Voorbeschouwing etappe 9 Vuelta 2026: na tien jaar terug op de Alto de Aitana

Het is 10 september 2016 als Pierre Latour, dan een 22-jarige klimmer van AG2R, solo over de finish komt op de Alto de Aitana. Achter hem vechten Nairo Quintana en Chris Froome om de rode trui; Quintana houdt stand en wint die Vuelta. Voor Latour blijkt het achteraf de grootste zege uit zijn loopbaan. Tien jaar later keert de Vuelta terug naar diezelfde bergtop. Op zondag 30 augustus sluit etappe 9 de eerste koersweek af met 187,5 kilometer van La Vila Joiosa naar Alto de Aitana, goed voor bijna 5.000 hoogtemeters.

Starten in de chocoladestad

Startplaats Villajoyosa, in het Valenciaans La Vila Joiosa, is een kustplaats aan de Costa Blanca met een geschiedenis die teruggaat tot de bronstijd. De middeleeuwse stad werd in 1300 gesticht door Bernardo de Sarriá, admiraal van Jaime II van Aragón, als verdedigingspost tegen aanvallen vanuit islamitisch gebied. In de zestiende eeuw liet koning Filips II er nieuwe stadsmuren bouwen tegen Berberse piraten; delen daarvan staan er nog. Bij wielerliefhebbers met een zoetekauw is de stad vooral bekend als chocoladestad: de invoer van cacao uit Ecuador en Venezuela bracht in de negentiende eeuw een bloeiende industrie op gang, waaruit onder meer het merk Valor voortkwam.

De Alto de Aitana is een zeldzame maar beslissende aankomst in de Vuelta. De klim debuteerde in 2001, precies 25 jaar geleden, en dient in 2026 voor de vijfde keer als aankomstplaats. In 2009 won Damiano Cunego er en in 2016 Latour, in de voorlaatste rit van die Vuelta. De finish ligt bij de luchtmachtbasis op de top, bereikbaar via een weg die normaal gesloten is omdat hij over militair terrein loopt.

De route: zes beklimmingen en amper vlakke meters

Rust krijgen de renners nauwelijks. Direct na de start in Villajoyosa loopt de weg 3,1 kilometer omhoog aan 4,4 procent, en daarna blijft het parcours golven. Ideaal terrein voor wie de vlucht van de dag wil halen. De eerste bergprijs ligt op de Puerto de Tárbena (6,7 km aan 5,4%), gevolgd door de onbekroonde Coll de Rates.

Het scherprechtersgedeelte van de eerste helft is de Puerto de El Miserat: 5,1 kilometer aan liefst 10,1 procent gemiddeld, door de organisatie geklasseerd als eerste categorie. Na de Port de Tollos (4 km aan 5,7%) zijn de renners halfweg, maar dan wachten nog de Port de Tudons (11,7 km aan 4%) en de Port de Benifallim (4,8 km aan 5,9%), met de top op 46,8 kilometer van de streep.

Dan de slotklim. De klim naar Aitana is 22 kilometer aan gemiddeld 5,8 procent; aan het einde staan 1.264 hoogtemeters op de teller. Het gemiddelde oogt mild, maar de laatste ruim 6 kilometer stijgen aan 7,8 procent. Wie daar nog frisse benen heeft na vijf eerdere cols, kan grote verschillen slaan. De organisatie waarschuwt bovendien dat de hitte eind augustus de rit nog zwaarder kan maken. In ons overzicht van de volledige route staat deze rit al aangemerkt als de zwaarste van de openingsweek.

De favorieten

Tadej Pogačar (UAE Team Emirates XRG) geldt als de topfavoriet. Op een lange aankomst bergop als Aitana heeft de Sloveen de beste uitgangspositie om zijn concurrenten tijd aan te smeren, of hij nu vroeg aanvalt of wacht tot de steile slotkilometers.

Zijn ploeggenoot João Almeida voelt zich als geen ander thuis op lange, regelmatige beklimmingen. Als Pogačar voor het klassement koerst, krijgt de Portugees mogelijk de vrijheid om voor de ritzege te gaan.

Daarachter is een groot veld met alternatieven. Van Felix Gall, Carlos Rodríguez, Jay Vine, Einer Rubio, Pablo Castrillo en Primož Roglič mag je verwachten dat ze het spoor van de beste klimmer en renner op dit moment lang moeten kunnen volgen. Enric Mas (Movistar) rijdt traditioneel sterk in zijn thuisronde en hoopt op Aitana tijd terug te pakken, terwijl Mattias Skjelmose (Lidl-Trek) zich heeft ontwikkeld tot een klassementsrenner die op dit terrein met de besten mee kan.

De rit kan uitmonden in een zege voor een klimmer uit de vroege vlucht, of in een aanval van een favoriet op de laatste 6,6 kilometer. In 2016 leverde Aitana beide op: een solozege én een felle strijd om het klassement. Tien jaar later keert het peloton terug naar dezelfde militaire weg.