De Kalender van Kupfernagel: de jarige Hanna, cyclepassion en haar unieke veldrittel in 2000

Uithangbord

Ook Kupfernagel is in haar tijd zo’n uithangbord. Zij het dat de Duitse zich moet behelpen met de communicatiemiddelen en media die er rond de millenniumwisseling voor handen zijn. Desondanks voelt de renster feilloos aan hoe ze het dameswielrennen op de kaart moet zetten. Dat ze haar uiterlijk mee heeft is een pré, die Kupfernagel ten volle uitbuit. ‘If we can promote the sport through sexy photos… then, why not?’, laat ze een journalist optekenen tijdens een interview naar aanleiding van de Cyclepassion-kalender. Net als collega’s als Veronica Andreasson en Willow Koerber laat Kupfernagel een fotograaf verleidelijke plaatjes schieten. Zwoel kijkend en gehuld in pikante zwarte lingerie blikt de Duitse viervoudig wereldkampioene veldrijden in 2010 menig autogarage, bouwkeet, tienerjongenskamer en welke andere plek dan ook in. Het doel heiligt de middelen. Kupfernagel maakt het vrouwenwielrennen en met name de cyclocross sexy. Precies zoals ze dat voor ogen heeft.

Naamsbekendheid

De kalender verhoogt de naamsbekendheid van Kupfernagel en het bestaan van het veldrijden voor vrouwen aanzienlijk meer dan de mondiale titel die ze tien jaar eerder behaalde. In 2000 heeft de Duitse een primeur. Ze mag zich de allereerste wereldkampioene in het veld noemen. Waar de mannen op dat moment al een halve eeuw lang jaarlijks wedijveren om de regenboogtrui is er vóór de millenniumwisseling, gek genoeg, geen WK veldrijden voor vrouwen. In het Brabantse Sint-Michielsgestel wordt op zaterdag 29 januari geschiedenis geschreven. Een uitgebreide lobby, aangevuurd door Kupfernagel en Daphny van den Brand, was nodig om de UCI-bobo’s te overtuigen van de noodzaak ook de vrouwen om de mondiale titel te laten strijden. De bondsheren zagen dat geruime tijd niet zitten, ondanks dat menig cross al lang en breed een dameseditie kent en er wel een WK voor vrouwen is bij het veel jongere mountainbiken. In de jaren ’90 lijkt de bond weliswaar enkele malen overstag te gaan, maar uiteindelijk komt dat er in de praktijk pas in het nieuwe millennium van. Het verklaart waarom Kupfernagel alles op alles zet om haar sport zo goed mogelijk op de kaart te zetten.

Kampioene

Enkele jaren eerder is de Duitse nog vooral een wegrenster, die af en toe ook eens met succes op de mountainbike stapt. In die beide disciplines is ze al nationaal kampioene geweest. Op de weg wint ze in de tweede helft van de jaren ’90 onder meer de Waalse Pijl en diverse kleinere etappekoersen. Met name in tijdritten is Kupfernagel ijzersterk. Op het WK in Valkenburg van 1998 kan Leontien Zijlaard-Van Moorsel haar maar ternauwernood van de wereldtitel afhouden. Het scheelt slechts twee luttele seconden. Doordat de Russische Zulfiya Zabirova zich nog tussen de twee in nestelt, wordt Kupfernagel derde. Diezelfde plek behaalt ze drie dagen later in de wegwedstrijd. Aan veldrijden gaat de Duitse pas relatief laat doen.

Zes wegseizoenen heeft ze er al op zitten als ze, geïnspireerd door echtgenoot Torsten Wittig, tot de ontdekking komt dat de cross een uitstekende manier is om in de wintermaanden de conditie op peil te houden. Waar haar man in het veld niet heel veel meer dan een bescheiden subtopper is, rijdt Kupfernagel onmiddellijk de concurrentie op een hoop. Het crossen blijkt haar te liggen. Het is immers net een tijdrit, zal ze eens toelichten. Geen ploegenspel. Geen gepoker. Gewoon een slordige driekwartier lang alles geven wat er aan kracht en energie in de tank zit. Het is de Duitse op het lijf geschreven. De première van het WK voor vrouwen is dan ook geen spannend schouwspel. Kupfernagel voert een ‘one woman show’ op. Direct bij de start fietst ze haar 52 concurrentes uit het wiel en rijdt onbedreigd naar de regenboogtrui. Alleen Louise Robinson – de dochter van wegrenner Brian; in 1958 de allereerste Britse Tourritwinnaar – en Van den Brand kunnen nog enigszins in haar spoor blijven, maar voeren een strijd om niet meer dan zilver en brons. Kupfernagel wint met ruime voorsprong de première van het WK veldrijden voor vrouwen. In tegenstelling tot de fotoshoots die ze in diezelfde periode regelmatig doet, om haar sport meer bekendheid te geven en een ‘sexy’ imago aan te meten, gaat de zege in Sint-Michielsgestel aan veel mensen geruisloos voorbij. Iets dat vandaag de dag, door een paar posts op sociale media, ongetwijfeld heel anders zou zijn geweest.

Overigens werd hardrijdster Kupfernagel naderhand ook nog wereldkampioene tijdrijden in Stuttgart. Dat zal vast en zeker ook hebben geholpen bij haar naamsbekendheid.