Terug in de tijd: Tour de France Féminin ‘84: dubbelslag Mieke Havik

De première van de Tour de France Féminin is uitgemond in een daverend succes voor de Nederlandse ploeg. Mieke Havik mag zich de eerste etappewinnares noemen in de prille historie van de ‘vrouwentour’. De Volendamse gaat daardoor de geschiedenisboeken in als de allereerste draagster van het geel. Bovendien finishte de voltallige selectie van ploegleider Ben Scheperkamp de eerste etappe in de top acht. Het is het sprekende bewijs van de suprematie die de Nederlandse rensters in het openingsweekeinde aan de dag legden.

Zaterdag 30 juni 1984: etappe 1, Bobigny – Saint-Denis (67,4 kilometer)

Precies één uur, 39 minuten en 56 seconden voordat Havik zich aan de finishlijn in aankomstplaats Saint-Denis meldde, begon een bescheiden peloton van slechts 36 rensters in Bobigny aan de eerste Tour de France Féminin. Na een eenmalig probeersel in 1955, gewonnen door de Britse Millie Robinson, is Félix Lévitan eindelijk overstag gegaan. Uitgebreid lobbywerk vanuit het damespeloton heeft de Tourdirecteur er toe verleid om na bijna drie decennia een volwaardige ronde voor vrouwen te organiseren. Al is er ook een zakelijk motief. Lévitan klaagt al langer over teruglopende sponsorgelden en een slinkende reclamekaravaan. Met de het toevoegen van de Tour de France Féminin aan de mannenronde – de dames zijn letterlijk het voorprogramma – hoopt hij nieuwe investeerders te vinden.

1984 niet toevallig gekozen

Dat uitgerekend 1984 als premièrejaar is gekozen is dan weer geen heel handige zet van Lévitan. Later in de zomer staan immers de Olympische Spelen in Los Angeles op het programma met, ook voor het eerst, een wegwedstrijd voor vrouwen. De absolute wereldtop richt haar vizier dan ook volledig op die koers. De eerste Tour de France Féminin kent zodoende niet alleen een bescheiden deelnemersveld doordat landen als België en West-Duitsland geen interesse hebben, grote namen als Jeannie Longo, Maria Canins en Connie Carpenter schitteren eveneens door afwezigheid. Zij willen zich in alle rust voorbereiden op de strijd om goud, zilver en brons. Ook de sterkste Nederlandse rensters zijn niet van de partij. Thea van Rijnsoever, Leontine van der Lienden en Hennie Top zullen op zondag 29 juli in het oranje door Californië fietsen. De Tour de France Féminin zou je dus, oneerbiedig gezegd, een ‘troostprijs’ kunnen noemen voor degenen die zijn afgevallen voor de Olympische selectie. Ploegleider Scheperkamp beschikt in Frankrijk over Mieke Havik, nationaal kampioene Connie Meijer, Petra de Bruin, Rita Timpers, Hanneke Lieverse en Heleen Hage. Die laatste is op papier de sterkste klimster van het zestal en dus de Nederlandse kopvrouw voor het klassement. Van Havik, Meijer en De Bruin wordt vooral succes op het vlakke verwacht.

Nederlandse aanvalsgolf

Enkele uren voordat het mannenpeloton in Saint-Denis arriveert, staat de openingsetappe van de Tour de France Féminin nagenoeg geheel in het teken van aanvalspogingen van de Nederlandse rensters. De oranje-vrouwen onderwerpen het pelotonnetje, dat verder bestaat uit twee Franse ploegen en teams uit de Verenigde Staten, Canada en Groot-Brittannië, aan een spervuur aan demarrages. Op het eerste oog is ploegleider Scheperkamp er aardig in geslaagd een eenheid te vormen van het zestal dat normaal gesproken voor drie verschillende merkenploegen uitkomt. Havik, Meijer en Hage worden gesponsord door Shimano, Lieverse door Du Prie en Timpers en De Bruin komen in Nederlandse koersen uit voor Dextro. De fabrikant van druivensuikertabletjes heeft tienduizend gulden beschikbaar gesteld aan het Nederlandse Tourteam en prijkt in ruil daarvoor prominent op de KNWU-tenues van de rensters. De dames moesten het Dextro-logo kort voor de start in Bobigny trouwens zelf nog even met naald en draad op hun shirt naaien. Typisch

Havik voor de winst

Zodra een uitval van Hage, in gezelschap van de Française Valérie Simonnet, onschadelijk is gemaakt, waagt Havik op twintig kilometer van de meet een volgende Nederlandse poging om uit het peloton weg te rijden. De renster, die in het dagelijks leven sociaal werkster is in het Amsterdamse buurthuis De Tulp, bouwt in rap tempo een voorsprong op van veertig seconden. Ondanks goed afstopwerk van de andere oranje-rensters loopt haar marge vervolgens echter net zo snel weer terug. Als Havik nog maar veertien tellen voor het peloton uit rijdt, springt de Amerikaanse Marianne Martin naar haar toe. In de slotkilometer waagt ook De Bruin de oversteek. Het is een gouden zet en bovendien de beslissende. Doordat haar landgenote in aantocht is, kan Havik Martin de kop opdringen. Als De Bruin vervolgens direct over de twee koploopsters heen dendert, laat Havik zich eenvoudig naar de overwinning brengen. Op 75 meter van de meet komt ze uit het wiel van ‘lead-out’ De Bruin en strijkt zowel de eerste dagzege als de bijbehorende gele trui op.

Uitslag:

1. Mieke Havik (1:39:56)
2. Petra de Bruin (“)
3. Marianne Martin (0:08)
4. Christine Waller (0:13)
5. Rita Timpers (“)

Klassement:

1. Mieke Havik (1:39:41)
2. Petra de Bruin (0:05)
3. Marianne Martin (0:18)
4. Christine Waller (0:28)
5. Rita Timpers (“)

 

Zondag 1 juli 1984: etappe 2, Guise – Louvroil (61,1 kilometer)

Een ‘Hilbert-van-der-Duimpje’ heet het sinds de winter van 1981 als een sporter te vroeg denkt al bij de finish te zijn. De Nederlandse schaatser vergiste zich tijdens het WK Allround in Oslo op de 5.000 meter in het aantal te rijden rondes. Terwijl Van der Duim moegestreden zijn benen stil hield, moest hij in werkelijkheid nog vierhonderd meter verder. De beelden van de onfortuinlijke titelverdediger zijn inmiddels legendarisch. Net als de woorden van gelegenheidstelevisiecommentator Leen Pfrommer. Diens ‘Hilbert, jongen, je moet doorrijden! Je moet nog een rondje!’ is drie en een half jaar later al klassiek.

Nog een rondje

Het is dat de Tour de France Féminin niet op televisie wordt uitgezonden, maar anders had het commentaar van Pfrommer moeiteloos onder de apotheose van de tweede etappe kunnen worden gezet. Patty Peoples bleek namelijk niet te weten dat in finishstad Louvroil nog een plaatselijke ronde van vijf kilometer moest worden gereden. Uitbundig juichend kwam de Amerikaanse over de meet, om er daar pas achter te komen dat ze er nog niet was. Van de ontstane consternatie in het peloton maakte gele truidraagster Mieke Havik dankbaar gebruik. De winnares van gisteren rukte zich met een venijnige krachtsinspanning los van haar concurrentes en boekte, na een korte solo, haar tweede ritzege in even zo veel dagen.

Weinig spektakel

Het was een verrassend slot van een verder niet heel spraakmakende etappe, die opnieuw vooral in het teken stond van ontsnappingspogingen van de zes Nederlandse rensters. Dankzij het halve minuutje voorsprong waarmee Havik in Louvroil arriveerde en de bij de dagzege horende vijftien bonificatieseconden komt het geel, evenals de groene trui van het puntenklassement, nog steviger om haar schouders te zitten. Ook de podiumceremonie begint inmiddels vertrouwd te raken. Deed de Volendamse gisteren nog niets vermoedend en ten overstaan van duizenden verbaasde toeschouwers spontaan haar oranje koerstrui uit toen de Franse minister van sport haar het eerste geel wilde aantrekken – ze droeg er een keurig hagelwit hemd onder en stond niet in haar beha op het podium, zoals Mart Smeets jaren later in een overigens verder smakelijk vertelde anekdote menigmaal zou opdiepen – inmiddels weet ze dat de leiderstruien in de Tour ‘showmodellen’ zijn, die worden omgehangen en vervolgens van achteren dicht geritst.

Uitslag:

1. Mieke Havik (1:39:56)
2. Connie Meijer (0:24)
3. Hanneke Lieverse (“)
4. Rita Timpers (“)
5. Louise Garbutt (“)

Klassement:

1. Mieke Havik (3:18:01)
2. Petra de Bruin (0:44)
3. Connie Meijer (0:57)
4. Marianne Martin (“)
5. Hanneke Lieverse (1:02)