De jarige Sergej Ivanov en de Amstel van 2009

Dat is echter buiten Guus Hiddink gerekend. De Achterhoeker is in die tijd de Russische bondscoach en heeft haarscherp geanalyseerd hoe hij topspelers als Wesley Sneijder, Ruud van Nistelrooij en Giovanni van Bronckhorst vleugellam moet krijgen. Op het scorebord na een half uur verlenging: 3-1 voor Rusland. Exit Oranje. Dag EK.

Katjoesja raket

Tien maanden later laat Nederland zich opnieuw te kijk zetten door een Russische tegenstander. Niet op een grasmat ditmaal, maar op Zuid-Limburgs asfalt. Op de flanken van de Cauberg gaan drie koplopers uitmaken wie zich de winnaar mag noemen van de 44ste Amstel Gold Race. De aankomstlijn van Nederlands grootste eendagskoers ligt in die jaren nog niet in Vilt, een slordige twee kilometer achter de top van de klim die begint in het centrum van Valkenburg, maar bovenop de Cauberg. Net voorbij het casino, ter hoogte van het Landal-vakantiepark, is de verlossende witte streep getrokken. Die zal bepalen wie van het trio koplopers zich enkele minuten later op het erepodium mag melden. Statistisch gezien is de kans 66,66 procent dat het een Nederlander zal zijn. Gevoelsmatig is het percentage zelfs nog hoger. Robert Gesink en Karsten Kroon rijden weliswaar niet voor dezelfde ploeg, maar ten minste een van hen moet toch in staat zijn af te rekenen met het derde wiel aan de fiets?! Niet dus. De twee Nederlanders verslikken zich in hun Russische opponent. Net als de voetballers een klein jaar eerder op het EK. Sergej Ivanov kaapt, met een venijnig eindschot, de zege weg voor de neuzen van Gesink en Kroon. Ook die overwinning heeft in de verte een bescheiden en zacht oranje tintje, net als die van het Russische voetbalelftal dankzij bondscoach Hiddink. Ivanov is zijn profcarrière twaalf jaar eerder namelijk in Nederlandse dienst gestart, bij het TVM van Cees Priem.

De hengel van Guido

Ere wie ere toekomt, het is niet de Zeeuwse ploegleider zelf, maar zijn assistent Guido Van Calster, die in het najaar van 1996 met het voorstel komt eens een hengel uit te gooien naar Ivanov. De Rus is dat jaar onder meer tweede geworden in de Tour de l’Avenir, de Franse rittenkoers die lange tijd wordt beschouwd als het voorportaal naar een glansrijke loopbaan in het profpeloton. TVM heeft bovendien goede ervaringen met renners uit de voormalige Sovjet-Unie. Eerder in de jaren ’90 komen Dmitri Konysjev, Sergej Oeslamin, Vasili Zjdanov en Volodymyr Poelnikov voor de ploeg uit. Met name eerstgenoemde zorgt er, dankzij onder meer twee etappezeges in de Tour, voor dat de naamsbekendheid van de transportverzekeringsmaatschappij uit Drenthe flink de hoogte in gaat. Aan Ivanov denken Van Calster en Priem een goede opvolger te hebben in het team dat naast sprinter Jeroen Blijlevens op dat moment vooral draait om vrijbuiters als Bo Hamburger, Maarten den Bakker, Jesper Skibby en Peter Van Petegem. Ivanov zou zich met zijn kwaliteiten prima bij hen kunnen voegen, is de verwachting van de ploegleider en zijn assistent. Die blijkt gedurende de driejarige samenwerking niet helemaal uit te komen. De renner boekt weliswaar enkele aansprekende resultaten, waarvan het winnen van de Druivenkoers in Overijse in 1999 de voornaamste is, echt goed uit de verf komt Ivanov nooit in Nederlandse dienst.

Fassa Bortolo

Dat komt pas in 2001, als hij voor Fassa Bortolo rijdt. Ivanov begint plots te winnen en zet ritten in zowel de Ronde van Zwitserland als de Tour op zijn naam. Een jaar later komt daar bijna al de Amstel Gold Race bij. Slechts zijn eigen kopman binnen de Italiaanse ploeg, Michele Bartoli, kan in een sprint van vier koplopers – naast de twee Fassa Bortolo-renners zijn dat niemand minder dan Michael Boogerd en Lance Armstrong – maar ternauwernood winnen van de renner die geacht wordt hem te helpen in plaats van te beconcurreren. Met een zichtbaar woedende blik, het vuur spuwt nog net niet uit zijn ogen, stelt de Italiaan de overwinning veilig. Meer dan enkele centimeters scheelt het niet. Zeven jaar later haalt Ivanov alsnog zijn gram in Zuid-Limburg. In dienst van de Katjoesja-ploeg wordt hij in de Amstel Gold Race als kopman uitgespeeld. De Rus verzaakt niet. Als Roman Kreuziger in de afzink van de Eyserbosweg ontsnapt, neemt hij onmiddellijk het initiatief tot achtervolgen. Aanvankelijk mislukt dat doordat diens Liquigas-ploeggenoot Vincenzo Nibali zich op Ivanovs bagagedrager nestelt. Op de Keutenberg, als Kreuziger is bijgehaald, is hij opnieuw onmiddellijk alert, zodra Gesink versnelt. Kroon is de enige die nog bij het duo aan weet te sluiten. Als het peloton aan de voet van de Cauberg stilvalt, is het een uitgemaakte zaak dat de Amstel Gold Race van 2009 gewonnen gaat worden door een van de drie koplopers.

Chauvinisme ten top

Chauvinistische oranje-gevoelens melden zich in het lijf van menig Nederlandse toeschouwer. Statistisch gezien is de kans dat een landgenoot zal winnen twee op drie. Bovendien is Ivanov, gezien zijn bescheiden status in het peloton, niet veel meer dan een outsider. Het doet denken aan die kwartfinale, die het Nederlands elftal tien maanden eerder voetbalde tegen de Russen op het EK van 2008. Dit varkentje wassen we wel even, was op voorhand de teneur. Niet dus. En ook in Zuid-Limburg loopt het anders dan verwacht. Laat staan, gehoopt. Halverwege de Cauberg kan Gesink het tempo van zijn metgezellen niet volgen. Kramp is de boosdoener. De plaatsgenoot van Guus Hiddink, beiden komen uit het Achterhoekse Varsseveld, moet passen en verzoent zich met de derde plaats. Het is aan Kroon om, acht jaar na Erik Dekker, voor nieuw Nederlands succes te zorgen in de Amstel Gold Race. Dat lijkt te lukken, maar de finishlijn ligt net iets te ver. In eerste instantie maakt Kroon een aanval van Ivanov onschadelijk, maar de geleverde inspanning blijkt hem te veel. Als de Katjoesja-renner op honderd meter van de streep van kop af aan gaat, moet Kroon onmiddellijk passen. Verloor de Rus zeven jaar eerder met miniem verschil van ploeggenoot Bartoli, nu wint hij ruim. Veel wielerfans houden een zure nasmaak over aan die aprilzondag in 2009. Dankzij Sergej Ivanov wordt Nederland, na de EK-uitschakeling de voorgaande zomer, in sportief opzicht opnieuw tegen alle verwachtingen in het hemd gezet door Rusland.