentjes van Freddy Maertens

Geboren in het verkeerde land

Vergeten wielrenner: Windels, David

Dankwoord