De meest memorabele Nederlandse Vuelta-prestaties: Bas Maliepaard (17)
De gehele Vuelta lang blikt HetisKoers.nl elke dag terug op de meest memorabele prestaties van Nederlandse renners in de Spaanse ronde. Volkomen subjectief en arbitrair tellen we een top 25 af. Op nummer 17 staat de eerste Nederlandse winnaar van het puntenklassement. Bas Maliepaard wint in 1963 ook een etappe en tikt uiteindelijk als vierde aan in Madrid. Desondanks zou hij een wat bittere nasmaak overhouden aan die successen in Spanje.
De Vuelta van dit jaar heeft in zekere zin wel iets weg van die van 1963. Net als nu staat er ruim zes decennia geleden een renner aan het vertrek van wie iedereen weet dat die onder normale omstandigheden de ronde zal gaan winnen. Met de vingers in de neus. Jacques Anquetil is er namelijk op gebrand zijn trilogie te voltooien. De Fransman heeft al drie Tourzeges op zijn naam staan en ook de Giro al eens gewonnen. Als hij zich ook in Spanje de beste toont, wordt hij de eerste renner ooit die alle drie de grote ronden op zijn naam heeft geschreven. Niet dat het helemaal vanzelfsprekend is dat Anquetil de 2442 kilometer, die de renners in totaal moeten afleggen – de Vuelta van 1963 is de kortste uit de geschiedenis – het snelste zal rijden. Een jaar eerder had hij ook al een poging ondernomen de ronde te winnen. Ondanks dat zijn Saint-Raphaël-ploeg met kop en schouders boven alles en iedereen uitstak, slaagde Anquetil er niet in ploeggenoot Rudi Altig te verslaan. Sterker, de Duitser klopte zijn kopman zelfs in diens specialiteit, de tijdrit. Met Altig stevig in de leiderstrui besloot Anquetil twee dagen voor het einde zelfs op te geven. ‘Ziek’, luidde de officiële verklaring, maar kenners meenden beter te weten. Anquetil zou niet tegen zijn verlies hebben gekund. Een jaar later reist hij opnieuw naar Spanje af om de Vuelta alsnog te winnen. Uit voorzorg heeft ploegleider Raphaël Géminiani Altig thuis gelaten. Opnieuw staat er geen maat op de Saint-Raphaël-ploeg en ook de knechten van Anquetil pikken flink wat graantjes van het succes mee. Een van die helpers is Bas Maliepaard. In de slipstream van zijn kopman wordt de Brabander vierde in de eindrangschikking, wint een etappe en is bovendien de eerste Nederlander die de blauwe trui van het puntenklassement mee naar huis neemt. Desondanks houdt Maliepaard een bittere nasmaak over aan de zo succesvol verlopen Vuelta.
Telefoonkosten
Dat laatste komt niet zozeer door het weinige prijzengeld dat de renner na de ronde ontvangt. Journalist Jaap Stam van De Volkskrant memoreert in 2024 dat Maliepaard het schamele bedrag van slechts 1500 Franse francs mee kreeg. De organisatie van de Spaanse ronde verrekent in 1963 namelijk voordat iedere ploeg het verdiende geldsommetje krijgt uitgekeerd eerst de tijdens de Vuelta gemaakte telefoonkosten. Die zijn in het geval van de Saint-Raphaël-ploeg fors opgelopen. De enige renner die dagelijks naar huis belt is Anquetil, vandaar dat er flink wat wordt ingehouden van het bedrag dat hem en zijn knechten, onder wie naast Maliepaard bekende namen als Jean Stablinski, Seamus Elliott en Anatole Novak, toekomt.
De torn van Anquetil
Die bittere nasmaak heeft echter te maken met wat er na afloop van de vijfde etappe gebeurt. Als een twaalf man sterke kopgroep, met daarin onder anderen Maliepaard en Anquetil, in de straten van Bilbao op de finish afrijdt, geeft de Franse klassementsleider nog eens flink gas om zoveel mogelijk tijd te winnen op zijn concurrenten in het peloton. Het lijkt de ideale lead-out voor de veel rappere Maliepaard. De Nederlander komt dan ook ruimschoots op tijd uit het wiel van zijn kopman, perst nog een laatste versnelling uit zijn lijf en strijkt met gemak de dagzege op. Een mooie beloning voor het knechtenwerk dat Maliepaard al leverde en nog zal gaan verrichten voor Anquetil, zou je zeggen. Dat ziet de op dat moment drievoudig Tourwinnaar echter totaal anders. Die is des duivels dat zijn helper het in diens hoofd heeft gehaald om zomaar uit zijn wiel te spurten en de etappe te winnen. Als Omroep Brabant in 2022 bij Maliepaard langs gaat om het verhaal nog eens op te diepen, kan de oud-renner er inmiddels smakelijk om lachen. Zes decennia eerder was dat wel anders. Ondanks dat hij zich de verdere ronde veelvuldig wegcijfert voor Anquetil en tegelijkertijd zijn eigen kwaliteiten toont door het puntenklassement te winnen en vierde te worden in de eindrangschikking, krijgt de Nederlander na de Vuelta veel kritiek te verduren. In de ogen van zijn kopman heeft de Maliepaard te weinig voor de ploeg gereden en te veel voor zichzelf. Hij betaalt een hoge prijs voor zijn behaalde succes. Het kost hem datzelfde jaar zijn plaats in de Tourselectie van Saint-Raphaël.
