Foto Sirotti
7 juli 1991: de dag dat de Tour voor de laatse keer twee koersen in één dag perste
Op deze dag in de koersgeschiedenis is er eigenlijk weinig aandacht voor de winnaars. Het waren geen bijzondere etappes. Maar wat het bijzonder maakt is juist dat het etappes waren. Twee stuks. In de ochtend een sprintersrit, in de middag een ploegentijdrit. In de jaren 60, 70 en 80 was het gebruikelijk om ochtend en middag etappes te hebben. Soms met een ultra korte ‘contre la montre’. Tot ergernis van de renners. 1991 is daarom belangrijk, omdat dit de laatste keer is geweest dat er een ‘split-stage’ was. Extra leuk: de gele trui wisselde ook nog eens van eigenaar tussen die twee etappes. Plus, Erik Breukink zat mee in de beslissende vlucht van de ochtendetappe.
Het peloton van de 78ste Tour de France weet bij de start in Lyon dat deze zondag geen gewone openingsdag wordt. Er staan twee wedstrijden op het programma: eerst een rit in lijn van 114,5 kilometer, daarna een ploegentijdrit. Twee keer vol gas op één kalenderdag.
Op die bewuste 7 juli 1991 weet niemand dat dit de laatste keer zal zijn dat de mannen-Tour een echte gedeelde etappe ruhdt, een ochtendrit en een middagrit op dezelfde dag. Een format dat decennialang vanzelfsprekend was, verdwijnt na vandaag geruisloos van het hoogste niveau.
De ochtendetappe: elf man rijden weg
In de ronde rond Lyon breekt al vroeg een groep van elf weg uit het peloton. De namen verraden dat dit geen vrijblijvende ontsnapping is: Greg LeMond, de drievoudig Tourwinnaar van Z – Peugeot, zit erbij. Net als Erik Breukink, de Nederlandse klassementsrenner van PDM – Ultima – Concorde, samen met ploeggenoten Sean Kelly en Raúl Alcalá. Ook Rolf Sørensen van Ariostea en de Belg Rudy Dhaenens van Panasonic – Sportlife maken deel uit van de kopgroep.
Wie ook onderdeel uitmaakt van deze groep? Abdoe! De Oezbeek, dan rijdend voor Carrera Jeans – Tassoni, wint de sprint van het selecte groepje. Djamolidine Abduzhaparov, zoals hij volledig heet, blijft Kelly en LeMond voor. Met een gemiddeld van 46 en een beetje hadden ze er rap werk van gemaakt.
De grootste verschuiving zit in het klassement. LeMond sprokkelt via tussensprint en aankomstbonificaties genoeg seconden om de leider van de proloog, Thierry Marie, uit het geel te rijden. Nog voor de lunch draagt de Amerikaan de leiderstrui. Dat zal echter niet zo lang duren.
De middag: Ariostea draait het om
Enkele uren later staan de ploegen opnieuw aan de start, ditmaal voor de ploegentijdrit. Na de individuele ochtendrit telt nu de collectieve kracht. Er zijn veel sterke ploegen aan de start, maar het is uiteindelijk het kleurrijke Ariostea, een van de legendarische Italiaanse wielerploegen, dat de snelste tijd rijdt. Hun man, Rolf Sørensen, die in de ochtendrit al mee was in de vlucht, gaat zo naar de kop van het algemeen klassement.
De dag levert zo drie bijzonderheden op: in de morgen is Abduzhaparov de ritwinnaar en verliest Marie zijn trui aan LeMond. Dat zal slechts tijdelijk, een tussentijdse geletruidrager zijn, want Rolf Sørensen gaat als leider de volgende dag in. De gele trui wisselt binnen één etmaal twee keer van schouders.
Laatste keer
De gedeelde etappe was ooit gemeengoed in de Tour. Organisatoren persten geregeld een korte wegrit en een tijdrit in dezelfde dag, wat renners dwong om zonder adempauze opnieuw te presteren. Er zijn zelfs dagen geweest dat er een drietal etappes, een 1a-1b-1c rit werd gereden. Je verzint het niet in het hedendaagse wielrennen, maar toch.
Na Lyon 1991 verdween het format op WorldTour-niveau. Pas in 2024 keerde het terug, toen de Tour de France Femmes in Rotterdam een ochtendrit en een middagtijdrit combineerde, met speciale dispensatie van de UCI. Dat was een unicum en dat moet zo blijven.
Breukink, die in Lyon meereed met de besten, was helaas geen voorbode voor een goede Tour. Maar daar komen we later nog op terug in onze ‘vandaag in de Tourgeschiedenis’