De meest memorabele Nederlandse Vuelta-prestaties: Joop Zoetemelk (#2)
Deze hele Vuelta lang kijkt HetisKoers.nl elke dag terug op de meest memorabele prestaties van Nederlandse renners. Volkomen subjectief en arbitrair tellen we een top 25 af. Op nummer twee staat de winnaar van de Spaanse ronde van 1979. Als tweede Nederlander ooit wint Joop Zoetemelk de Vuelta.
Debuut in het groen en de bollen
Joop Zoetemelk is al vier keer tweede geworden in de Tour als hij in het voorjaar van 1979 eindelijk weer eens de Vuelta rijdt. ‘Eindelijk weer’, inderdaad, want de renner uit het Zuid-Hollandse Rijpwetering is eenmaal eerder opgestapt in Spanje. Als tweede jaarsprof eindigt hij in 1971 als zesde. Met een ritzege op zak en de groene trui van het bergklassement als fraaie souvenir is het Vuelta-debuut van Zoetemelk meer dan geslaagd. Maar niet direct voor herhaling vatbaar. Dat ligt niet zozeer aan hemzelf. De Ronde van Spanje is in de jaren ’70 niet de meest aantrekkelijke koers voor de meeste ploegen. Deels omdat de Vuelta in het voorjaar wordt verreden en veel renners liever focussen op de klassiekers, de Giro en vervolgens de Tour. Daarnaast is de wedstrijd nauwelijks op televisie te zien buiten de Spaanse landsgrenzen en schrijven buitenlandse kranten er bijna niets over. Publicitair gezien is de Vuelta voor veel sponsoren dus niet zo interessant. Een ander belangrijk argument is de politieke situatie in Spanje. Tot 1975 zit het land klem onder het juk van dictator Franco. Na diens dood, aan het einde van dat jaar, vindt een hervormingsproces plaats en willen diverse regio’s het liefst onafhankelijk worden.
Protesten
De Vuelta is een gemakkelijk doelwit voor protestanten en separatisten om aandacht te vragen voor hun standpunten. Met name in het Baskenland is het peloton niet veilig. De ronde van 1978 eindigt dan ook niet zoals bedoeld. In het slotweekeinde in San Sebastián liggen de wegen bezaaid met spijkers en worden renners onderweg bekogeld. De vele incidenten betekenen bijna dat Zoetemelk de Vuelta nooit zou hebben gewonnen. Een jaar later hangt haar voortbestaan namelijk aan een zijden draadje. De koersdirectie wil het Baskenland voortaan mijden, maar die op zich logische beslissing brengt met zich mee dat hoofdsponsor El Correo, een Baskische krant, zich terugtrekt. Pas als Luis Puig, de voorzitter van de Spaanse wielerbond, in de bres springt, evenementenbureau Unipublic aantrekt als organisator en nieuwe geldschieters vindt, is de Vuelta gered.
Topfavoriet
Negentig renners, verdeeld over negen ploegen, staan op 24 april 1979 in Jerez de la Frontera aan het vertrek van de 34ste Vuelta. Op voorhand is Zoetemelk, dankzij zijn Tourprestaties, een van de topfavorieten. Samen met de Belgen Lucien Van Impe en Michel Pollentier en Spanjaarden als Francisco Galdós, Miguel María Lasa en José Pesarrodona zal hij gaan uitmaken wie na drie weken fietsen de amarillo leiderstrui naar Madrid brengt. Al snel blijkt er geen maat te staan op de Nederlander. Zoetemelk wint de proloog en grijpt dus meteen de leiding in het klassement. Na zes dagen staat hij het amarillo voor een week af aan ploeggenoot Christian Levavasseur. Die bekroont een monsterontsnapping, in gezelschap van de Spanjaard Rafael Ladrón de Guevara, met zowel de ritzege als de leiderstrui. Zodra de bergen opdoemen en de Fransman door het ijs zakt, is Zoetemelk opnieuw heer en meester. Bijgestaan door zijn sterke Miko-Mercier-ploeg, waarvan naast Levavasseur ook klimmers als Raymond Martin en Christian Seznec deel uitmaken, heeft de Nederlander de Vuelta drie weken lang volledig onder controle. Dat Van Impe door een val in de laatste week van de ronde kansloos raakt en nauwelijks nog aanvalt, is een bijkomend voordeel.
Last van Salmonella
De enige die het Zoetemelk nog even lastig lijkt te maken is de salmonellabacterie, die drie dagen voordat Madrid bereikt wordt rondwaart in zijn ploeg. Alle renners van Miko-Mercier zijn aan de dunne dankzij een bord paella. Het is duidelijk terug te zien aan de uitslag van de 22 kilometer lange tijdrit in Valladolid. Op Zoetemelk na presteert de Franse ploeg onder de maat. Ook de Nederlander kampt met vervelende maagklachten, maar weert zich desondanks kranig. De zege in de tijdrit moet hij aan Fons De Wolf laten, maar Zoetemelk wordt netjes tweede en loopt dus alleen maar verder uit op Galdós, Van Impe en de andere renners achter hem. De door de voedselvergiftiging verzwakte klassementsleider krijgt het de twee volgende dagen nog lastig door de hitte en het feit dat zijn maag de vele liters water maar moeilijk kan verwerken, maar de amarillo leiderstrui komt niet meer in gevaar. Daarvoor zijn Zoetemelk en zijn knechten van Miko-Mercier simpelweg te sterk. Twaalf jaar nadat Jan Janssen de primeur had, krijgt Nederland er een tweede Vuelta-winnaar bij. Wat niemand dan nog weet is dat Zoetemelk zijn voorganger het volgende jaar opnieuw imiteert door, net als Janssen, veertien maanden na zijn eindzege in Spanje ook de Tour te winnen.
