Foto Jan Voets for Anefo (via Commons-Wiki)
De jarige Harry Steevens en de bijzondere Gold Race van 1968 met finish in Elsloo
Dat de aankomstlijn van de Amstel Gold Race de eerste vijfentwintig jaar van haar bestaan in Meerssen ligt, is eigenlijk puur toeval. Herman Krott, de organisator en geestelijk vader van de koers die zal uitgroeien tot de grootste eendagswedstrijd van Nederland, is aanvankelijk in onderhandeling met Simpelveld. Om even een tijdsbeeld te schetsen; medio jaren ’60, als de eerste ruwe schetsen van de koers worden getekend, is het bestuurstechnisch niet zo goed en overzichtelijk georganiseerd als vandaag de dag.
Gemeentelijke toestemming
Krott moet voor toestemming om zijn geesteskind een Limburgs dorp te laten passeren bij iedere gemeente langs om de benodigde handtekening op te halen. Het is een hels en tijdrovend proces. Vandaar dat de koersdirecteur op sommige momenten voor laaghangend fruit kiest. Als de onderhandelingen met de bestuurders in Simpelveld op niets dreigen uit te lopen, besluit Krott dankbaar gebruik te maken van een idee dat de Limburgse wielerfan Willem-Berend Hietbrink oppert. De inwoner van Meerssen geeft aan dat zijn woonplaats wel oren heeft naar de finish en troont Krott, nog vermoeid en teleurgesteld door de even eerder zo goed als stukgelopen gesprekken in Simpelveld, vrijwel onmiddellijk mee naar het gemeentehuis van zijn woonplaats. Daar wordt Krott, precies zoals Hietbrink hem had voorspeld, met open armen ontvangen. De handtekeningen zijn binnen de kortste keren gezet en dus gaat de allereerste Amstel Gold Race in 1966 van Breda – in het oorspronkelijke plan zou in Amsterdam worden gestart, maar dat zou, evenals vertrekken vanuit Rotterdam, een ondoenlijk lange afstand opleveren, vandaar dat uiteindelijk voor de Brabantse plaats wordt gekozen als vertrekpunt – naar Meerssen. Een kwart eeuw lang zal dat de vaste aankomstplaats zijn. Op één editie na. De derde Amstel Gold Race, in 1968, wijkt uit naar Elsloo. Uitgerekend een renner uit die plaats drukt er zijn voorwiel als eerste over de meet. ‘De Witte Raaf van Elsloo’. Harry Steevens.
Planningsuitdaging
Niet alleen de aankomstplaats van de Amstel Gold Race wijkt in 1968 af, ook de plek op de kalender. In eerste instantie wil Krott zijn koers op zaterdag 13 april organiseren, maar een dag voor Pasen blijkt het onmogelijk een wielerwedstrijd op de openbare weg te laten verrijden. Plan B was 6 april, een week eerder dus, maar aan het begin van het jaar blijkt dat al een onhaalbare kaart. De Belgische eendagskoers de Grote Prijs Roeselare bestaat langer en heeft dus oudere rechten. De internationale wielerbond beslist zodoende dat Krott wederom een nieuwe datum moet zoeken. Geen gemakkelijke opgave. Eind april valt ook af, want de 25ste start de Vuelta, waardoor sommige renners niet meer in de gelegenheid zijn naar Limburg af te reizen. Later in het voorjaar rijden, of in de zomer, is ook niet mogelijk vanwege de drukte op de Nederlandse wegen.
Herfst als oplossing
Krott kan dus niet anders dan naar de herfst uitwijken. Naar 21 september, om precies te zijn. Niet dat die verschuiving de reden is dat Elsloo de status van Meerssen als aankomstplaats overneemt. Al in januari is door Krott en zijn compagnons aangekondigd dat de derde Amstel Gold Race elf kilometer noordelijker zal eindigen dan de voorgaande edities. Een jaar eerder had de organisator afscheid genomen van Breda als startplaats. De combinatie van de afstand tussen start en finish en de datum waarop de eerste editie van de latere klassieker werd verreden – 30 april. Inderdaad, Koninginnedag – had de koers niet de gehoopte ouverture gebracht. Die datum was echter wel degelijk een bewuste keuze van Krott. Op een vrije dag hebben mensen tijd om naar een wielerwedstrijd te komen kijken, had hij geredeneerd. De koersdirecteur zag even over het hoofd dat door alle Oranje-festiviteiten delen van het oorspronkelijk bedachte parcours afgesloten waren voor het peloton. Door het vele omrijden legden de renners uiteindelijk ruim driehonderd kilometer af. Veertig meer dan de bedoeling was. Die oorspronkelijke afstand had de bekendste renner uit het deelnemersveld, Jacques Anquetil, zelfs contractueel laten vastleggen voordat hij toezegde te starten. En dus stapte de Fransman na de afgesproken 260 kilometer doodleuk van zijn fiets, eiste zijn startgeld op en dook onmiddellijk in de auto naar huis. ‘Poenkoers!’, riepen de critici onmiddellijk. Een weinig flateuze benaming, waar de Amstel Gold Race lange tijd maar moeilijk van af zou komen.
Helmond-Elsloo
Ondanks al het gedoe vooraf gaat de derde editie van de Amstel Gold Race uiteindelijk over 243 kilometer, van Helmond naar Elsloo, en wordt die op 21 september 1968 verreden. Onmiddellijk toen zijn woonplaats, acht maanden eerder al, als aankomstlocatie was aangewezen, waren de zenuwen bij Steevens en zijn supporters uitgebroken. Een voorname koers die in je eigen omgeving finisht, komt immers niet elke dag voor. Vandaar dat de renner van Willem II-Gazelle snode plannen heeft op die voorlaatste septemberzaterdag in 1968. Samen met Eddy Beugels, Wim Schepers en Herman Flabat trekt Steevens met nog tachtig kilometer te rijden ten aanval. Dat klinkt alsof de beslissing dan valt, maar niets is minder waar. Op de lokale omlopen rond Elsloo – er moeten er in totaal van vijf van elk dik zeven kilometer worden afgelegd – worden de vluchters gegrepen. Steevens toont zich alert als de Belg Roger Rosiers ontsnapt. Die krijgt vervolgens de stalorders niet met de Limburger naar de meet te rijden en houdt de benen stil. Het maakt dat negen anderen aansluiten, maar in zijn eigen woonplaats toont Steevens zich de snelste van het gezelschap. ‘De Witte Raaf van Elsloo’, een bijnaam die hij dankt aan zijn opmerkelijk hoogblonde haar, lijkt de hele dag over superkrachten te beschikken. Niet voor niets is hij liefst viermaal na een lekke band van voren teruggekeerd. Een sprint tegen tien tegenstanders in zijn eigen woonplaats kan er ook nog wel bij. De enige keer dat de Amstel Gold Race een najaarskoers is en finisht in Elsloo, komt de winnaar uit precies diezelfde Limburgse plaats. Was getekend, Harry Steevens.
https://www.youtube.com/watch?v=DwKorRd2u8Y
Foto Jan Voets for Anefo (via Commons-Wiki)