Tour Auvergne-Rhône-Alpes: krijgen we ooit nog een opvolger voor Johan van der Velde als Nederlandse winnaar?

Het is 1 juni 1980 als Johan van der Velde op de wegen tussen Gap en Grenoble een belangrijke move in zijn carriere maakt. De 23-jarige Brabander van TI-Raleigh zit in een kopgroep van zes man, kijkt om zich heen en valt aan. Met nog zestig kilometer voor de wielen demarreert hij uit het gezelschap van onder anderen de Zweed Sven-Åke Nilsson, de Fransman Pierre Bazzo en de Spanjaard Marino Lejarreta. Hij rijdt solo naar Grenoble en heeft bij aankomst ruim drie minuten voorsprong op Bazzo. Van der Velde trekt de leiderstrui aan en zal die de volgende dag niet meer afgeven. Sindsdien heeft geen enkele Nederlander de koers gewonnen.

Nieuwe naam

De wedstrijd die Van der Velde in 1980 won, heette toen de Critérium du Dauphiné Libéré, opgericht in 1947 door de gelijknamige regionale krant. In 2010 werd de naam ingekort tot Critérium du Dauphiné. Sinds dit jaar draagt de koers opnieuw een andere naam: Tour Auvergne-Rhône-Alpes, een verwijzing naar de regio die het parcours inmiddels volledig bestrijkt.

De functie en plaats op de kalender is in bijna tachtig jaar niet veranderd. Acht dagen in juni, bergachtig terrein, een peloton vol klassementsrenners die hun benen willen testen voor de Tour de France. De Dauphiné is en blijft dé generale repetitie van juli.

Wie heersten over de Dauphiné?

Vijf renners delen het record van drie eindzeges: Nello Lauredi, Luis Ocaña, Charly Mottet, Bernard Hinault en Chris Froome. Dat is een rijtje met klinkende namen, al zal Lauredi niet bij iedereen een belletje doen rinkelen. Hij won een paar Tour etappes en eindigde als 7e en 8e in respectievelijk de Tour van 1956 en 1953.Daarachter is de erelijst nog mooier. Van Jacques Anquetil en Eddy Merckx tot Miguel Induráin, Bradley Wiggins, Geraint Thomas, Jonas Vingegaard en Tadej Pogačar, de winnaar van 2025: de lijst van Dauphiné-winnaars vormt een beknopt overzicht van de Tourgeschiedenis. In de Dauphiné winnen betekent echt iets voor de Tour.

België telt drie eindzeges: Alex Close in 1956, Eddy Merckx in 1971 en Michel Pollentier in 1978. Nederland houdt het bij die ene overwinning van Van der Velde. Wie kwamen nog dichtbij? Henk Lubberding (tweede achter Hinault in 1979), Steven Rooks (tweede achter Phil Anderson in 1985) en Joop Zoetemelk, die in 1973, 1975 en 1986 als derde op het eindpodium stond. De laatste Nederlandse etappezeges dateren uit 2019, toen Wout Poels de koninginnenrit won en Dylan van Baarle de slotrit pakte.

Grenoble, 1 juni 1980

Van der Velde vertrok die mei naar de 32e editie van de Dauphiné Libéré als beschermde renner, maar niet als eerste kopman. Die rol was voor Zoetemelk, die in Évian-les-Bains de proloog won. TI-Raleigh had een sterke selectie mee: naast Zoetemelk en Van der Velde reden de Belg Paul Wellens, de Zwitser Beat Breu en Bert Pronk.

In de zesde etappe, van Gap naar Grenoble, sloeg Van der Velde toe. Van der Velde schoof mee in een kopgroep en reed in de laatste beklimming zijn medevluchters één voor één los. ”Ik kwam voorop te zitten met een mannetje of zes en heb hen er één voor één afgereden,” zei hij veertig jaar later. ”Ik won de bergrit met een grote voorsprong en nam met een fikse voorsprong de leiding in het klassement.”

Een dag later, in de slotrit van Veurey-Voroize naar Mont Revard bij Aix-les-Bains, hield Van der Velde stand. De Fransman Raymond Martin en de Portugees Joaquim Agostinho completeerden het eindpodium. Van der Velde, geboren in Rijsbergen en pas twee jaar eerder prof geworden, had op zijn 23e een koers gewonnen die coureurs als Hinault en Merckx op hun palmares hadden staan.

Opmaat naar de zomer van 1980

Van der Velde trok zijn vorm door. Enkele weken later werd Van der Velde in Geulle Nederlands kampioen op de weg. In de Tour de France die volgde, reed hij als superknecht voor Zoetemelk. TI-Raleigh won tien ritten, Zoetemelk pakte het geel, Van der Velde de witte trui als beste jongere. ”Ik had geen enkele illusie voor het klassement,” zei hij. ”In de Pyreneeën verliep het niet zo goed, maar in de Alpen ging het super.”

In de jaren daarna won Van der Velde twee Tour-etappes (1981), werd hij derde in het eindklassement van de Tour (1982) en veroverde hij drie keer de puntentrui in de Giro d’Italia. Zijn befaamde rit over de besneeuwde Gavia in 1988, waar hij als eerste boven kwam maar door de kou bevangen werd, groeide uit tot een van de meest herhaalde beelden uit de Giro-historie. Een verhaal dat telkens weer mooi is.

46 jaar later

”Dat ik de Dauphiné, nog steeds als enige Nederlander, heb gewonnen, daar ben ik trots op,” zei Van der Velde in 2020. Zes jaar later wacht hij nog altijd op een opvolger. De koers heeft een nieuwe naam, maar de vraag is dezelfde gebleven.