De koers als houvast: hoe de fiets me door de kankerbehandelingen hielp

Ieder jaar staan we met ons gezin wel even stil bij deze datum, maar dit jaar nog net even wat meer. Die vijf jaar is maar een getal, maar het is ook een periode waar de statistiek vaak aan opgehangen wordt. En de statistieken spraken niet bepaald in mijn voordeel.

Terug naar 2021. Vlak na die onverwachte diagnose volgen veel gesprekken, vaak met een arts die niet bepaald hoopgevende signalen biedt. In het tweede gesprek bevestigt hij mijn eigen Google-onderzoek iets te gemakkelijk: op basis van historische cijfers ligt de kans dat iemand met mijn diagnose na vijf jaar nog leeft net boven de 10 procent. Statistiek, natuurlijk. Maar wel een statistiek die keihard binnenkomt.

Ondertussen blijf ik me in de eerste weken afvragen hoe het kan. Hoe ik dat jaar al meer dan 10.000 kilometer gefietst heb, wattages heb getrapt die ik nog niet eerder trapte en mijn fietsmaatjes regelmatig op de pijnbank leg. Hoe ik die zomer tijdens vier heerlijke fietsdagen in Zuid-Limburg de klimmetjes uit de Amstel sneller bedwing dan toen ik jonger was. Ik ben op dat moment 40 jaar en fiets beter dan ooit. Hoe kan het dat er in mijn lijf op dat moment een tumor groeit die door mijn buik woekert?

Op die vraag heeft eigenlijk niemand een antwoord. Ik leef gezond, drink weinig alcohol en eet volgens de schijf van vijf. Ik zoek naar antwoorden, maar niemand die ze kan geven. Het is gewoon dikke pech, vertelt een bevriende arts me. Pech waar ik mee te dealen heb.

De fiets biedt troost

Waar sommigen in zulke tijden van onzekerheid de sport aan de kant zetten, omarm ik de fiets in die periode nog meer dan ik al deed. Fietsend kan ik mijn zinnen verzetten, mijn gedachten even stilzetten. Ik hoef even niet bezig te zijn met de eerstvolgende scan, ik kan het idee dat ik ziek ben even laten varen. Want echt ziek voel ik me niet, maar de realiteit is bikkelhard.

Vanaf het eerste moment staan mijn fietsmaten voor me klaar om met me mee te gaan. Je moet niet alleen gaan, is de boodschap. Dan gaan je gedachten met je aan de haal. Bijna iedere dag staan ze er, in aanloop naar mijn eerste behandelingen. En iedere rit wordt afgesloten met een selfie met dikke middelvinger naar die kloteziekte.

Maar de fiets biedt me meer dan alleen afleiding. De behandelend artsen van het UMC Utrecht – die in tegenstelling tot de eerste arts niet veel moeten hebben van de statistieken – raden me aan zo fit mogelijk de behandelingen in te gaan. Voor hen is het simpel. De statistiek laten we los en je hebt 50% kans: je geneest of je geneest niet. Het feit dat ze overtuigd zijn van de kans op genezing geven me hoop en de boodschap dat ik fit moet zijn grijp ik met beide handen aan. Het is gevoelsmatig de enige controle die ik uit kan oefenen in een proces waarbij mijn toekomst verder in handen ligt van artsen, medicatie en een dosis geluk.

Het ’trainingsschema’

Eind 2021 begint mijn ’trainingsschema’ naar genezing. Zo benader ik het maar, het behandelplan van in totaal acht maanden dat voor me ligt. Met trainingsschema’s heb ik voldoende ervaring, dan moet ik dit ook wel kunnen, praat ik mezelf moed in. Stap voor stap, steeds dichter naar het einddoel.

Na een serie bestralingen en een eerste operatie lig ik behoorlijk in puin. Een paar dagen na ontslag uit het ziekenhuis brengen we de jaarwisseling door in Zeeland, waar mijn energieniveau laag is. Toch sterk ik elke dag aan en op de laatste dag stap ik voor het eerst weer op de fiets. Gelukzalig fiets ik in de Zeeuwse winterzon over het strand van Ouddorp. Hard gaat het niet, maar die eerste rit van 2022 geeft me de energie om vooruit te kijken en me mentaal voor te bereiden op een zware periode die wacht.

De eerste vier maanden van 2022 staan namelijk in het teken van zes chemokuren. Iedere drie weken het vaste stramien: eerst een infuus, dan twee weken chemopillen en daarna een week herstel. Thuis delen we het in blokken in: eerst een rode week, dan een oranje en tot slot een groene. In de rode week ben ik niks waard, moet ik niet aan fietsen denken en sleep ik mezelf de dag door. De tweede week krabbel ik langzaam op en probeer ik met veel moeite een paar korte ritjes te maken, om in de groene week weer iets van energie te voelen om toch te kunnen genieten van een winters tochtje.

Bijwerkingen

Tijdens de tweede kuur valt het me allemaal zwaar. Vooral het fietsen gaat opeens enorm moeizaam. Ik voel een drukkend gevoel op mijn borst en vind mezelf tijdens een rustig graveltochtje in het bos terug op een boomstam, omdat ik niet meer vooruit kom. Ik raadpleeg mijn arts en die vermoed vrij zeldzame bijwerkingen van de chemopillen: vernauwing van de kransslagaders.

Om die diagnose te staven word ik in het ziekenhuis onderworpen aan een maximale inspanningstest. Zo’n test waarbij je steeds iets zwaarder moet trappen en er ondertussen een hartfilmpje gemaakt wordt, een test die ik in gezonde tijden ook weleens deed om mijn conditieniveau vast te stellen. Makkie, denk ik. Maar het valt vies tegen hoe moeilijk het is om jezelf te pushen als je lichaam echt niet meewerkt. Toch blijk ik de maximale weerstand van de hometrainer nog te kunnen bereiken en is mijn conditie – ondanks de geconstateerde vernauwingen – nog niet helemaal verdwenen.

In de kuren die volgen gaat het beter én slechter. De vernauwing aan de kransslagader is dankzij andere pillen verdwenen, maar de opeenstapeling van chemokuren sloopt mijn lichaam steeds verder. Die groene herstelweek klinkt leuk, maar zorgt allerminst voor echt herstel. Ik blijf de fiets pakken, maar de ritjes zijn kort en zorgen meer voor mentale verlichting dan dat ze mijn lichaam helpen. Op 1 mei staat er nog maar 800 kilometer op mijn jaartotaal en mijn conditie is volledig verdwenen.

Er is altijd koers

Gelukkig is er genoeg koers op TV die me dat voorjaar kan afleiden. Van Strade tot de Giro, alles pak ik van start tot finish mee. Matej Mohoric in San Remo, Biniam Girmay in Wevelgem en die fantastische ontknoping in Vlaanderen, met Van der Poel, Van Baarle, Madouas en Pogacar. De millimetersprint tussen Kwiatkowski en Cosnefroy in de Amstel, de eerste zege van Remco Evenepoel in Luik. Het is ieder weekend genieten.

Ook de Giro zorgt voor troost zoals alleen de Giro dat kan. Ik geniet van de prachtige Italiaanse sfeer, mijmer over tochten over sterrato en Dolomieten, terwijl de koers aan me voorbij trekt. Met het ontbreken van een echte topfavoriet is het een vermakelijke wedstrijd. De strijd om de eindzege gaat uiteindelijk tussen Richard Carapaz en Jai Hindley en wordt op de Passo Fedaia door de Australiër in zijn voordeel beslecht. Ik volg iedere etappe van start tot finish en vergeet af en toe mijn eigen koers.

Opkrabbelen

Ondertussen ben ik aan het opkrabbelen na de chemokuren. Met de komst van de voorjaarszon en het verdwijnen van de rotzooi uit mijn lichaam, keert ook de energie langzaam terug. Mijn fietsmaten trommelen me op en ik stap bijna dagelijks op de fiets. Met als doel mezelf binnen twee maanden zo fit mogelijk te trainen voor de laatste zware hobbel: een grote buikoperatie, waarbij de tumor samen met mijn halve endeldarm wordt verwijderd. Het zijn weken waarin ik me weer een beetje normaal voel en die me vertrouwen geven richting die slotetappe die midden in de Tour van dat jaar valt.

De Ronde van Frankrijk van 2022 is een waanzinnige strijd tussen Jonas Vingegaard en Tadej Pogacar. Mijn operatie staat gepland op de dag van Alpe d’Huez en ik baal ervan dat ik die rit waarschijnlijk nauwelijks kan zien. Gelukkig bieden de eerste weken van de Tour me de afleiding die ik nodig heb: Fabio Jakobsen en Dylan Groenewegen winnen in Denemarken, Wout van Aert toont zijn onwaarschijnlijke klasse in Calais en Pogacar wint op Super Planche des Belles Filles.

De dag voor mijn opname nemen de zenuwen in huis toe. Maar de Touretappe ontvouwt zich die dag tot een strijd die we in recente jaren niet meer gezien hebben en die nagenoeg al mijn aandacht opeist. Het is de etappe naar de Col du Granon, de etappe waar Vingegaard en Primoz Roglic de beklimming van de Galibier aangrijpen om Pogacar de keel dicht te knijpen. Uiteindelijk beslist Vingegaard hier de Tour in zijn voordeel.

De koninginnerit

Een paar dagen later lig ik na de spreekwoordelijke koninginnerit wederom in puin. De vier uur durende operatie is geslaagd, maar twee dagen erna moet ik wegens complicaties nog een keer onder het mes. Ik kom na een week het ziekenhuis uit met een tijdelijk stoma en een lichaam dat een flinke tik heeft gehad. De slotweek van de Tour heeft me in het ziekenhuis nog kunnen afleiden, eenmaal thuis is de koers voorbij en begin ik weer op nul.

Maar met voorlopig de laatste operatie achter me – het stoma wordt een aantal maanden later verwijderd – kan ik al snel weer gaan opbouwen. Na negen dagen maak ik mijn eerste ritje, na drie weken zit ik alweer op meer dan 100 kilometer per week. Vanaf hier gaat het crescendo en voel ik me bijna dagelijks sterker worden.

Het vizier kan op de toekomst en in de maanden daarna geeft de fiets me weer zoveel levensvreugde dat ik met vertrouwen vooruit kijk. De artsen zijn positief, onderstrepen nog eens dat mijn fitheid me heel soepel door de behandelingen heeft laten gaan en hebben vertrouwen dat ik nu echt genezen ben. En hoewel dat vertrouwen bij mijzelf nog niet echt landt, groeit het met de jaren die volgen.

Nu, vijf jaar na die elfde november, ben ik er nog. Dikke middelvinger naar de statistiek, die heeft mij niet ingehaald. Ik fiets weer, maak plannen en kijk vooruit. De fiets heeft me niet genezen, dat hebben de artsen en behandelingen gedaan. Maar de fiets en de koers hebben me wel geholpen om door de zwaarste periode van mijn leven te komen.