De Tour komt naar Schotland. Wij reden alvast een stukje van de eerste etappe

Niet de eerste keer

De Tour de France is al vier keer in het Verenigd Koninkrijk van start gegaan — in 1974, 1994, 2007 en 2014 — maar dit is de eerste keer dat de race naar Schotland komt. Het heeft lang geduurd. Schotland diende in 2011 voor het eerst een bod in om de race te organiseren, met het oog op de Grand Départ van 2017; tien jaar later zal dit eindelijk werkelijkheid worden.Het Verenigd Koninkrijk organiseert de eerste drie etappes van de Tour van volgend jaar, op een lange, lineaire route die zich uitstrekt van Schotland tot in het zuiden van Wales. De eerste sprintetappe van 184 kilometer loopt van Edinburgh naar Carlisle, in het noordwesten van Engeland; de tweede van Keswick naar Liverpool, en de derde dwars door Wales, van Welshpool naar Cardiff. De Tour de France Femmes gaat volgend jaar trouwens ook in het Verenigd Koninkrijk van start, met een eigen route van Leeds naar Londen. Het is de eerste keer dat beide races in hetzelfde land buiten Frankrijk van start gaan.

Een ambitieus plan

Hier zijn we dan, tien maanden voordat het allemaal van start gaat. Ik heb mijn fiets vanuit Londen met de trein meegenomen, samen met een enorme, wiebelende rugzak, en Sander is ’s nachts vanuit Rotterdam overgevaren. We hebben één week de tijd en een ambitieuze, ingewikkelde missie: zoveel mogelijk zien van het uitgestrekte, 630 kilometer lange parcours voor de mannen en het omliggende landschap.

Onze uitvalsbasis voor de eerste drie dagen is Landal Whitekirk Hill, vlakbij North Berwick, een complex van chique, Scandinavisch geïnspireerde lodges met uitzicht over de kustlijn van East Lothian. Vanuit het raam zien we de ruïnes van Tantallon Castle, dat op de kliffen staat, en Bass Rock, een grillig eiland dat wit glinstert in het zonlicht en waar zo’n 150.000 zeevogels leven. Onze eerste bestemming is een verkenningstocht door de omgeving met een korte fietstocht van 30 kilometer, die ons naar de zee voert, waar de middagzon ons verwelkomt, en naar North Berwick, waar we stoppen om het lange zandstrand te bewonderen en de bekroonde ijssalon van de stad, Alandas, goed in ons geheugen te prenten.

Langs de Golf Coast

We gebruiken nog een dag om naar Edinburgh te fietsen, langs de kustlijn – bekend als de ‘Golf Coast’ van Schotland vanwege de 21 golfbanen die er te vinden zijn. De zee glinstert blauw en de brede zandstranden strekken zich uit richting de stad. De Tour zal volgend jaar naar verwachting meer dan 1,27 miljoen toeschouwers trekken, wat Edinburgh zo’n 45,4 miljoen pond zal opleveren. De Tour begint met een openingsceremonie bij het 900 jaar oude kasteel, waarbij fans langs de Royal Mile staan opgesteld. Voor de zekerheid bekijken we nog wat extra bezienswaardigheden: de promenade in Portobello; de kasseien en kleurrijke winkeltjes van West Bow (vol met groepen wandelaars); de imposante Port of Leith Whisky Distillery; Arthur’s Seat; en Waverley Station, waar de promotie-evenementen van de Tour zijn gehouden.

Logistieke puzzel

Vanaf hier wordt onze taak moeilijker. Het blijkt een logistieke puzzel te zijn om de hele route van de Grand Départ te volgen. Niet alleen wordt er vaak gereden op afgesloten A-wegen (prima voor een peloton; minder wenselijk voor ons), maar zelfs als we de volledige 184 kilometer van de eerste etappe zouden proberen af te leggen, zouden we daarna nog steeds een manier moeten vinden om terug te komen vanuit Carlisle. De oplossing, na urenlang naar de kaart te hebben gestaard, is om om 6.30 uur ’s ochtends met de auto te vertrekken om tijdens het ‘gouden uur’ over de ruige wegen van de Scottish Borders te fietsen – maar net als we vertrekken is het bewolkt, met regendruppels die tegen de voorruit spatten en een lucht die op het punt staat open te barsten.

Tweed Valley – Bike Valley

We parkeren in Innerleithen, op iets meer dan een uur rijden, en trekken meteen extra lagen aan: truien met lange mouwen, regenjassen, armwarmers. Het stadje, gelegen in de Tweed Valley, staat vol met fietsenwinkels en heeft een levendige offroad-scene: hier vond in 2023 de mountainbike-XC-wedstrijd van de UCI-wereldkampioenschappen plaats en in 2022 de Enduro World Series. Het plan is om naar Broad Law te fietsen, het hoogste punt van de eerste etappe, en weer terug, om de weg in dezelfde richting te volgen als het peloton van volgend jaar.

Bijzonder mooi

Dit deel van de route is spectaculair: het snijdt de golfbaan van Innerleithen in tweeën en volgt een donkere, turfkleurige beek de vallei in. Elke bocht in de weg onthult meer van dit indrukwekkende landschap: afgeronde, verweerde heuvels, paarse heide, eenzame stenen huisjes. De weg is rustig: weinig auto’s en een handvol andere fietsers, voornamelijk toerrijders. Eén van hen vertelt ons dat hij zijn hamstring heeft gescheurd (op vlak terrein te doen; erg vervelend in de beklimmingen, zegt hij) en we ontmoeten een vader-zoon-duo dat de „Coasts and Castles“-route vanuit Newcastle omhoog fietst.

De weg is zo mooi dat je bijna niet merkt dat we aan het klimmen zijn. Het is nat, woest en kaal. Maar hoe hoger we komen, hoe winderiger het wordt en hoe meer windmolens we zien. Het is hier duidelijk altijd winderig. En in een wielerwedstrijd zorgt wind voor chaos. Zouden we in de eerste etappe echelons kunnen zien? Met zo’n 2.000 meter klimmen, grotendeels op lange, glooiende beklimmingen zoals deze, wordt de eerste etappe gezien als een kans voor de sprinters. Matty Brennan heeft al belangstelling getoond: „Ik heb het twee jaar geleden al tegen het team gezegd, toen ik hoorde over de start in het Verenigd Koninkrijk: ik zou heel graag aan de start staan”, zei hij na zijn vierde etappezege in de Vuelta van dit jaar. “Als we hetzelfde doen [als] hier, kunnen we echt proberen dat om te zetten in een gele trui op dag één.”

Bergtruipunten

Er is slechts één gecategoriseerde klim — en slechts één kans om bergpunten te scoren — in de eerste etappe, namelijk de 2,2 kilometer lange Côte de Melrose, waar we nu naartoe gaan. Ook hier ligt een andere trui voor het grijpen: de eerste die boven komt, draagt de bolletjestrui. Met een gemiddeld stijgingspercentage van 6,7% loopt de klim steil omhoog vanuit het marktstadje Melrose, door de bomen, voordat het uitzicht naar de top toe ruimer wordt naarmate de helling afvlakt. Links liggen de heuvelachtige Eildon Hills en achter ons is er uitzicht over Melrose en de omliggende dorpen. De beloning op de top is Bowden Loch: een mooi meer, met de heuvels op de achtergrond, waar we even stoppen om de eenden te begroeten.

Het uitdagende profiel van de Côte de Melrose heeft ervoor gezorgd dat deze klim een vaste waarde is geworden in de Ronde van Groot-Brittannië, en een nuttige trainingsroute is voor lokale renners zoals Strava KOM-houder Oscar Onley uit Kelso en Callum Thornley uit Peebles. Thornley won hier zelfs de bergtrui in de Ronde van Groot-Brittannië van 2024, nadat hij vanuit de kopgroep had aangevallen. Mijn voorspelling: let volgend jaar maar eens op deze jongens op hun thuiswegen.

Door naar Engeland

Vanuit Melrose loopt het parcours verder door de Borders, het rustige, glooiende platteland in. De etappe doet de kasjmierhoofdstad van Schotland, Hawick, aan; langs het fortachtige, beruchte spookkasteel Hermitage Castle, en door Newcastleton, nog zo’n MTB-hotspot. Het laatste deel, waarna de renners de grens met Engeland oversteken, is grotendeels vlak, en de etappe eindigt in Carlisle, vlakbij het middeleeuwse kasteel. Naar verwachting wordt het een massasprint. En de winnaar zal natuurlijk het geel aantrekken.

Als je op Broad Law staat en uitkijkt over Edinburgh, is het moeilijk voor te stellen dat deze ruige, afgelegen wegen volstromen met de chaos van ’s werelds grootste wielerwedstrijd. Maar dat is nu juist de magie van de Tour de France: hij komt en gaat in een wervelwind van lawaai en kleur, waardoor wegen en berghellingen voor één dag worden getransformeerd, maar er iets blijvends achterblijft.

„Ik denk niet dat we kunnen bevatten hoe de start van de Tour de France hier eruit zal zien”, zei Mark Cavendish vorig jaar tijdens een persconferentie, toen de Grand Départ in het Verenigd Koninkrijk werd aangekondigd. „Het wordt grootser dan je je zelfs maar kunt voorstellen. Het is echt heel spannend.”

De Tour volgen vanuit Landal Whitekirk Hill

Deze trip werd mede mogelijk gemaakt door onze vrienden van Landal. Om de routes te verkennen verbleven we in het park Whitekirk Hill. Dit ligt ongeveer 45 autominuten en 40 fietskilometers ten westen van Edinburgh. Het is een prachtig, relatief nieuw park, in de natuur gelegen, omgeven door helmgras en met ruime woningen. Wij hadden een zespersoons bungalow, inclusief houtgestookt bubbelbad, wasmachine (erg handig voor fietsers) en een bijkeuken waar je je fiets kon stallen. Op het park is een spa, fitness, zwembad (even reserveren) en je vindt er een heerlijk restaurant. Ontbijt, lunch en in het seizoen ook avondeten.

Ga jij naar de Tour? Boek dan een weekje hier. Ga bijvoorbeeld naar de ploegenpresentatie op de donderdag, rijd onze rondjes van en naar Edinburgh en rondom het park en als je de eerste etappe gaat kijken, daal dan af naar Innerleithen, of naar Melrose. Dat ligt op 1 tot 1,5uur rijden. Je kunt dan perfect van de Tour genieten en jezelf ook nog eens een mooie dienst bewijzen door een heerlijke vakantie te boeken.

Wij zijn met de boot gegaan, van Rotterdam naar Hull. Dat was ook vanwege onze terugreis. Voor deze bestemming is de boot van IJmuiden naar Newcastle de beste optie, want dan ben je in 2u in Whitekirk.

Ook dank aan Enterprise rent-a-car. Zij stelden de prachtige Volvo XC40 ter beschikking.