Tour de France Féminin ‘84: Marianne Martin lijkt de ronde te hebben beslist

Zaterdag 14 juli 1984: etappe 13, Voreppe – Voreppe (23,4 kilometer; individuele tijdrit)

Geen mannenkoers op Quatorze Juillet, de Franse nationale feestdag. Na vijftien dagen onafgebroken fietsen was het peloton toe aan een welverdiende rustdag. De dames reden juist wel, zodat ze voor één dagje de belangstelling van publiek en media niet hoefden te delen. Een 23,4 kilometer lange individuele tijdrit stond vandaag op het programma. Slim gepland door de Tourdirectie. Op alle andere dagen rijden de dames voor de heren uit en passeert tussendoor de reclamekaravaan. Een chronorace zou dan in de verdrukking raken, maar nu de mannen van hun rustdag genieten is er alle tijd om de rensters een voor een hun individuele inspanning te laten doen. Een dag later zal het precies andersom zijn. Dan zijn de vrouwen vrij en werken Fignon, Hinault en consorten hun race tegen de klok af. Zij zullen vervolgens koers zetten naar L’Alpe d’Huez, maar het beklimmen van de ‘Nederlandse berg’ wilden Félix Lévitan en Jacques Goddet de vrouwen in hun eerste Tour nog niet aandoen. Vandaar dat zij twee dagen op rij rusten en na de tijdrit pas op dinsdag weer aan de start verschijnen. Voor een pittige bergrit, dat dan weer wel. Daarover later meer.

Ook de tijdrit was bepaald niet vlak. Meteen vanuit het vertrek moest de Côte de l’Ayat worden beklommen. Met een hoogte van 675 meter boven zeeniveau niet het grootste obstakel in de eerste Tour de France Féminin, maar toch geen gemakkelijke opgave. Bovendien waaide er de gehele middag een stevige wind, die de rensters het grootste gedeelte van het parcours in het gezicht blies. Opnieuw toonde Martin zich de beste klimster van de ronde. De draagster van de bolletjestrui klokte op de top van het colletje de snelste tussentijd, al gaf gele truidraagster Hage niet meer van twee handenvol seconden prijs. Net als eerder, op weg naar Grenoble, demonstreerde de Nederlandse vervolgens nog maar eens haar daalkwaliteiten. Zonder overigens te veel risico te nemen. Waar Hage soepel omlaag gleed, ging Martin een heel stuk stroever naar beneden. De Amerikaanse toonde niet voor het eerst deze ronde aan met angst in haar lijf omlaag te rijden. Aan de finish slaagde ze er daardoor zelfs niet in de tot dan toe snelste tijd te verbeteren. Die was neergezet door Christine Waller. Zij had de lastige race tegen de klok op dat moment als enige afgeraffeld in een moyenne dat iets hoger lag dan 31,5 kilometer per uur.

Martin moest liefst 31 seconden prijsgeven op de tijd van de renster uit de Franse B-ploeg. Na haar binnenkomst was het wachten op de Nederlandse gele truidraagster, die als laatste was gestart. Dankzij haar fenomenale afdaling bleek Hage de snelste van allemaal. Zeven tellen snoepte ze van de tijd van Waller af en daarmee was een volgend Nederlands dagsucces een feit. Veel belangrijker was het feit dat Hage haar voorsprong op Martin in het klassement vergrootte. Het geeft de geboren Zeeuwse extra zelfvertrouwen voor de komende dagen, al zal het nog een lastige klus worden om het geel naar Parijs te brengen. Na twee rustdagen wacht de rensters een zware Alpenetappe naar de top van La Plagne. Het is de eerste keer dat de dames bergop aankomen. Voor Hage geen prettig vooruitzicht, want dat betekent vanzelfsprekend dat ze haar daalcapaciteiten niet kan inzetten om een eventuele achterstand op Martin goed te maken.

Uitslag:

1. Heleen Hage (44:21)
2. Christine Waller (0:07)
3. Marianne Martin (0:38)
4. Corinne Lutz (0:43)
5. Mieke Havik (0:55)

Klassement:

1. Heleen Hage (21:41:45)
2. Marianne Martin (1:42)
3. Valérie Simonnet (4:02)
4. Betty Wise (5:59)
5. Deborah Shumway (6:36)

Dinsdag 17 juli 1984: etappe 14, Moutiers – La Plagne (32,7 kilometer)

Félix Lévitan heeft de beide opeenvolgende rustdagen aangegrepen om het damespeloton een flinke bos veren in het achterwerk te steken. De Tourdirecteur liet de pers notuleren laaiend enthousiast te zijn over de eerste twee weken van de vrouwenronde. ‘De meisjes zijn sterker, moediger en wilskrachtiger dan de heren van de FIAC ons hebben doen willen geloven’, tekende journalist Peter Ouwerkerk van de GPD-bladen op uit de mond van Lévitan. De FIAC is de Fédération Internationale Amateur de Cyclisme, de amateurorganisatie van de UCI, die ook over het vrouwenwielrennen gaat. Die was eerst wat sceptisch ten aanzien van het plan van Lévitan en mededirecteur Jacques Goddet om de dames in drie weken tijd liefst achttien etappes te laten rijden. Nu het tegendeel bewezen is, kondigde de Tourdirectie alvast aan dat de Tour de France Féminin ‘voor herhaling vatbaar’ is. De ritten zouden in de toekomst zelfs met 20 a 25 kilometer verlengd kunnen worden, waardoor de verplaatsingen per auto ook meteen korter worden. Lévitan gaf tevens zijn mening over de Nederlandse dominantie. Die is in zijn ogen geen enkel probleem. De zegereeks geeft de ronde juist een internationalere uitstraling. Het Franse publiek denkt er net zo over, garandeerde Lévitan, en zal ‘de oranje-rensters in Parijs op een niet aflatende stortvloed aan loftuitingen trakteren’.

Dat daags na het interview de tweede niet-Nederlandse etappeoverwinning een feit is en dat ook het geel niet langer binnen de ploeg van Ben Scheperkamp is, zal de Tourdirecteur vermoedelijk wel hebben zien aankomen. Marianne Martin gaf op de flanken van La Plagne iedereen het nakijken. Anderhalf uur nadat het peloton uit startplaats Moutiers was vertrokken kwam de Amerikaanse met ruime voorsprong als eerste boven op de col van ‘hors categorie’. Opnieuw speelde de hitte een prominente rol. Het was de reden dat soigneur Bert Koetsier bij alle zes Nederlandse rensters, voor het klinken van het startschot, eerst nog een bak water over het hoofd leeg kieperde. Vervolgens plakte hij een koude spons onder de kragen van de oranje koerstruitjes. Alles om oververhitting te voorkomen.

De veertien vlakke kilometers naar de voet van La Plagne reden de dames in wandeltempo, maar eenmaal aangekomen bij de Alpenreus stak Martin onmiddellijk de lont in het kruitvat. Als overrijpe appels werden de meeste rensters van de spreekwoordelijke boom geschud. Ook Hage moest zich al snel gewonnen geven en had niet de kracht het tempo van haar grootste rivale bij te benen. Het Britse duo Clare Greenwood en Judith Painter en de Françaises Christine Waller en Annie Rebière – nota bene beiden uit de B-ploeg van het organiserende land – leken nog even te kunnen volgen, maar ook zij hadden uiteindelijk weinig in te brengen tegen de overmacht van Martin. De Amerikaanse bereikte de top van La Plagne met een voorsprong van bijna twee minuten op runner-up Painter. De rest van het deelnemersveld gaf meer tijd toe. Martin heeft bovendien een primeur met haar ritzege. Ze was de eerste die een Tourrit won op La Plagne. De mannen, die voor 1984 ook nooit op La Plagne aankwamen, arriveerden pas enkele uren later. Gele truidrager Laurent Fignon kroonde zich tot ritwinnaar, maar de primeur was dus voor Martin. Met een achterstand van ruim vijf minuten kwam Hage teleurgesteld als veertiende boven. Het geel is ze kwijt. De geboren Zeeuwse kon haar tranen niet verbergen. Haar tijdritzege van drie dagen geleden had haar juist veel zelfvertrouwen gegeven, maar al in de eerste meters van La Plagne voelde ze aan haar benen dat het er vandaag gewoonweg niet in zat. Hage hoopt nog mee te strijden om een podiumplaats in Parijs, al zal dat geen gemakkelijke opgave zijn. Morgen staat namelijk een volgende Alpenetappe op het programma.

Uitslag:

1. Marianne Martin (1:33:29)
2. Judith Painter (1:48)
3. Christine Waller (2:30)
4. Annie Rebière (2:36)
5. Betty Wise (2:37)

Klassement:

1. Marianne Martin (23:16:41)
2. Heleen Hage (3:44)
3. Betty Wise (7:09)
4. Valérie Simmonet (9:04)
5. Deborah Shumway (9:14)