Foto Sirotti
De jarige Jean-Luc Vandenbroucke, zijn winst in de Grote Herfstprijs 1982
Tweeëntwintig jaar is hij nog maar. Vooruit, en twee maanden. Neoprof bovendien. Onder de vleugels van het befaamde Franse Renault-team, op papier aangestuurd door ploegleider Cyrille Guimard maar waar in werkelijkheid kopman Bernard Hinault autoritair de dienst uitmaakt, lijkt hij op weg naar wat zijn grootste overwinning tot dan toe moet worden. Niet dat hij in zijn debuutjaar nooit eerder de smaak van champagne had mogen proeven. Integendeel. Het wielerseizoen 1982 was nog geen maand op weg of de jonge Fransman met het blonde haar – nog geen paardenstaart, die zou hij enkele jaren later pas laten groeien – en een in het peloton tamelijk uniek brilletje op de neus, had direct toegeslagen en op 27 februari de GP Cannes op zijn naam geschreven. Daarna volgden een eindzege in het Critérium International en een rit in de Tour de Vaucluse. Aan de zijde van Hinault had hij in het voorjaar bovendien zijn debuut in een grote ronde gemaakt. Kopman en protegé hadden, samen met de rest van de Renault-ploeg, onmiddellijk de collectieve chronorace van zestien kilometer gewonnen, die als ouverture van de Giro diende. Drie weken later stond Hinault in het roze in Turijn en had zijn jonge ploegmaat de Italiaanse ronde als vijftiende beëindigd. En nu? Nu is het 10 oktober.
Traditionele afsluiter
In Frankrijk wordt het seizoen afgesloten met een 228 kilometer lange eendagskoers, die ooit tussen Parijs en Tours werd verreden, maar die dan inmiddels flink aan status heeft ingeboet en een naamswijziging heeft ondergaan. Dat laatste komt met name doordat er sinds enkele jaren niet in Parijs wordt gestart en Tours ook al even niet meer als aankomstplaats geldt. Het peloton fietst van Blois naar Chaville. Voor het gemak is de wedstrijd daarom omgedoopt tot Grote Herfstprijs. Die lijkt de jonge Fransman Fignon in 1982 te gaan winnen. In de finale springt hij alleen weg en bouwt al snel een riante voorsprong op. Maar dan overkomt hem iets waar hij nooit rekening mee had gehouden. De kracht die hij, staande op zijn pedalen, uitoefent blijkt te groot. Of in elk geval groter dan het materiaal aan kan. Alsof een touwtje door een schaar wordt doorgeknipt, breekt het linkerpedaal plotseling af. Een onvermijdelijke val is het gevolg van die onvoorziene tegenslag. Voordat de renner zelf in de gaten heeft wat hem zojuist is overkomen, ligt hij op het Noord-Franse asfalt. Gedesillusioneerd krabbelt hij overeind. Zijn voorsprong is verdwenen. Net als zijn kansen op een klinkende zege. De motivatie om verder te rijden blijft eveneens op het asfalt achter. Gehavend en roemloos in de achterhoede naar de meet kachelen is in een eendagskoers een tamelijk zinloze onderneming. De renner stapt onmiddellijk bij Guimard in de volgwagen. Teleurgesteld verneemt hij een half uurtje later dat een Franstalige Belg in zijn plaats de Grote Herfstprijs heeft gewonnen. Op de erelijst van de wedstrijd, die later haar status en glorie terugkrijgt en weer de naam Parijs-Tours mag dragen, staat achter 1982 de naam Jean-Luc Vandenbroucke in plaats van de zijne, Laurent Fignon.
Politicus op de fiets
Voor de uit Moeskroen afkomstige renner is het tweede weekend van oktober in 1982 niet alleen bijzonder vanwege zijn grootste klassieke overwinning. Vandenbroucke neemt behalve aan de Grote Herfstprijs namelijk ook deel aan de gemeenteraadsverkiezingen in zijn woonplaats. Namens de Franstalige christendemocratische partij PSC doet de renner van La Redoute een gooi naar een zetel. Ook die zal hij met succes binnenhalen. Geruime tijd zal Vandenbroucke zijn rennerscarrière combineren met het lidmaatschap van de gemeenteraad in Moeskroen. Het levert de zeldzame situatie op dat er een politicus deel uitmaakt van het mondiale profpeloton. Ondanks dat de Belg zijn tijd moet verdelen en zijn gedachten tijdens het rijden van de Grote Herfstprijs ongetwijfeld wel eens zijn afgedwaald naar de verkiezingscampagne en het binnenhalen van de stemmen van zijn plaatsgenoten, is daar in de slotfase van de koers niets van te zien. Vandenbroucke ontbindt een kilometer of acht nadat het pedaal van de onfortuinlijke Fignon plotseling de geest gaf, zijn duivels.
VDB
De oom van de op dat moment bijna acht jaar oude Frank – de latere Belgische vedette annex ‘enfant terrible’, die in de tweede helft van de jaren ’90 furore zal maken en na allerlei privéproblemen in 2009 noodlottig aan zijn einde komt, is de zoon van Jean-Lucs oudere broer Jean-Jacques Vandenbroucke. Ook die is trouwens enige tijd beroepsrenner, maar lang niet zo bekend en succesvol – is een erkend hardrijder. Twee jaar eerder had hij bijvoorbeeld de chronorace Grand Prix des Nations gewonnen en vervolgens twee weken later, in gezelschap van landgenoot Fons De Wolf, ook de befaamde koppeltijdrit Trofeo Baracchi. Vandenbroucke heeft dan ook geen enkele moeite om een maximale inspanning van een slordige tien minuten tot een goed einde te brengen. Dat een paar Nederlandse renners, onder wie Joop Zoetemelk, Jacques Hanegraaf en Hennie Kuiper, in de achtervolging vooral tegen elkaar rijdt, in plaats van een serieuze poging te ondernemen het gat naar de Belg te dichten, is een uiterst plezierige bijkomstigheid. Waar de onfortuinlijke Fignon door de aanstaande winterstop in de wachtkamer moet als het gaat om zijn definitieve doorbraak, boekt de koersende politicus Jean-Luc Vandenbroucke, dankzij de combinatie van een dosis geluk en zijn hardrijderskwaliteiten, op de valreep van het seizoen een van zijn mooiste zeges.
