De jarige Van der Poel en het kortste Nederlandse Touravontuur ooit
Iedere Tourdebutant die namens ons land in Frankrijk aan de start verschijnt hoeft niet meer dan 153 kilometer te rijden om een curieus record te ontlopen. Dat van de Nederlandse renner met het kleinste aantal gereden kilometers in La Grande Boucle. Een prestatie die op naam staat van een renner met een van de meest roemruchte achternamen in de vaderlandse wielersport. Van der Poel. Niet Mathieu natuurlijk of vader Adrie, maar Jacques. De drie en een half jaar jongere broer van Adrie. Oom dus van Mathieu. In 1987 staat hij aan de start van zijn eerste en enige Tour, maar Parijs zal hij niet halen. Sterker, hij bereikt Frankrijk niet eens. Na 152 luttele kilometers op Duits grondgebied zit zijn Touravontuur er al op en keert een hevig teleurgestelde renner terug naar de ouderlijke boerderij in het Brabantse Hoogerheide. Een ervaring rijker, een illusie armer. De weg naar Frankrijk – of beter: Duitsland, want de 74ste editie van de ronde vertrekt op woensdag 1 juli 1987 in West-Berlijn – was allerminst vanzelfsprekend geweest. Waar broer Adrie de overwinningen aan elkaar rijgt als malse stukken vlees aan een spies, wordt al snel duidelijk dat Jacques niet is gezegend met evenveel talent. Pas wanneer hij in 1985 het NK voor amateurs wint, kan de jongere Van der Poel een profcontract tekenen. Bij de Roland-Skala wordt hij een van de knechten van Hennie Kuiper en Dietrich Thurau. Hun aanwezigheid in de Belgische formatie verleidt de Tourdirectie in 1987 de ploeg een uitnodiging te sturen voor de ronde die in het thuisland van laatstgenoemde start.
Drie weken nadat zijn ploeg het felbegeerde startbewijs krijgt, haalt Van der Poel opgelucht adem. Als een examenkandidaat die zojuist gebeld is dat hij is geslaagd, legt hij de telefoonhoorn neer in zijn ouderlijk huis in Hoogerheide. Ploegleider Swerts heeft hem zojuist laten weten dat hij zijn Tourdebuut mag maken. Er kruipen echter ook gevoelens van verbazing door het lijf van de 24-jarige renner. Vanzelfsprekend heeft hij te horen gekregen wie zijn acht ploeggenoten in de Franse ronde zullen zijn. In het rijtje uitverkorenen ontbreekt een belangrijke naam. Kuiper is door Swerts buiten het keurkorps gelaten. In plaats van aan de dan inmiddels al 38-jarige veteraan geeft de ploegleider de voorkeur aan een jongere generatie coureurs. Thurau mag vanzelfsprekend wel mee naar de Tour. Waar Van der Poel vooral verbaasd is door het ontbreken van Kuiper, is de Tukker zelf des duivels over het besluit van zijn ploegleider hem te passeren. De nummer twee in de eindrangschikking van zowel 1977 als 1980 had gedacht op een waardige manier afscheid te kunnen nemen van de Franse ronde, maar die wordt hem op deze manier ontnomen. Zinsneden als ‘donderslag bij heldere hemel’, ‘pijnlijke beslissing’ en ‘grootste teleurstelling uit mijn loopbaan’ worden door menig journalist gretig opgetekend uit de mond van de tot op het bot getergde Kuiper. Het is voor Van der Poel even omschakelen. Hij moet naar de Tour zonder de renner die hij als zijn mentor beschouwt. Kuiper en hij hadden in de winter zelfs samen, in gezelschap van hun echtgenotes, vakantie gevierd aan de andere kant van de wereld. Nieuw-Zeeland, Singapore en Bangkok hadden ze aangedaan. Onderweg was er veel over een gezamenlijk Touroptreden gesproken, maar het mag niet zo zijn. De teleurstellende situatie bezorgt Van der Poel een ontheemd gevoel en is er mede de oorzaak van dat zijn debuut niet lang duurt.
In de proloog door West-Berlijn klasseert hij zich als 150ste. De volgende dag staat er, vrij standaard in die dagen, een relatief korte ochtendetappe op het menu, ’s middags gevolgd door een ploegentijdrit. De jongere broer van Adrie kwijt zich aanvankelijk voorbeeldig aan zijn taken als luitenant van Thurau. De Duitser wordt keurig uit de wind gehouden, krijgt op tijd zijn bidons aangereikt en hoeft geen trap te veel te doen. De tijdritspecialist kan zijn krachten te sparen voor de 40,5 kilometer lange collectieve race tegen het uurwerk, die enkele uren later op de renners wacht. Misschien dat Thurau die morgen, achteraf bezien, iets te veel op reserve heeft kunnen rijden. Of dat Van der Poel juist meer energie had verspild dan hem lief was. Feit is dat enkele renners van Roland-Skala er direct vanaf de start van de ploegentijdrit vol invliegen. Logisch. Thurau is na de ochtendetappe weliswaar twee plaatsen gezakt in het klassement, maar staat op niet meer dan 26 tellen van geletruidrager Lech Piasecki. Met een goede ploegentijdrit houdt hij zijn kansen om in het geel te komen volledig open. Ook Jesper Skibby laat zich bepaald niet onbetuigd. De Deense tempobeul en zijn Duitse kopman denderen als twee op hol geslagen paarden door Berlijn, de rest van de ploeg met zich mee zeulend. Het moordende tempo wordt Van der Poel al na zeven kilometer te veel. Eerst moet de Tourdebutant een gaatje van enkele decimeters laten ten opzichte van het achterwiel van de ploeggenoot voor hem, maar al snel worden het meters en niet veel later is de blauwwitte trein volledig uit het zicht verdwenen. Het laatste wagonnetje eenzaam achterlatend. Collectief wachten zou immers tijd kosten, die Thurau met het oog op zijn gele ambities niet kan missen. Desolaat kachelt Van der Poel door West-Berlijn. Zijn benen voelen als pilaren van beton, die onderaan zijn romp hangen en alleen met de grootste moeite enigszins in beweging te krijgen zijn. Nooit voelde de jongere broer van Adrie zich op de fiets zo hulpeloos. Acht minuten na zijn ploeggenoten bolt de moegestreden Nederlander over de finish. Zijn achterstand op het winnende Carrera bedraagt meer dan twintig procent van de snelste tijd. De tijdslimiet is overschreden. Hij moet naar huis. Ploegleider Swerts wacht nog enkele uren alvorens zijn pupil op diens hotelkamer het slechte nieuws komt brengen, maar het verdict is onomkeerbaar. Terwijl het Tourcircus de volgende dag op het vliegtuig van Berlijn naar Karlsruhe stapt om daar de ronde te vervolgen, kan de onfortuinlijke debutant terug naar de ouderlijke boerderij in Hoogerheide. Slechts 6,1 + 105,5 + 40,5 = 152,1 kilometer heeft zijn enige Touroptreden mogen duren. Het levert Jacques van der Poel het curieuze ‘record’ op van de Nederlandse deelnemer met de minste gereden kilometers in de Franse ronde.
