Jarig: Dmitri Konysjev en het WK 1989: hoe een Sovjet-neoprof de wielerwereld verbaasde
Een zucht van opluchting trekt door de ruimte, waar bobo’s en leden van de organisatiecommissie de afloop van het wereldkampioenschap van 1989 tot zich nemen. Terwijl zij in een aangenaam verwarmde en vooral droge VIP-box de apotheose hebben gade geslagen, is een zestal renners in de stromende regen over de meet gekomen. Natuurlijk hadden de Franse organisatoren het liefste gezien dat Laurent Fignon de nieuwe drager van de regenboogtrui was geworden. Of anders Thierry Claveyrolat, die verrassend genoeg ook deel was blijven uitmaken van de kopgroep. Het mocht niet zo zijn. Op de kletsnatte straten in het zuidoosten van Frankrijk, bleken de twee landgenoten de zwakste broeders in de voorhoede. Dat uitgerekend Fignons grootste plaaggeest Greg Lemond, de renner die een maand eerder de Tourzege met slechts acht tellen verschil voor de neus van ‘Le Professeur’ had weggekaapt, zich een jaar lang wereldkampioen mag noemen, nemen ze voor lief. Ook met twee anderen uit het zestal, Steven Rooks en Sean Kelly, hadden ze best kunnen leven. De beide PDM-ploeggenoten behoren immers het gehele seizoen tot de sterksten in menig eendagswedstrijd en rittenkoers. Het is de renner in het knalrood tegen wie de bobo’s een zekere mate van weerzin hebben. Hij is de spreekwoordelijke vreemde eend in de bijt. Een neoprof, zonder noemenswaardige status in het peloton. In hun optiek daarom geen waardig wereldkampioen.
Namens de Sovjetunie toont de grote onbekende zich echter de revelatie van de dag. In Chambéry fietst hij niet alleen meer dan de helft van de totaal te rijden afstand van 260 kilometer in de aanval. Ook wanneer de favorieten het gaspedaal intrappen en de vroege vluchters een voor een opslokken, wil hij niet van wijken weten. De Sovjet-Rus haakt doodleuk aan bij Lemond, Fignon, Kelly, Rooks en die andere overblijver uit een eerdere kopgroep, Claveyrolat. Als de zes hun eindsprint inzetten, doet hij niet alleen vol overgave mee. Slechts een ultieme inspanning van Lemond kan voorkomen dat de neoprof meteen de wereldtitel voor zich opeist. Het maakt de uitkomst van het WK van 1989 net een middelmatige Hollywood-actiefilm met Sylvester Stallone of Bruce Willis uit die tijd. Alleen de machtige Verenigde Staten kunnen de Sovjetunie afstoppen. Slechts een wiellengte komt Dmitri Konysjev tekort om als eerstejaarsprof de regenboogtrui aan te mogen trekken.
Acht maanden eerder
Amper acht maanden eerder is Konysjev beroepsrenner geworden in dienst van Alfa Lum. De neoprof is een van de revelaties binnen de veelbelovende ploeg. Het van oorsprong Italiaanse team is in 1989 overgestapt op een nieuwe formule en heeft uitsluitend renners uit de Sovjetunie in dienst. Zij mogen dat jaar voor het eerst als beroepsrenners de weg op. Het is een voorschot op het vallen van de Berlijnse Muur in november en het einde van het Sovjetregime, waaronder sporters jarenlang uitsluitend als staatsamateur aan wedstrijden mogen deelnemen en geen prof kunnen worden. Alfa Lum, een Italiaanse fabrikant van aluminium ramen en deuren, is al langer actief in de wielersport. In het najaar van 1988 besluit de ploeg om alle Italianen, inclusief de kersverse wereldkampioen Maurizio Fondriest, die naar de smaak van de hoofdsponsor te hoge salariseisen heeft, overboord te kieperen. In plaats daarvan gaat de ploeg verder met uitsluitend Sovjet-renners. Aan ploegleider Primo Franchini de eer de gewezen staatsamateurs de mores van het profpeloton bij te brengen. Geldschieter Alfa Lum heeft vooraf een bedrag van twee miljoen gulden aan het Ministerie van Sport in de Sovjetunie betaald. In ruil daarvoor krijgen vijftien renners van de overheid toestemming prof te worden. Absolute blikvanger is Sergej Soechoroetsjenkov. Hij won in 1980 Olympisch goud en schreef tweemaal de befaamde Vredeskoers op zijn naam, maar is intussen al 32 jaar oud. Als prof blijkt hij weinig in de melk te kunnen brokkelen. De eerste successen voor de in rood-wit gestreepte tenues gehulde ploeg, waarvoor ook onder anderen Andrei Tchmil en Pjotr Oegroemov rijden, komen van Ivan Ivanov. Die wint in het voorjaar van 1989 een etappe in de Vuelta en wordt er zesde in het eindklassement. De tweede profzege van de Alfa Lum-brigade komt van Konysjev, die elf dagen voor het wereldkampioenschap in Chambéry de Italiaanse semiklassieker Coppa Agostoni wint.
Hoofdrol
Desondanks houdt niemand aan de vooravond van het WK rekening met een hoofdrol voor de twaalf Sovjetrenners, die naar Frankrijk zijn afgereisd. De meesten van hen zullen hun profdebuut op een mondiale titelstrijd dan ook voortijdig staken. Behalve Konysjev haalt alleen Oegroemov de finish. Liefst acht en een halve minuut nadat zijn landgenoot, achter Lemond, naar het zilver is gespurt, komt de latere nummer twee van de Tour – in 1994 hoeft Oegroemov alleen in Miguel Induráin zijn meerdere te erkennen – totaal verregend als 37ste binnen. Konysjev heeft op dat moment zijn zilveren medaille al om zijn nek hangen en staat, met handen en voeten gebarend, de journalisten te woord. Die zijn duidelijk zichtbaar veel meer geïnteresseerd in die verrassende nieuwkomer uit het Oostblok dan in wereldkampioen Lemond. De Sovjetrenner was al in de negende van de in totaal te rijden 21 ronden mee geglipt met een kopgroep, waarvan ook onder anderen Maarten Ducrot, Kim Andersen, Peter De Clercq en Thomas Wegmüller deel uitmaken. Stuk voor stuk renners die de belangen van een kopman behartigen, vandaar dat niemand in het peloton het gevaar tijdig erkent. Samen met Claveyrolat blijft de uit Gorki – tegenwoordig Nizjni Novgorod geheten; in het district Wolga – afkomstige Konysjev uiteindelijk als enige van het gezelschap over. Ondanks dat eerst Rooks en later ook Lemond, Kelly en Fignon aansluiten, strijdt de in de knalrode Sovjetkleur gehulde renner tot op de streep mee om de regenboogtrui. Tot ontsteltenis van bobo’s, organisatoren en vooral ook van toeschouwers en televisiekijkers. Lemond zet de sprint al vroeg van kop af aan. Kelly heeft de benen niet en daardoor blijkt Konysjev zijn meest geduchte concurrent. Die duikt met een ultieme inspanning links naast de Amerikaan op, maar komt te laat om hem nog voor de finish te passeren. Een zucht van opluchting vliegt door de VIP-ruimte en menig huiskamer. Een onbekende nieuwkomer in de regenboogkleuren zou de wielersport niet ten goede komen, luidt de algemene tendens. Wat niemand dan kan weten is dat Konysjev in de jaren die volgen uit zal groeien tot een absolute wereldtopper. Een seizoen later, de Berlijnse Muur is dan inmiddels gevallen en het einde van de Sovjetunie aanstaande, zal hij met Alfa Lum naar de Tour mogen. Konysjev bezorgt zijn thuisland haar allereerste etappezege in de Franse ronde. Een jaar later wint hij, dan in dienst van het Nederlandse TVM, zelfs twee ritten. Een ervan is die op de Champs Élysées, nadat zijn voormalige Alfa Lum-ploeggenoot Djamolidine Abdoezjaparov in de laatste meters zo vreselijk ten val is gekomen. Het is pas het begin van een lange en roemrijke carrière van de latere Rus, die tot en met 2004 zal lopen. Met terugwerkende kracht zou de regenboogtrui Dmitri Konysjev niet hebben misstaan, al was het er in 1989 misschien nog iets te vroeg voor.
