Het vreemde Tour-relletje dat niemand zag aankomen: de vandaag jarige Zimmermann vs. Leblanc
De zucht die Jean-Marie Leblanc slaakt houdt hoorbaar het midden tussen wanhoop en frustratie. De Tourdirecteur, die in 1991 pas voor het derde jaar de scepter zwaait over de Franse ronde, valt niet te benijden. Heeft hij net een eerste brandje geblust en het peloton zo ver gekregen een kortstondige staking te beëindigen, wordt er een nieuwe scheut olie op het vuur gegooid, waardoor de renners opnieuw weigeren te vertrekken. Net toen Leblanc de onvrede over een op handen zijnde helmplicht had gesust door plechtig te beloven dat het dragen van hoofdbescherming in bergetappes vrijwillig blijft, dropte Phil Anderson een volgend bommetje. ‘What about Zimmy?’, had de Australiër op kalme en gortdroge toon gevraagd. De opmerking dient als strohalm, die het leeuwendeel van het Tourpeloton aangrijpt om de start van de twaalfde Touretappe nog wat langer uit te stellen. Opnieuw wordt Leblanc gedwongen in de onderhandelingsmodus te gaan en te proberen de renners alsnog in beweging te krijgen. De beoogde starttijd is inmiddels al een aantal minuten gepasseerd en de publiciteit die de staking oplevert is bepaald niet die waar de nieuwbakken Tourdirecteur op zit te wachten. Op datzelfde moment is de aanleiding voor de collectieve werkweigering zelf al op weg naar het vliegveld van Pau om van daar naar zijn thuisland Zwitserland te vliegen. De vorige dag had Urs Zimmermann van de wedstrijdleiding te horen gekregen dat hij zijn koffers kon pakken en de Tour diende te verlaten. De reden? De renner van Motorola had op de rustdag de verplaatsing van Nantes naar Pau niet, zoals de rest van het peloton, per vliegtuig gedaan, maar met de auto. Dat was tegen het zere been van Leblanc en diens medewerkers. Zij besloten nog dezelfde middag Zimmermann zonder pardon uit de Tour te kegelen. Vandaar dat het peloton weigert aan de twaalfde etappe te beginnen.
Niet dat met de uitsluiting van Zimmermann de Tour een van haar favorieten wordt ontnomen. De eigenzinnige Zwitser was vijf jaar eerder, toen Bernard Hinault en Greg Lemond hun veelbesproken titanenduel uitvochten en de Amerikaan zijn Franse ploeggenoot uiteindelijk op de knieën dwong, als een van de weinigen nog enigszins in het spoor gebleven van de twee kemphanen van La Vie Claire. In dienst van de Italiaanse Carrera-ploeg mocht Zimmermann als nummer drie in de eindrangschikking met Lemond en Hinault mee het podium op. Twee jaar later was de Zwitser nogmaals derde geworden, nu in de Giro, maar in 1991 lijken de succesjaren van Zimmermann tot het verleden te behoren. In het blauwrood van de Amerikaanse Motorola-ploeg staat hij niet hoger dan de 132ste plaats in het klassement, als de Tour haar enige rustdag in gaat. Zijn achterstand op gele truidrager Lemond bedraagt al meer dan een kwartier. Niet dat er op 17 juli 1991 veel tijd is om daadwerkelijk uit te rusten. De enige koersloze dag in de ronde van dat jaar staat voor een groot deel in het teken van een verplaatsing van Nantes – de vorige etappe is gefinisht in het nabij gelegen Saint-Herblain – naar Pau, van waaruit de Tour de Pyreneeën in zal trekken.
Leblanc en zijn medeorganisatoren hebben vooraf een strikt protocol opgesteld om de transfer in goede banen te leiden. Alle renners dienen op woensdagochtend hetzelfde vliegtuig te nemen. Op die manier wil de Tourdirectie voorkomen dat vedetten met een dikke portemonnee een privéjet of een helikopter huren om sneller en comfortabeler dan andere renners in Pau aan te komen. Zimmermann heeft weinig zin zich bij zijn collega’s aan te sluiten. De Zwitser is al niet dol op vliegen, zijn tegenvallende optreden in de eerste Tourhelft maakt dat hij zich liever even afzondert van de rest van het peloton. Niemand die er van op kijkt. Velen vinden de renner, in wie enkele jaren eerder door kenners nog een toekomstig Tourwinnaar werd gezien, maar een introvert en vaak moeilijk te peilen persoon. Zimmermann is overigens niet de enige die ontbreekt als het vliegtuig opstijgt om na een korte vlucht in Pau te landen. De stoel van een andere Zwitser, Pascal Richard, blijft eveneens leeg. Hij heeft echter een geldig excuus. De oud-wereldkampioen veldrijden heeft last van een ontstoken kies en krijgt toestemming een spoedbezoek aan de tandarts te brengen en op eigen gelegenheid naar de volgende startplaats te reizen. Voor Zimmermann geldt die vrijstelling niet. De renner van Motorola laat zich honderden kilometers door het West-Franse land rijden op de passagiersstoel van ploegleider Jim Ochowicz en legt, als training, de laatste zestig kilometer per fiets af. Wanneer hij na zijn urenlange reis eindelijk in Pau arriveert, is de Italiaanse juryvoorzitter Paolo Ramazza onverbiddelijk. Zimmermann mag de volgende dag niet meer opstappen. Hij kan zijn biezen pakken en de Tour verlaten. De Zwitser is al op weg naar het vliegveld als hij te horen krijgt dat die beslissing mogelijk wordt herzien. Voor de zekerheid maakt hij tijdig rechtsomkeert. Om een einde te maken aan de rennersstaking, die begon als protest tegen helmplicht, maar dankzij een opmerking van Zimmermanns ploeggenoot Anderson veranderde in een solidariteitsactie met de Motorola-renner, besluit de Tourdirectie eieren voor haar geld te kiezen. Zimmermann mag de ronde alsnog vervolgen. In plaats van de renner besluit Leblanc dan maar ploegleider Ochowicz, die zijn pupil van Nantes naar Pau had gebracht, als zondebok aan te wijzen en hem voor de resterende Touretappes uit zijn functie te ontheffen. Het is een merkwaardig compromis, maar het peloton gaat akkoord en met Urs Zimmermann in hun midden vertrekken de renners alsnog uit Pau. Jean-Marie Leblanc slaakt nog maar eens een diepe zucht. Ditmaal van opluchting.
