Foto Sander Jansen

Service Koers (Materiaal)

Ook de fiets ontkomt niet aan wereldwijd tekort aan printplaten

De wereldwijde schaarste aan elektronische componenten begint ook de fietsindustrie te treffen. Shimano kan voor een aantal Di2-groepen en e-bikesystemen voorlopig geen leverdata meer garanderen. De oorzaak ligt bij de enorme vraag vanuit de AI-industrie en verstoringen in de internationale toeleveringsketen.

Het is een nieuwe tegenslag voor de fietsindustrie. Na de jarenlange verstoorde markt veroorzaakt door de coronapandemie – eerst was er een tekort door de grote vraag en daarna waren er te grote voorraden door overproductie – leek de fietsbranche sinds vorig jaar weer in een wat rustiger vaarwater terecht gekomen. Maar de leveringsproblemen bij Shimano zijn waarschijnlijk een voorbode van wat meer merken te wachten zal staan.

To Be Determined

Op 13 november informeerde Shimano zijn OEM-partners – de fietsfabrikanten die Shimano-onderdelen monteren op complete fietsen – dat de levertijden van bepaalde producten voortaan als ‘TBD’ worden weergegeven. Oftewel: To Be Determined. Een concrete leverdatum is voorlopig niet bekend.

Shimano bevestigde de problemen tegenover het Amerikaanse wielermedium Escape Collective. “De levering van sommige Di2- en e-bikeproducten wordt momenteel beïnvloed door tekorten in de aanvoer van printplaten (PCB’s)”, aldus een woordvoerder. Voor de getroffen modellen geeft het bedrijf tijdelijk geen nieuwe toegezegde leverdata af.

Een klein printplaatje

Een printplaat, internationaal aangeduid als Printed Circuit Board (PCB), is een drager waarop elektronische componenten worden gemonteerd en met elkaar verbonden. Je vindt ze in vrijwel ieder apparaat waarin elektronica zit. Ook op de moderne fiets zijn ze inmiddels onmisbaar.

Neem een elektronische Shimano Di2-groep. De schakelhendels moeten signalen versturen, de derailleurs moeten die signalen ontvangen en de accu en andere elektronische onderdelen moeten met elkaar communiceren. Daarvoor zijn meerdere printplaten nodig. Zonder die kleine groene schakelingen verandert een geavanceerde elektronische aandrijving in een verzameling onderdelen die weinig voor elkaar krijgt.

En Di2 is bepaald niet het enige product dat afhankelijk is van deze technologie. Printplaten zitten onder meer in e-bikemotoren en accu’s, vermogensmeters, elektronische dropperposts, elektronische veringssystemen, fietscomputers, radars en fietsverlichting.

De AI-industrie haalt capaciteit weg

De oorzaak van het tekort ligt grotendeels buiten de fietsindustrie. Wereldwijd is de vraag naar printplaten sterk toegenomen, mede door de explosieve groei van datacenters voor kunstmatige intelligentie. Die servers vragen om steeds geavanceerdere elektronische systemen en hoogwaardige printplaten. Daardoor komt de productiecapaciteit onder druk te staan.

Daar komt de oorlog met Iran bij. Die heeft de internationale aanvoer van grondstoffen en materialen verstoord die nodig zijn voor de productie van printplaten. Zo kwam de productie van bepaalde kunstharsen in het Midden-Oosten onder druk te staan. Die materialen worden gebruikt bij de vervaardiging van de basislagen van printplaten.

Volgens berichtgeving van Reuters liepen de prijzen van printplaatmaterialen in het voorjaar van 2026 fors op. De combinatie van een sterk groeiende vraag vanuit de technologiesector en problemen in de grondstoffenketen maakt het voor fabrikanten steeds lastiger om voldoende materiaal te bemachtigen.

Nieuwe onzekerheid

Het tekort doet daarmee denken aan de leveringsproblemen tijdens de coronapandemie, maar er is wel een belangrijk verschil. Toen ontstond de schaarste vooral doordat de vraag naar fietsen en onderdelen plotseling enorm toenam. Fabrikanten konden de bestellingen nauwelijks bijbenen.

Deze keer is de vraag naar fietsen niet plotseling geëxplodeerd; het zijn vooral andere industrieën die beslag leggen op de beschikbare productiecapaciteit en grondstoffen. Dat maakt het probleem voor fietsfabrikanten lastig op te lossen. Meer fietsen bestellen of een andere productieplanning maken, helpt weinig wanneer de benodigde printplaten simpelweg niet beschikbaar zijn.

Shimano is vooralsnog de eerste grote fietsonderdelenfabrikant waarvan concreet bekend is dat het de levertermijnen vanwege het tekort heeft aangepast. Dat betekent niet dat concurrenten als SRAM of andere leveranciers dezelfde problemen hebben, maar het is wel aannemelijk dat ook zij met dezelfde internationale toeleveringsketen te maken hebben.

Voor consumenten die een nieuwe racefiets, gravelbike of e-bike willen aanschaffen, is het daarom verstandig om bij de winkel expliciet naar de leverdatum te vragen. Een fiets die online als leverbaar wordt aangeboden, is niet noodzakelijkerwijs ook daadwerkelijk compleet op voorraad.

Lang leve mechanisch schakelen!

Er is overigens één categorie fietsen die buiten schot blijft: mechanische aandrijvingen. Een traditionele schakelkabel heeft geen printplaat nodig en wordt dus niet getroffen door dit specifieke tekort.

De ontwikkelingen laten daardoor ook zien hoe afhankelijk de fietsindustrie inmiddels is geworden van technologie en internationale productieketens. Waar een racefiets vroeger grotendeels uit mechanische onderdelen bestond, zitten tegenwoordig op steeds meer plekken accu’s, sensoren, chips en printplaten verstopt.

Dat levert innovaties op die voor veel fietsers inmiddels normaal zijn geworden en die het fietsplezier vergroten: elektronisch schakelen, powermeters, slimme e-bikesystemen en geïntegreerde fietscomputers maken fietsen comfortabeler en vaak leuker. Maar het maakt de sector ook kwetsbaarder voor problemen, zo blijkt nu nog maar eens.

Lees ook van Redactie HetisKoers!

Ook de fiets ontkomt niet aan wereldwijd tekort aan printplaten

Service Koers (Materiaal)

De Giro wil (gelukkig) niet de Tour worden: ‘We willen onze eigen identiteit’

Koersverhalen