Service Course: gezien in de Tour – Lactaatgels

Tijdens de Tour de France van 2026 haalt UAE Team Emirates-XRG, de ploeg die met Enervit een nieuwe lactaatmix test, het product alleen op specifieke dagen uit de voedingskoffer. De mix werd gebruikt in de openingsploegentijdrit en opnieuw in de zware veertiende etappe, als extra brandstof voor het slot van een veeleisende koers.
Daarmee is exogeen lactaat, lactaat dat een renner inneemt in plaats van zelf produceert, vanuit het laboratorium in het WorldTour-peloton beland. De onderliggende fysiologie is goed beschreven. Voor een gel of drankmix die daar ook seconden mee wint, ontbreekt dat bewijs nog.

Lactaat is brandstof, geen afval

Het oude verhaal over melkzuur als afvalstof die de benen laat vollopen, klopt niet. In het lichaam circuleren lactaat en waterstofionen als afzonderlijke componenten. Die ionen dragen bij aan de verzuring bij zware inspanning, terwijl lactaat juist als brandstof kan dienen.
Dat inzicht komt voor een belangrijk deel uit het werk van George A. Brooks, fysioloog aan de University of California, Berkeley. Zijn lactaatshuttle beschrijft hoe lactaat tussen weefsels wordt vervoerd en daar kan worden geoxideerd. Spieren en hersenen kunnen het gebruiken, terwijl lactaat ook een rol speelt als signaalstof.
De uitdaging ligt nu bij het aanbieden van een bruikbare dosis via de maag en darmen, zonder dat een renner met krampen of darmproblemen uit het peloton verdwijnt.

Twee producten, verschillende recepten

De Enervit C2:1PRO Lactate Gel Mix is ondanks zijn naam geen gewoon sachet. Het product van Enervit wordt met water gemengd en bevat 90 gram koolhydraten in een glucose-fructoseverhouding van 2:1, plus 10 gram natriumlactaat en vitamine B1. UAE testte de formule gedurende de seizoenen 2024 en 2025. Verkoop aan consumenten staat gepland na de Vuelta a España van 2026.
FLF ExoLactate, ontwikkeld rond het werk van voormalig INEOS-wetenschapper Aitor Viribay Morales, is wel een gel. Elk sachet bevat volgens FLF 40 gram koolhydraten in een verhouding van 1:1 en 5 gram lactaat. De precieze matrix waarmee het lactaat verteerbaar wordt gemaakt, is niet openbaar.
De producten zijn daardoor niet onderling uitwisselbaar. Ze verschillen in lactaatverbinding, dosis, koolhydraatgehalte en toedieningsvorm. Onderzoek met calciumlactaat bewijst bovendien niet automatisch dat natriumlactaat hetzelfde effect heeft.

Een derde route naast koolhydraten

Moderne koersvoeding combineert glucose en fructose omdat beide via verschillende transporters uit de darm worden opgenomen. Daardoor kunnen goed getrainde magen meer verwerken dan de oude grens van ongeveer 60 gram koolhydraten per uur. In het profpeloton komen innames van 90 tot 120 gram per uur voor.
Lactaat zou via een andere transporter worden opgenomen en zo energie toevoegen zonder rechtstreeks met die koolhydraatroutes te concurreren. Enervit presenteert dat als een derde brandstofkanaal. Natriumlactaat kan daarnaast de zuur-basebalans beïnvloeden en de hoeveelheid bicarbonaat in het bloed verhogen.
Dat is een aannemelijk mechanisme, maar een extra route door de darm is nog geen snellere klimtijd.

Kleine studies geven gemengde uitslagen

Een gerandomiseerde pilotstudie uit 2024 met getrainde wielrenners vond na inname van calcium- en magnesiumlactaat geen verandering in VO2-piek of lactaatdrempel. Tijdens een tijdrit van twintig minuten lag het gemiddelde vermogen wel 4 procent hoger. Omdat het om een kleine pilot ging, moet dat resultaat in grotere groepen worden herhaald.
Een andere studie uit 2024 gaf getrainde duurrenners ongeveer 120 milligram calciumlactaat per kilogram lichaamsgewicht. Het bicarbonaat in hun bloed steeg en de inspanning voelde minder zwaar, maar hun tijden op herhaalde tijdritten van één en vier kilometer verbeterden niet.
Onderzoek van de University of Tokyo uit 2025 bevestigde vervolgens dat ingenomen lactaat daadwerkelijk in de energiestofwisseling terechtkomt. Een prestatievoordeel werd niet aangetoond. Een overzicht van het beschikbare onderzoek wijst daarmee vooral op mogelijke buffering en een lagere ervaren inspanning; een betrouwbare tijdwinst is vooralsnog niet aangetoond.
Ook bij UAE blijft de voedingsstaf voorzichtig. Ploegnutritionist Gorka Prieto-Bellver zei dat meer onderzoek nodig is om de invloed op prestaties vast te stellen. Gebruik in een Tour-etappe toont aan dat een product praktisch inzetbaar is; een koers met hitte, vermoeidheid en wisselende intensiteit blijft echter geen gecontroleerde proef.

Moet je als wielrenner lactaatgels kopen?

Voor de meeste amateurs is het antwoord voorlopig nee. De winst van een goed uitgevoerd voedselplan met koolhydraten, eiwitten en vetten. Daarbij een passende hydratatie en voldoende natrium heeft een veel bredere wetenschappelijke basis. Lactaat kan daar hoogstens experimenteel bovenop komen. Je kunt je wel voorstellen dat de renner in het peloton meer proefkonijnen zijn, die ook nog eens een full-time medische staf bij zich hebben.
Wie het toch wil proberen, kan vier regels aanhouden:

• Test het uitsluitend tijdens trainingen, eerst bij een beperkte dosis.
• Verander niet tegelijk de koolhydraatinname of hydratatie.
• Stop bij krampen, boeren, winderigheid of darmurgentie.
• Kies een sportproduct met duidelijke ingrediënten en batchcontrole, geen grondstof voor voeding, cosmetica of zeep.

Lactaat zelf staat niet op de dopinglijst, maar dat biedt geen garantie dat ieder supplement vrij is van verontreiniging. Natriumlactaat levert bovendien extra natrium, wat moet worden meegeteld in het totale voedingsplan.

De lactaatgel heeft een geloofwaardig werkingsmechanisme en een plek in de ontwikkelingskeuken van profploegen. Tot grotere, onafhankelijke studies een herhaalbare tijdwinst laten zien, hoort hij vooral in de testbidon.