Hartproblemen in het peloton: als alles klopt, maar toch ook niet

Na de Waalse Pijl zit Jasper De Buyst twintig minuten op de fiets als het misgaat. Het gebeurt niet op een klim, waar zijn hartslag 140 is, maar in de afdaling. Zijn hartritme zakt naar 80 slagen per minuut, schiet vervolgens omhoog naar 120, en weigert te herstellen. “Het leek of mijn hart niet toeliet om te herstellen,” zei hij tegen Het Laatste Nieuws. De 32-jarige Belg, wegkapitein en sprintaantrekker van Lotto–Intermarché, weet dan al dat hij te snel te veel heeft gewild. De Giro d’Italia spookte nog door zijn hoofd. Het verse littekenweefsel in zijn hart was er niet klaar voor.

Ingreep

Het begon in februari. De Buyst opende zijn seizoen in de UAE Tour, maar voelde zich de dag voor Omloop Het Nieuwsblad niet goed. De diagnose: een hartritmestoornis. Op 9 maart volgde een ablatie, een relatieve standaardingreep.  De Buyst beschreef het concreet: “Ze hadden vier cirkels rond de aders in mijn hartwand gebrand. Dat littekenweefsel had meer tijd nodig om te hechten, en het branden veroorzaakt altijd lokale ontsteking en vochtophoping, waardoor het langer duurde voordat mijn hart weer belast kon worden,” vertelde hij toen aan HLN.

Vijf dagen na de ingreep mocht hij weer fietsen. Maar fietsen is nog geen koersen. In de sportcardiologie gelden de eerste drie maanden na een ablatie als een zogeheten blanking period, een fase waarin het hartweefsel geneest en vroege ritmestoornissen nog kunnen optreden zonder dat de ingreep als mislukt geldt. StopAfib verwijst naar de consensusverklaring van de Heart Rhythm Society, die stelt dat vroege terugval in die periode veelvoorkomend is en dat een herhalingsablatie minstens drie maanden moet worden uitgesteld. Barts AF adviseert duursporters om zware training minimaal acht weken te vermijden.

De Buyst stond na de Waalse Pijl opnieuw stil. Een tweede ablatie bleek niet nodig. Aangepaste medicatie en twee weken rust hadden wel het gewenste effect. Sindsdien heeft hij niets meer gevoeld.

Twee weken ziek

Het verhaal van De Buysts is net anders dan andere over hartproblemen: het feit dat hij gezien de klachten te vroeg opbouwde terwijl het littekenweefsel nog kwetsbaar was, en daarnaast het feit dat hij een pijnlijk punt aan stipt.

“De renners die twee weken na een ablatie weer konden koersen, hoeven het niet te melden. Ze zeggen gewoon dat ze even ziek waren, en niemand kent de echte reden,” zei De Buyst. “In mijn geval was drie maanden te lang om me achter ‘ziekte’ te verschuilen, maar waarom zou ik dat doen? Door er openlijk over te praten, hoop ik anderen te helpen.”

Het is exact de omertá waar het wielrennen zo om bekend staat. Zwijgen, een cultuur van achterdocht en samenzwering. Flikken of geflikt worden. Het is eigenlijk bizar.  Ook De Buyst gaf toe dat zijn eerste reflex was om te zwijgen. “Ik vind het taboe errond erg vervelend. In eerste instantie dacht ik: ik houd dit voor mezelf, want de koers is een conservatieve wereld en het label hartpatiënt schrikt mensen af. Zelfs toen ik tegen vrienden zei dat ik een hartoperatie had ondergaan, werden hun ogen groot.”

Hartdiagnoses zijn bepaald niet van gisteren. In Nederland kennen we het geval van Lars van den Berg die letterlijk met hartproblemen van z’n fiets viel. Hij heeft zelf wel eens aangegeven dat hij mogelijk nog had kunnen presteren op hoog niveau, als hij geen fietser, maar bijvoorbeeld voetballer was geweest.

Dan zijn er nog de andere voorbeelden: Elia Viviani en Martina Fidanza, de Italiaanse scratchworldkampioene bij wie een hartslag van 245 bpm werd gemeten tijdens training, ondergingen allebei een ablatie en keerden volledig terug.

Tegenover die twee voorbeelden staan weer Sonny Colbrelli, de voormalig winnaar van Parijs-Roubaix, die een defibrillator kreeg na zijn ineenstorting bij de Volta a Catalunya, maar niet terugkeerde in het peloton.  Wesley Kreder moest gedwongen stoppen na een hartaanval in 2023. Nathan van Hooydonck beëindigde zijn loopbaan door een hartspieranomalie. Niklas Eg wacht nog altijd op antwoorden na onverklaarbare hartslagpieken. Sep Vanmarcke moest stoppen wegens littekenweefsel op zijn hart en een te hoog risico op verdere complicaties. Wielrennen is een sport die enorm veel vraagt van renners en rensters.

Licht geval

Een ablatie is wat dat betreft een lichtere ingreep. Een studie in het Journal of Arrhythmia uit 2022 concludeerde dat duursporters na een ablatie weliswaar een hogere kans op terugkerende stoornissen kennen dan niet-atleten, maar dat de meerderheid terugkeert naar het niveau van voorheen. De AHA/ACC-richtlijnen benoemen katheterablatie als de voorkeursbehandeling voor symptomatische supraventriculaire tachycardieën bij atleten. Medisch gezien kan de deur dus opengaan. De vraag is hoe de koersmarkt daarmee omgaat.

Een asterisk

De Buysts contract bij Lotto–Intermarché loopt eind 2026 af. Hij weet wat dat betekent. “Ik ben niet pessimistisch, maar de realiteit is dat er een sterretje achter mijn naam staat. Ik hoop dat een team me nog een kans wil geven, want ik geloof dat ik nog steeds een van de beste lead-outs ter wereld kan zijn.”

Hij verwees naar zijn vorm en capaciteiten van voor de ablatie: zijn positie aan kop van het peloton op vijfhonderd meter van de finish bij de eerste massaspurt van de Tour vorig jaar, hetzelfde in de Vuelta. “Noem me vijf renners die dat jaar na jaar consistent kunnen doen,” zei hij.

Zijn plan is helder: na zijn rentree bij de Muur Classic in Geraardsbergen op 14 juni, door naar de Ronde van België en het Belgisch kampioenschap. Juli, augustus, september en oktober moesten het bewijs leveren.

Drie specialisten hebben hem koersgeschikt verklaard. Zondag werd hij 95e en dat zal voor hem als een eerste overwinning hebben gevoeld. Het dossier zal nog niet helemaal gesloten zijn, maar de eerste stappen zijn gezet. Toch zullen teams met argusogen kijken naar zijn ontwikkeling en zijn mogelijkheden voor een nieuw contract voor 2027.

Hij heeft in ieder geval een eerste stap gezet om een taboe in de koers wat meer te openbaren. En dat is in een gesloten wereld als die van het wielrennen al een hele hoop waard.