Gaat de jarige Elisa Balsamo geschiedenis schrijven in Trofeo Binda 2026?

Binda’s Cittiglio

Uiteraard is die vernoemd naar de legendarische Italiaanse renner, die in de jaren ’20 en ’30 van de vorige eeuw liefst vijf keer de Giro won, maar bijvoorbeeld ook drie wereldtitels behaalde en meer dan eens de sterkste was in Milaan-Sanremo en de Ronde van Lombardije. Alleen in de Tour, zeker in die dagen internationaal gezien het hoogste podium, kon Binda minder goed uit de voeten. Niet vaker dan een keer startte hij in Frankrijk, in 1930. Ondanks twee ritzeges zou hij Parijs niet halen. Het doet echter niets af aan de status van de man die na zijn actieve carrière als ploegleider onder anderen Fausto Coppi naar grootse daden zou leiden. Volkomen terecht dus dat een paar initiatiefnemers uit Cittiglio in 1974 besluit om de dan 71-jarige Binda te eren door een koers naar hem te vernoemen. Dat de plaats van handeling uitgerekend de Lombardijnse stad is, gelegen in Noord-Italië op een slordige zeventig kilometer ten noordwesten van Milaan, is even vanzelfsprekend en logisch als dat 1 + 1 samen 2 is. Binda komt immers uit Cittiglio.

Gestage groei

Wat begint als een regionaal evenement voor rensters uit de streek, groeit uit tot een nationale koers. In 2007 krijgt de Trofeo Binda zelfs de internationale status. Een jaar later maakt de wedstrijd deel uit van de Women’s Road Cup, een wereldbekerklassement dat door de UCI in het leven wordt geroepen en in feite de voorloper is van de Women’s World Tour. Daartoe behoort de Trofeo vanaf 2016. Even een paar korte feitjes. Allereerst om de snelle hoofdrekenaar te belonen, die zich al enkele minuten afvraagt hoe het kan dat een wedstrijd die in 1974 het levenslicht zag in 2026 haar vijftigste editie kent. Nou, de Trofeo Binda werd tussentijds driemaal niet verreden, bijvoorbeeld in 2020 door Covid-19. Marianne Vos mag zich recordhouder noemen als het gaat om de meeste overwinningen in Lombardije. Viermaal was ze er de beste. Het zou zomaar kunnen dat zich een tweede renster bij hen voegt op 15 maart van dit jaar, wanneer de jubileumeditie op de kalender staat. Elisa Balsamo wist al drie keer te winnen in Cittiglio. Sterker, van de laatste vier edities van de Trofeo Binda werd er slechts eentje – in 2023 was Shirin van Anrooij de sterkste – niet door haar gewonnen.

Net geen hattrick

Een loepzuivere hattrick van drie zeges op rij heeft Balsamo dus nog niet te pakken, maar dat zou binnen nu en een paar weken zomaar anders kunnen zijn. Dat de koers eindigt in een sprint lijkt, als je kijkt naar de drie vorige overwinningen van de Italiaanse, een bindende voorwaarde. Net als in Milaan-Sanremo, die een week later wordt verreden, blijken de in het parcours opgenomen scherprechters niet lastig genoeg om verschillen tussen de favorieten te veroorzaken. De Masciagio Primo ten spijt. De vijf kilometer lange klim tegen een gemiddeld stijgingspercentage van 4,6% is niet zwaar genoeg. Bovendien ligt de heuvel te vroeg in de wedstrijd om iets serieus te kunnen bewerkstelligen. Wat dat betreft zouden de Casale di Casalzuigno (800 meter a 7%) en Orino (2,6 kilometer a 4,8%) eerder een hoofdrol toegedicht kunnen worden. Die maken immers deel uit van de 17,7 kilometer lange plaatselijke omloop rond Cittiglio, die de dames meermaals dienen af te leggen. Het mag in 2022, als Balsamo voor het eerst juichend over de meet komt, niet baten. De favorieten beloeren elkaar, de knechten van Lidl-Trek houden aanvalslustigen in toom en in de finale rondt de dan regerend wereldkampioene het werk van haar ploeggenotes feilloos af. Twee jaar later is, afgezien van het feit dat Balsamo de regenboogtrui niet meer bezit, het scenario nagenoeg identiek. Datzelfde geldt voor 2025, wanneer de Italiaanse opnieuw triomfeert in eigen land.

Alleen in 2023 moet Balsamo genoegen nemen met de tweede plek. Uitgerekend een van haar ploeggenotes slaagt er in om tijdig weg te komen. Lidl-Trek is de hele finale dominant en heeft een slimme tactiek uitgespeeld. De luitenantes van de Italiaanse kopvrouw proberen beurtelings weg te komen, om de concurrerende ploegen tot achtervolgen te dwingen en Balsamo de gelegenheid te bieden zo energiezuinig mogelijk mee te glijden met het peloton. Het lijkt op voorhand een win-win situatie. Blijft een van de rensters daadwerkelijk uit de greep van het peloton, dan is de overwinning binnen. Wordt ze toch teruggegrepen, dan straft Balsamo de door haar opponentes geleverde inspanningen genadeloos af door naar de zege te spurten. Het wordt dat eerste. In de voorlaatste omloop rijdt Van Anrooij bovenop Orino weg. De Nederlandse houdt knap stand en doorbreekt, met terugwerkende kracht, de zegereeks van haar ploeggenote. Die spurt 23 tellen later naar de tweede plaats. Het maakt dat Balsamo nog geen loepzuivere hattrick op haar naam heeft staan en ook nog niet op gelijke hoogte staat met Vos als het gaat om wie de Trofeo Alfredo Binda het vaakst heeft gewonnen. Het zou echter helemaal niet raar zijn als dat over precies zestien dagen allemaal anders is.