Wordt de Vlaamse kermiskoersen immaterieel cultureel erfgoed?

Afgelopen week belandden in het Vlaams Parlement de laatste negentien Vlaamse kermiskoersen op de agenda. Negentien organisatoren vragen gezamenlijk erkenning als immaterieel cultureel erfgoed, een poging om een discipline te beschermen die in een halve eeuw van ongeveer 200 wedstrijden naar amper 19 is gezakt. Minister Annick De Ridder erkent het probleem, maar wijst een aparte financiële enveloppe af.

Vlaams Belang-parlementslid Bart Van Opstal bracht het dossier onder de aandacht. Steun uit onverwachte hoek. Hij wees op beperkte middelen, weinig structurele ondersteuning en een steeds drukkere internationale wielerkalender die het moeilijker maakt om bekende renners aan de start te krijgen.

Van 200 naar 19

In de jaren 70 telde Vlaanderen tot 200 professionele kermiskoersen per jaar. Nu zijn het er nog 19. Die wedstrijden vormen de basis van de koerspiramide: het zijn de eerste koersen die jonge talenten rijden, de plek waar eliterenners zonder contract zich in de kijker proberen te fietsen.

Marc Verbeeck, organisator van de GP Vermarc in Wezemaal, verwoordde het in april al onomwonden: “We zijn met uitsterven bedreigd,” zei hij tegen VRT NWS. Achter elke kermiskoers staat een leger vrijwilligers dat jaarlijks tientallen uren investeert om dranghekken te plaatsen, parcours af te bakenen en het lokale peloton veilig rond te loodsen.

Probleem erkend, geen extra budget

De minister erkende tijdens de parlementaire bespreking dat de situatie zorgwekkend is, en dat niet alleen kermiskoersen maar wielerwedstrijden in Vlaanderen in het algemeen afnemen. Ze verwees naar de samenwerking met Cycling Vlaanderen, dat de opdracht kreeg om na te denken over oplossingen voor de toekomst van de sport.

“Ik vind natuurlijk wel dat kermiskoersen een bijzondere plaats innemen in onze Vlaamse wielertraditie en in onze sportgeschiedenis,” zei De Ridder. Tegelijk nuanceerde ze: “Tijden veranderen ook.” Jongeren besteden hun vrije tijd anders dan vroeger, wat ook het vrijwilligerswerk raakt.

Extra middelen komen er voorlopig niet. De organisatoren vroegen ook of middelen die vrijkomen door het stopzetten van de overheidssteun aan Flanders-Baloise naar de kermiskoersen konden vloeien. Het antwoord was nee: een deel van dat budget gaat naar het baanwielrennen, de rest wordt ingezet binnen de topsportwerking van de federaties.

Mentale steun

Het collectieve erfgoeddossier van de negentien organisatoren werd in april ingediend. Tegen oktober moet een beslissing vallen. Renaat Schotte, ambassadeur van het dossier, zei bij Sporza: “We moeten kermiskoersen koesteren en bewaren voor de toekomst.”

Geert Lambrecht, organisator van Kortemark Koerse, benadrukte dat het de organisatoren niet om centen of subsidies te doen is. “Het zou voor ons als organisatoren vooral een erkenning zijn, een soort mentale steun,” zei hij.

De Textielprijs Vichte werd in mei 2026 als eerste kermiskoers ooit officieel erkend als immaterieel cultureel erfgoed in Vlaanderen. Erkenning betekent zichtbaarheid, een formeel kader voor bewaring en overdracht, en een steviger verhaal richting sponsors en lokale besturen.

Voor de overige achttien koersen blijft de uitkomst onzeker. De overheid wil overleggen met de sector, Cycling Vlaanderen denkt mee, maar een concrete financiële lijn ontbreekt. Daarmee hopen de organisatoren dat erkenning voldoende gewicht krijgt om de kermiskoers te helpen overleven: de plek waar jonge renners hun eerste rugnummer opspelden en dorpskernen nog altijd een koersnamiddag lang stilstaan.