Tourgeschiedenis: 18 juli 1996 – Bart Voskamp wint in Hendaye

Op 18 juli 1996 zit Bart Voskamp, de Nederlandse knecht van TVM, in Hendaye in het wiel van Christian Henn. De Duitser heeft het overgrote deel van de laatste kilometers op kop gereden, maar moet daar de prijs voor betalen. Voskamp komt langszij en op 100m van de finish kan hij al omkijken. Hij wint de sprint-à-deux met twee seconden voorsprong. Na 154,5 kilometer tussen het Spaanse Pamplona en de Franse Atlantische kust heeft hij zijn eerste Touretappe binnen.

Het is een ritzege die past bij het type renner dat Voskamp dan is. Binnen TVM werkt hij doorgaans voor sprinter Jeroen Blijlevens. Zelf krijgt hij minder vaak de vrijheid om een finale te rijden. Op deze donderdag, na twee zware dagen in de Pyreneeën, laat het peloton een omvangrijke vlucht echter begaan. Voor Voskamp gaat de deur naar eigen succes open.

Veertien vluchters krijgen vrij spel

De achttiende etappe voert vanuit het Spaanse Pamplona door Baskenland naar Hendaye. Onderweg liggen meerdere gecategoriseerde beklimmingen, met de Puerto-Otxondo als laatste scherprechter voor de grens. De afsluitende twintig kilometer zijn grotendeels vlak.

Rond de D’Ispeguy krijgt een kopgroep van veertien renners definitief ruimte. Naast Voskamp en Christian Henn, de regerend Duitse kampioen van Telekom, zitten onder anderen Eric Breukink, Alberto Elli, Bruno Thibout, Bruno Boscardin en Patrick Jonker vooraan. Het vermoeide peloton laat de vlucht lopen. Klassementsleider Bjarne Riis hoeft niemand uit de groep te vrezen en Telekom kan de benen sparen.

Op de Puerto-Otxondo blijven vijf renners over: Voskamp, Henn, Elli, Thibout en Boscardin. Henn valt op ongeveer acht kilometer van de finish aan. Alleen Voskamp kan mee. De Nederlander heeft daarvoor weinig kopwerk gedaan en blijft ook in de nieuwe situatie zuinig omspringen met zijn krachten.

De laatste rechte lijn in Hendaye loopt licht omhoog. Met de zijwind van rechts probeert Henn zijn tegenstander naar de ongunstige kant te dwingen. Voskamp blijft wachten, kiest het wiel van Henn en passeert de Duitser op 100m van de finish. Hij kan rustig rechtop gaan zitten en juichen. Elli wordt op 27 seconden derde, Thibout eindigt als vierde en Boscardin als vijfde. Het peloton komt bijna zeventien minuten later binnen, waardoor het klassement ongewijzigd blijft.

“Het is ongelooflijk, want ik dacht dat ik nooit over de Pyreneeën zou komen. Nu sluit ik dat af met een ritzege”, zei Voskamp achteraf. Zijn vorige grote overwinning was een etappe in de Vuelta van 1994.

Stakende motoren en de herinnering aan Casartelli

De rit wordt aanvankelijk vooral vanuit de lucht vastgelegd. Motorrijders, fotografen en cameramensen staken uit protest na een incident in de voorgaande etappe. Daarbij is een motor met twee medewerkers van L’Équipe omvergegaan na een confrontatie met Kelme-ploegleider Álvaro Pino. De bestuurder en de passager op de motor zijn met snijwonden en kneuzingen naar het ziekenhuis gebracht.

Tourdirecteur Jean-Marie Leblanc geeft Pino een zware waarschuwing, maar schorst hem niet omdat opzet volgens de organisatie niet is vastgesteld. De motards hervatten hun werk voor de finale. De staking blijft daardoor zichtbaar in het televisiebeeld van een rit die uiteindelijk door twee vluchters wordt beslist. Ook de Nederlandse televisie-uitzending vermeldt het protest.

Precies een jaar eerder overlijdt Fabio Casartelli, olympisch kampioen en Motorola-renner, na zijn val in de afdaling van de Portet d’Aspet. Voor de start geeft Jan Ullrich iedere Motorola-renner een witte bloem.

Opnieuw een Duitser, maar geen zege

Voskamp krijgt een jaar later opnieuw een rechtstreeks duel met een Duitser. In de negentiende rit van de Tour van 1997 rijdt hij samen met Jens Heppner naar de finish in Dijon. Die sprint eindigt zonder winnaar uit het tweetal.

Voskamp wijkt van zijn lijn en dringt Heppner richting de afzetting. Kort voor de streep beweegt Heppner terug naar de Nederlander en blijft hij overeind door tegen hem aan te leunen. De jury diskwalificeert beiden. Mario Traversoni, derde op de weg, krijgt de ritzege toegewezen. Voskamp wordt teruggezet naar de tiende plaats, Heppner naar de elfde. Het was een nieuwe sprint-à-deux tegen een Duitse tegenstander, die ditmaal in de jurywagen wordt beslist.

18 juli in de geschiedenis

De datum 18 juli heeft vaker Nederlandse Tourmomenten opgeleverd. In 1976 verrast Gerben Karstens Freddy Maertens vanuit de laatste bocht op de Champs-Élysées. Karstens wordt de eerste Nederlandse ritwinnaar op de Parijse avenue, terwijl Lucien Van Impe als laatste Belgische Tourwinnaar wordt gehuldigd.

Zeven jaar later klopt Peter Winnen Jean-René Bernaudeau op Alpe d’Huez. De zege brengt Winnen naar de vierde plaats in het klassement, waarna hij de Tour als derde afsluit.

Op 18 juli 1992 rijdt Claudio Chiappucci een lange solo. De Italiaan valt al vroeg aan, laat onder anderen Sean Kelly en Richard Virenque achter zich en passeert in zijn eentje de Col de l’Iseran. Miguel Induráin en Franco Vona komen dichterbij, maar Chiappucci houdt stand op Sestriere. Hij eindigt die Tour als tweede achter Induráin.

Latere edities brengen op dezelfde datum onder meer de tijdritzege van Jan Ullrich in Cap Découverte in 2003 en de overwinning van Fränk Schleck op Alpe d’Huez in 2006. In Hendaye behaalt Voskamp zijn eerste Tourzege, na een ontsnapping en een sprint tegen de Duitse kampioen Henn.