Michiel Elijzen keert terug in de ploegleidersauto: ‘Ik heb eigenlijk nog wel wat te doen in de wielerwereld’

Soms moet je even afstand nemen om erachter te komen dat je iets toch behoorlijk mist. Michiel Elijzen komt na vijf jaar tot die conclusie en ruilt zijn kantooromgeving in voor de hectiek van de wielersport. Hij wordt opnieuw ploegleider, ditmaal bij EF, zo vertelde hij in de podcast In de Waaier.

Zijn terugkeer komt tamelijk onverwacht. Een telefoontje van Charlie Wegelius, sportief manager bij EF, zette de boel in beweging. De twee kennen elkaar nog uit hun gezamenlijke tijd bij Lotto en hielden ook na hun vertrek uit het wielrennen regelmatig contact. Een paar maanden geleden polste Wegelius of Elijzen interesse had om terug te keren als ploegleider. Hij moest er wel even over nadenken.

“Ik zat heel prima waar ik nu werk. Ik heb een ontzettend leuke baan bij Fanbased, waar ik de laatste vijf jaar al werk. Ik heb een prima leven. Ik hoefde niks. Dus dat is natuurlijk ook wel een lekkere uitgangspositie om dat te hebben,” zo vertelt Elijzen in de podcast.

Maar al snel begon het te kriebelen. Elijzen had twaalf jaar ervaring als ploegleider, maar was in 2021 bewust gestopt. Niet omdat hij geen aanbiedingen meer kreeg of omdat de wielersport hem niets meer te bieden had, maar omdat hij het plezier was kwijtgeraakt.

“Ik wil naar huis”

Elijzen was op een gegeven moment helemaal klaar met de koers. Hij haalt de Tour de France van 2020 aan als een belangrijk kantelpunt. Zijn ploeg Sunweb beleefde er een succesvolle ronde, met drie etappezeges, maar hij kon er niet van genieten.

“We wonnen daar toen met Sunweb drie etappes. En ik dacht alleen maar: ik wil naar huis. Ik vind het niet leuk meer.” Een moment in de volgauto maakte dat gevoel extra duidelijk. De ploegarts zat tijdens de slotrit in Parijs naast hem en genoot volop. “Op een gegeven moment keek ik opzij en hij was zijn ogen aan het uitkijken, vond alles fantastisch en ik dacht alleen maar: wanneer is de finish?”

Voor Elijzen was het een teken dat er iets moest veranderen, hij kon niet meer met dezelfde liefde naar de wielersport kijken. En als de liefhebber in je verdwijnt, wordt het lastig om nog jarenlang op topniveau in die wereld te functioneren.

“De liefhebber in mij was gewoon een beetje weg en dat moet je denk ik wel echt blijven behouden. Of je nou in het wielrennen werkt of in een ander vakgebied. Ik denk dat dat altijd bovenaan staat, dat het plezier en de liefhebberij, dat dat gewoon nog bovenaan staat.”

Van volgauto naar vergaderzaal

Elijzen nam daarom bewust afstand. De afgelopen vijf jaar werkte hij bij Fanbased, waar hij zich bezighield met coaching en leiderschapsprogramma’s. Hij begeleidde onder meer leidinggevenden en teams bij banken en advocatenkantoren. Een heel andere wereld dan die van de wielerploeg, maar wel een wereld waarin hij leerde anders te kijken naar gedrag, samenwerking en teamontwikkeling. Hoe zorg je ervoor dat mensen het beste uit zichzelf halen? Hoe bouw je een team waarin mensen elkaar versterken? En hoe begeleid je iemand wanneer de druk oploopt?

“Ik heb de afgelopen vijf jaar als coach gewerkt, ook nog in topsport, maar vooral voornamelijk in het bedrijfsleven. Veel leiderschapsprogramma’s begeleid, CEO’s van, nou ja, advocatenkantoren tot banken tot, noem het maar op. Ontzettend interessant, ook heel veel parallellen met sport, maar voornamelijk ook gericht inderdaad gewoon op leiderschap, op gedrag, op teamontwikkeling.”

Die waardevolle ervaring neemt hij nu mee terug naar EF. Elijzen denkt dat hij nu een andere ploegleider zal zijn dan de man die in 2010, op 28-jarige leeftijd, voor het eerst vanuit de rennersbus de auto instapte. Destijds was hij nog een jonge ex-prof die vooral wilde bewijzen dat hij in het wielrennen thuishoorde.

“Ik stapte gewoon van de fiets in een auto. Helemaal niet omdat ik dacht: ik wil coach worden, maar de reden dat ik ploegleider werd bij Lotto is dat ik dacht: ja, ik moet toch geld verdienen en dit bieden ze me aan, dus ik doe het maar.”

Hij bleek het werk leuk te vinden en bouwde in twaalf jaar een flinke ervaring op. Maar achteraf ziet hij ook dat hij zichzelf soms in de weg zat. Hij wilde zich bewijzen, was recht voor zijn raap en dacht af en toe dat hij het ploegleiderschap wel zo’n beetje had uitgevonden. Dat leverde soms botsingen en verkeerde keuzes op.

“Ik ben beter in balans nu dan dat ik toen was.”

Het wielrennen is veranderd

Elijzen keert terug in een sport die veranderd is en dat beseft hij zelf ook. Trainingsschema’s, voeding, materiaal, aerodynamica en data hebben de sport verder geprofessionaliseerd. De marges zijn kleiner geworden en de manier waarop wedstrijden worden gereden is veranderd.

Wegelius wees hem daar tijdens hun gesprekken ook op. Vroeger kon een peloton een kopgroep soms relatief veel ruimte geven. De bekende vuistregel van een minuut per tien kilometer werd in het gesprek aangehaald, al is die inmiddels bepaald geen garantie meer voor een succesvolle achtervolging.

“Als er acht man heel aerodynamisch over een fiets heen hangen en goed ronddraaien, precies weten hoeveel watt ze moeten rijden, ga je het als peloton ook gewoon moeilijk hebben.”

Elijzen zal dus opnieuw moeten ontdekken hoe het moderne peloton functioneert, maar maakt zich daar niet al te veel zorgen over. Bovendien ziet hij zijn rol nog altijd als zeer waardevol. Een renner kan precies weten welke wattages hij moet trappen en welke trainingsblokken hij moet afwerken. Maar wat gebeurt er wanneer hij op een cruciaal moment niet vooraan zit? Waarom lukt het niet om een gemaakte afspraak in de koers uit te voeren? En hoe reageert iemand na een slechte wedstrijd?

“Ik denk dat daar voornamelijk de meerwaarde van een coach in zit. Hoe begeleid je renners in het wielrennen zijn? En niet alleen: oké, heb je dan dit en dit blokje gedaan op die wattage, maar ja, waarom, als we een afspraak maken over: we zitten met z’n allen voor de Bosberg vooraan, waarom zit je er dan niet? Wat houdt je dan tegen?”

Een ploeg om aan te bouwen

Dat hij bij EF terechtkomt, is niet toevallig. Hij voelt zich aangetrokken tot ploegen waarin nog iets te bouwen valt. Hij houdt van een omgeving waarin niet alles al vastligt en waarin mensen samen een nieuwe richting moeten vinden. Ook EF bevindt zich volgens hem in zo’n fase. De ploeg heeft succesvolle jaren achter de rug, maar moet na het vertrek van onder anderen Richard Carapaz opnieuw vorm gaan geven aan haar sportieve toekomst.

“Ik denk dat IF ook in een transitieperiode zit. Het is een jonge ploeg. Het is denk ik in tijden een hele succesvolle ploeg geweest. Ook wel jaren geweest waar ze misschien wat minder wedstrijden wonnen, maar het is wel een heel mooi project om te helpen bouwen naar weer een hele succesvolle ploeg.”

De nadruk op jonge renners spreekt hem aan. Bij SEG ontdekte hij al hoeveel plezier hij haalt uit het begeleiden van talenten. Niet alleen om ze harder te laten fietsen, maar ook om ze te helpen hun plek in een team te vinden.

Daarbij hoeft de ploegleider niet altijd de man te zijn die alle antwoorden heeft. Elijzen weet inmiddels dat iedereen zijn eigen kwaliteiten meebrengt. Sommige ploegleiders zijn sterk in logistiek, anderen in materiaal of tactiek. Zelf wil hij vooral energie steken in het coachen van mensen en het creëren van een omgeving waarin renners en staf goed kunnen functioneren.

“Ik vind renners interessant, maar eigenlijk uiteindelijk is staf in een wielerploeg net zo interessant en misschien nog wel bijna belangrijker. Uiteindelijk zijn renners vaak passanten en moet je als staf natuurlijk gewoon een hecht team zijn om te zorgen dat je het goede voorbeeld geeft aan de renners.”

De eerste kennismaking met zijn nieuwe collega’s staat inmiddels voor de deur. Elijzen vertrekt naar Spanje voor een trainingskamp, waar hij de renners en staf van EF beter leert kennen. Van de huidige selectie kan hij nog niet eens zeven namen uit zijn hoofd opnoemen. Maar hij maakt zich er niet druk om. Hij zal de renners snel genoeg leren kennen. En dat hij weer in de wielerwereld rondloopt, voelt vooral als een welkome verandering.

“Ik mis ook wel een beetje het avontuur. Ja, de onvoorspelbaarheid mag er wel weer een beetje in.”