Mart Smeets meest hardnekkige verhaspeling: de jarige Alexandre Botcharov

Het is even simpel als dat het er staat, maar niet voor Mart Smeets. Die heeft het tien jaar lang over Botsjkarjov wanneer de renner, die het merendeel van zijn carrière in Franse dienst rijdt, door het beeld schiet. Het is bijna hetzelfde als dat ‘De Mart’ door een van zijn collega’s standaard als Mark Smits zou worden aangekondigd, alvorens de NOS de door zijn commentaar begeleide Touretappe in de Nederlandse huiskamers brengt. Blijkbaar is er al die jaren niemand, geen eindredacteur, geen goede collega, die Smeets even vriendelijk influistert dat het toch echt Botsjarov is. Overigens gebeurt dat corrigeren vandaag de dag nog steeds niet. Schaatscommentator Martin Hersman had het de gehele Olympische Spelen, en ook lang daarvoor al trouwens, over Dzjie-otto, als hij de Italiaanse stayer – zoon van een oud-renner – bedoelde. Dat het ‘Khie-otto’ is wordt hem kennelijk niet even mede gedeeld. Vermoedelijk bestelt Hersman bij een trattoria ook knotsjie als hij zin in gnocchi heeft. Met Smeets is het van precies hetzelfde laken een pak. ‘Kijk, daar gaat die dekselse Rus Botsjkarjov weer in de aanval!’, roept hij als de uit Siberië afkomstige renner in de jaren kort na de millenniumwisseling weer eens is mee gesprongen met een vroege groep vluchters.

Tekst gaat verder onder de video

Smeets’ verwarring

Ondanks dat de verhaspeling in feite onbegrijpelijk is, je spreekt het immers precies zo uit als dat het er staat, is de verwarring bij Smeets ergens enigszins te snappen. Of in elk geval te herleiden. In de jaren ’80 rijdt er een schaatser op de internationale ijsbanen rond met de naam Dmitri Botsjkarjov. Het is de tijd van Hilbert van der Duim en Hein Vergeer. Ook de periode dat Smeets, meestal vergezeld door NOS-collega Heinze Bakker, in de wintermaanden verslag doet van de belangrijkste wedstrijden op dunne ijzers. Menig vijf of tien kilometer van Botsjkarjov, die namens de Sovjetunie weliswaar niet de allergrootste kampioen is, maar wel degelijk jarenlang meedoet om het podium op een EK of WK Allround, wordt door het Nederlandse duo van commentaar voorzien. In al die uren die de schaatser bijna een vol decennium lang door het beeld glijdt, begeleid door de stem van Smeets, nestelt diens naam zich vermoedelijk op een hardnekkige manier in het brein van de commentator. Dat Botsjkarjov na zijn langebaancarrière ook nog een paar winterseizoenen meedraait in het Nederlandse marathonschaatscircuit zal evenmin hebben geholpen. Wie een beetje handig is met Google komt trouwens ook nog ene Dmitri Botsjarov tegen. De voornaamgenoot van de schaatser, die zijn achternaam dan juist weer deelt met de renner, komt in diezelfde tijd uit in een heel andere tak van sport. Hij schaakt. Deze Botsjarov is sinds 2003 grootmeester en komt uit in vele grote toernooien. De kans dat hij ook nog een aandeel heeft in een persoonsverwisseling is te verwaarlozen. Behalve Ria Visser heeft Smeets, voor zover bekend, weinig geschaakt.

Vergroten naamsbekendheid

De Russische renner doet er zelf ook niet heel veel aan om zijn naamsbekendheid te vergroten. Hij wint zijn hele profloopbaan, die zich afspeelt van 2000 tot en met 2010, bijna nooit. ‘Botsjkarjov derde’, deelt Smeets koeltjes mede als Botsjarov twee minuten na Jens Voigt en Bradley McGee binnenkomt in Sarran, waar de zestiende Touretappe van 2001 haar aankomst heeft. Een jaar later is de Rus nog een tikje dichterbij een ritzege in de Franse ronde. In de rit naar de kale, winderige top van de Mont Ventoux blijft hij lang over uit een groep vroege vluchters. Dat is op zich een positief gegeven. Dat Botsjarov zelfs gele truidrager en latere Tourwinnaar Lance Armstrong een halve minuut achter zich houdt eveneens. Er is echter een belangrijke ‘maar’. Op weg naar de flanken van de Reus van de Provence maakt ook Richard Virenque deel uit van de kopgroep en de Fransman beschikt over een superdag. Ogenschijnlijk simpel rijdt hij weg bij Botsjarov, die een nieuwe kans op een overwinning ziet verdampen. Twee minuten voor de renner van AG2R boven komt op de Mont Ventoux heeft Virenque de dagzege al voor zijn neus weggekaapt. Dichter bij eeuwige roem zal Botsjarov nimmer komen. Pas in 2008, zijn carrière begint dan aan haar herfst, heeft hij eindelijk succes. Het is nog winter, februari om precies te zijn en Mart Smeets zit nog in zijn karakteristieke Noorse gebreide trui op de schaatsbaan, als de Rus een rit en het eindklassement van de Ronde van de Middellandse Zee op zijn naam schrijft. Het gaat nagenoeg geruisloos aan de wereld voorbij. Net als, met terugwerkende kracht, de gehele actieve carrière van Aleksandr Botsjarov. Er is eigenlijk maar een reden dat hij uiteindelijk toch een plekje in het collectief geheugen heeft weten te bemachtigen, ruim zestien jaar nadat hij zijn racefiets aan de wilgen hing. Mart Smeets. Doordat die hem tien jaar lang ten onrechte stelselmatig Botsjkarjov heeft genoemd in plaats van Botsjarov, is de Rus niet helemaal in de vergetelheid geraakt.