De jarige Raimondas Rumšas en zijn Tour 2002

Menig toeschouwer van de Tour van 2002 zal bij het zien van de pikorde waarin de beste renners van de ronde de hoogste cols oprijden, een aantal keren met de ogen knipperen. Een enkeling zal zelfs denken door de hitte van de zomerzon bevangen te zijn geraakt, of in de veronderstelling verkeren dat het even eerder nog zo smakelijk verorberde stuk Franse kaas toch net iets te lang buiten de koelkast had gelegen. In het kielzog van topfavoriet Lance Armstrong en voornaamste uitdager Joseba Beloki glijdt een in fuchsiakleuren gehulde Litouwer mee omhoog, alsof hij het al jaren gewoon is de beste klassementsrenners met speels gemak te volgen. Een volslagen onbekende is hij nu ook weer niet. Raimondas Rumšas heeft een kleine twee jaar eerder zowaar de Ronde van Lombardije gewonnen, maar beschikt verder niet over een heel aansprekende erelijst. Wel was hij kort voor zijn klassieke zege in Noord-Italië vijfde geworden in de Vuelta en had ereplaatsen verzameld in onder meer Parijs-Nice en de Bicicleta Vasca. Tourdeelname is echter een primeur voor Rumšas. Voor alles moet natuurlijk een eerste keer zijn, maar in aanloop naar de Tourstart van 2002, in Luxemburg, houdt niemand rekening met hem als podium-kandidaat. Drie weken lang gaat de Litouwer echter met de besten mee omhoog, schudt een uitstekende proloog en twee prima tijdritten uit zijn benen en als in Parijs de balans wordt opgemaakt blijken Armstrong en Beloki weliswaar een maatje de groot voor de revelatie van de ronde, erkende Spaanse klimmers als Carlos Sastre, Igor González de Galdeano en Francisco Mancebo moeten hun meerdere erkennen in de verrassende Rumšas. Die voelt de plakkerige lipstick van de rondemissen, kort na de huldiging op de Champs-Élysées, waar hij als nummer drie met Armstrong en Beloki mee mag het erepodium op, wanneer nog diezelfde avond pijnlijk duidelijk wordt hoe Rumšas zijn verrassende prestaties heeft weten te bewerkstelligen.

Door: Vincent de Lijser
14 jan '26

Zeshonderd kilometer ten zuidoosten van Parijs houdt de Franse douane, bij de grens met Italië ter hoogte van de Mont Blanc-tunnel, een auto aan. Terwijl de bestuurster haar paspoort en papieren uit het dashboardkastje vist, gebiedt een van de beambten de vrouw uit te stappen en de kofferbak van haar auto te openen voor controle. Wat de douaniers aantreffen is een hoeveelheid middelen, waar de gemiddelde apotheker jaloers op is. EPO, cortisonen, anabolen; het wordt allemaal in flinke doses uit het voertuig van de onthutste automobiliste gehaald. Zodra de vrouw zich gelegitimeerd heeft, gaan er onmiddellijk alarmbellen rinkelen bij de douanebeambten. Ze blijkt Edita Rumšas te zijn. De vrouw van Raimondas. Die loopt op deze manier, nota bene op de dag dat het Tourpeloton Parijs heeft bereikt, loeihard tegen de dopinglamp. Vanzelfsprekend ontkent het stel dat de potjes en ampullen voor hem zouden zijn. Laat staan dat hij soortgelijke producten al eerder of vaker zou hebben gebruikt. De zieke moeder van Edita wordt als excuus aangevoerd. Wat de arme Yakstenia, ergens in Litouwen, dan precies moet, of zou willen, met bijvoorbeeld testosteron en groeihormonen kan het echtpaar Rumšas als vanzelfsprekend niet uitleggen. Het slappe excuus zal hen jaren later een plaats bezorgen in een curieuze top dertien van slechtste dopingsmoezen aller tijden, die de website Cyclingnews.com samenstelt: https://www.cyclingnews.com/features/cycling-doping-excuses/

Raimondas en Edita hebben de twijfelachtige eer een plekje te hebben verworven tussen de leugens van onder anderen Tyler Hamilton (als foetus zou er naast hemzelf een later verdwenen tweelingbroertje in de baarmoeder van mama Hamilton hebben gezeten en dat zou verklaren dat Tyler bij een controle vreemde bloedcellen in zijn aderen had), Floyd Landis (zijn opmerkelijke wederopstanding in de Tour van 2006 zou te danken zijn geweest aan het drinken van een paar goede glazen whiskey) en Adrie van der Poel (het eten van duivenvlees zou de verklaring zijn voor de verboden middelen in zijn lijf, want, zo stelde Adrie: ‘die duivenhouders drogeren hun beesten allemaal’). Voor Edita is er geen ontkennen aan. De douaniers en de inmiddels opgetrommelde gendarmerie slikken haar verhaal vanzelfsprekend niet. Ze wordt aangehouden en meteen in het cachot gesmeten. Pas na het betalen van een borgsom van 20.000 euro komt ze tien weken later eindelijk vrij.

Haar man lijkt de dopingdans aanvankelijk te ontspringen, want ondanks dat zijn opmerkelijk sterke Touroptreden in een ander licht is komen te staan, zijn er geen positieve tests en is de doping niet in zijn nabijheid aangetroffen. Het blijkt uitstel van executie. Nog geen jaar later, Rumšas is net zesde geworden in de Giro, wordt hij alsnog betrapt op EPO-gebruik. De UCI legt hem onmiddellijk een schorsing van een jaar op. Veel meer dan een blauwe maandag zal de Litouwer daarna niet meer deel uitmaken van het profpeloton. In dienst van Acqua & Sapone maakt hij in het najaar van 2004 een kortstondige comeback in enkele Italiaanse wedstrijden, maar potten breekt hij niet. De enige latere uitslagen van Rumšas, die zijn terug te vinden, zijn twee Litouwse nationale tijdrittitels in de twee volgende jaren en podiumplaatsen in de wegkoers. Tussendoor heeft de renner, evenals Edita, een voorwaardelijke celstraf en een geldboete gekregen voor het in Frankrijk invoeren van verboden middelen. Wat het echtpaar Rumšas dan niet kan bevroeden is dat de zwaarste tijd uit hun leven nog moet komen. Zoals tieners of kinderen uit maffiafamilies, of een ander crimineel milieu, vaak al van jongs af aan geen andere keuze lijken te hebben dan hun leven op dezelfde manier leiden als hun ouders, wacht twee zoons van Raimondas en Edita bepaald geen rooskleurige toekomst. Linas, de jongste en in 2016 Litouws beloftekampioen, wordt op 2 mei 2017 dood aangetroffen in zijn woning. Enkele dagen eerder had hij nog gekoerst. Het is niet heel verbazingwekkend dat er verboden middelen bij hem thuis worden aangetroffen. Vier maanden later maken de Litouwse autoriteiten bekend dat vader Raimondas wordt gehoord als mogelijk betrokkene. De voormalige nummer drie uit de Tour lijkt ditmaal onschuldig, de brandhaard bevindt zich vooral in de Italiaanse amateurploeg Altopack-Eppela, waar Linas voor uitkwam. Ook de zoon die Edita al voor hem op de wereld had gezet, Raimondas Jr., komt niet veel later in het nieuws. Hij fietst eveneens en wordt in januari 2018 voor vier jaar geschorst na het gebruik van groeihormonen. Het zijn trieste feiten, die de ogen van menig wielerliefhebber net zo frequent doen knipperen als toen Raimondas Rumšas in de zomer van 2002 plotseling en onverwacht op de derde trede van het Tourpodium stond.