Het Vergeten Tussensprintklassement van de Tour de France: Jozef Lieckens’ Overwinning in 1985

De vlekken die Jean-Marie Leblanc in zijn nek krijgt bij de gedachte aan de vele nevenklassementen in de Tour de France aan het einde van de jaren ’80, hebben dezelfde kleur als een van de truien waar de kersverse rondedirecteur zijn pijlen op heeft gericht. Rood. Het is het tricot dat toebehoort aan de leider van het tussensprintklassement. In de optiek van Leblanc is een strijd om wie tijdens de diverse Touretappes de meeste punten weet te verzamelen een totaal overbodige. Net als het combinatieklassement, waarvoor dagelijks de zogenaamde lapjestrui wordt uitgereikt, en een puntenklassement voor ploegen – de leiders dragen de groene pet – is de Tourdirecteur de rode trui liever kwijt dan rijk. Het maakt de dagelijkse podiumceremonie onnodig lang, de vele leiderstricots zijn onoverzichtelijk en bovendien is slechts een zeer select groepje renners geïnteresseerd in die sprintjes onderweg.

Goede argumenten

Het zijn stuk voor stuk steekhoudende argumenten. Niemand is dan ook verbaasd dat Leblanc, zodra hij de kans krijgt, een dikke streep zet door de bijzaken. Niet meer dan zeven edities van de Franse ronde wordt de rode trui uitgereikt. Toevalligerwijs is de cirkel rond als in 1989 blijkt dat de laatste winnaar van het kleinood dezelfde is als degene die zes jaar eerder de primeur had. Sean Kelly is de enige die het tussensprintklassement tweemaal wint. Drie maal keert een Nederlander met het rood om de schouders vanuit Parijs huiswaarts. Jacques Hanegraaf (1984), Gerrit Solleveld (1986) en Frans Maassen (1988) zijn de gelukkigen. De enige Franse winnaar is kasseienvreter Gilbert Duclos-Lassalle (1987). Wie dan nog in het rijtje ontbreekt is een Belg met aardige spurtersbenen, maar net te veel angst in zijn lijf om zich met regelmaat in een massasprint te storten. Voor hem is het tussensprintklassement een uitkomst. De snelste mannen in het peloton rijden op halve kracht voor de punten, die vanzelfsprekend ook meetellen in de strijd om het groen. Als die eenmaal al min of meer beslist is, heeft hij in de tweede Tourhelft alle kans de rode trui naar zich toe te trekken. Dat doet hij dan ook. In 1985 brengt Jozef Lieckens het tricot mee terug naar België.

Geen nieuw klassement

Ondanks dat er maar zes renners, vermoedelijk ergens in een stoffige opbergdoos op zolder, een officiële rode trui uit de Tour hebben liggen, is het tussensprintklassement in 1983 niet nieuw in de ronde. Het wordt zeventien jaar eerder al geïntroduceerd en mag in de vorm van de Italiaan Guido Neri haar eerste winnaar begroeten. In de jaren die volgen zullen ook grotere namen uit de Tourgeschiedenis, onder wie Cyrille Guimard, Willy Teirlinck en Freddy Maertens het klassement op hun naam schrijven. Zij moeten het allemaal met slechts een premie voor de ploegenprijzenpot stellen. Een trui is voor hen niet weggelegd. Behalve het rode leiderstricot in 1983 introduceert de Tourdirectie al snel nog een noviteit. Twee jaar later wordt de puntentelling op een enigszins bijzondere manier gewijzigd. Was voorheen iedere tussensprint in een etappe precies evenveel waard – respectievelijk acht, vijf en drie punten voor de eerst aankomenden – vanaf 1985 valt naarmate de ronde vordert steeds meer te sprokkelen. Die manier van rekenen zal voor Lieckens als een ferme rugwind werken. De Belg schiet gaandeweg de Tour met sprongen vooruit en bouwt in hoog tempo een niet meer te evenaren puntentotaal op. Krijgen de eerste drie renners in de eerste Tourweek nog maar drie, twee en een punt onderweg, vanaf de zesde etappe wordt dat aantal verdubbeld. Na de elfde etappe verdrievoudigd en in de laatste vijf Tourritten liggen er onderweg meermaals zelfs twaalf, acht en vier punten klaar op de meet, die markeert dat er weer gesprint mag worden. Eenzelfde principe zal de UCI enkele jaren later introduceren in de Coupe du Monde, het wereldbekerklassement. Daardoor ontstaat de bizarre constructie dat het winnen van een koers met weinig status en zonder geschiedenis, zoals de Wincanton Classic of de GP des Amériques, meer punten oplevert dan bijvoorbeeld de Ronde van Vlaanderen of Parijs-Roubaix. Begrijpelijkerwijs laat de wielerbond het slechte idee al na een jaar varen.

Tour 1985

Het is uitgerekend na de twaalfde etappe in de Tour van 1985, als de oorspronkelijke puntentelling net met drie is vermenigvuldigd, dat Lieckens de rode trui overneemt. De Belg uit de Lotto-ploeg draagt het tricot dan al enkele etappes, omdat rechtmatige eigenaar Kelly eveneens het puntenklassement aanvoert en dus het groen al om de schouders heeft. In de eerste tientallen kilometers van de Alpenrit naar Lans-en-Vercors verzamelt Lieckens voldoende punten om de Ier voorbij te steken. Door in de resterende etappes onderweg veelvuldig fanatiek mee te sprinten, of soms slim mee te glippen met een vroege ontsnapping, loopt het totaal van de Belg in rap tempo op. Het rood komt steeds steviger om zijn schouders te zitten. Ondanks dat Lieckens als het om de dagzege gaat, mede door zijn vrees te vallen, nooit in de buurt van de overwinning komt – twee vierde plaatsen in de rituitslag zullen zijn beste prestaties zijn – staat hij zijn leiderstrui niet meer af. De Belg mag in Parijs met onder anderen Tourwinnaar Bernard Hinault mee het erepodium op. Het is een fraaie entree in het mondiale peloton voor de door Walter Godefroot en diens assistent Patrick Lefevere geleide Lotto-ploeg. De bescheiden formatie, die in 1985 naast Lieckens onder anderen Marc Sergeant, Eddy Schepers, Michel Dernies en de kersverse Belgische nationaal kampioen Paul Haghedooren naar de grootste etappekoers ter wereld afvaardigt, had aan het begin van het seizoen haar intrede gedaan in de wielerwereld. Ondanks dat de vooraf zo vurig gehoopte ritzege in de Tour niet wordt geboekt sleept de ploeg dankzij de rode trui van Jozef Lieckens wel degelijk een meer dan waardige troostprijs in de wacht.