Iedereen aan de Grenadier? Volgauto kan voordeel opleveren in tijdrit

Op het tijdritparcours rijdt de renner in de beugels, terwijl de volgwagen de luchtstroom achter hem vult. Volgens nieuw onderzoek kan de aerodynamische weerstand van de renner op één meter afstand met bijna 14 procent dalen. Ook de vorm van de auto bepaalt hoeveel aerodynamische winst dat oplevert.

Op 12 juli 2026 brachten Heriot-Watt University, een onderzoeksinstelling in Edinburgh, en Ansys een preprint uit onder de titel Cyclist aerodynamic resistance is influenced by the type of the following team car. In die studie wordt gekeken naar de manier waarop afstand en voertuigvorm samen de lucht rond een renner in een individuele tijdrit beïnvloeden. De resultaten zijn van belang voor wedstrijden zoals de Tour de France, waar een verschil van enkele seconden de uitslag kan bepalen.

Belangrijke aerodynamische factor

Een renner creëert tijdens het rijden een zone met overdruk vóór zijn lichaam en een zone met onderdruk achter zich. Die onderdruk trekt als het ware aan de renner en verhoogt zijn weerstand. Een auto veroorzaakt een vergelijkbaar effect op grotere schaal. De overdruk vóór de wagen kan de onderdruk in de wake van de renner gedeeltelijk opheffen.

Professor Bert Blocken, hoofd van het Aerospace Engineering Cluster van Heriot-Watt University, beschreef het effect als een grote drukbel die vóór de auto ontstaat. Wanneer de wagen dicht achter de renner rijdt, wordt de zuigzone achter diens lichaam kleiner. Op één meter leidt dat volgens de simulaties tot bijna 14 procent minder aerodynamische weerstand.

De afmetingen en de stroomlijn van de auto zijn daarbij van belang. CdA, de combinatie van luchtweerstandscoëfficiënt en frontaal oppervlak, geeft aan hoeveel weerstand een voertuig in de lucht veroorzaakt. Een grotere, hoekigere wagen heeft doorgaans een hogere CdA en bouwt daardoor een sterkere overdrukzone vóór zich op dan een kleine, gestroomlijnde auto.

De onderzoekers vergeleken onder meer een Mercedes SmartForTwo, een Jaguar F-type, een Drivaer Estate en een Grenadier Station Wagon. Bij dezelfde afstand leverde de Grenadier meer aerodynamische steun aan de renner dan de Drivaer Estate. Het verschil in weerstandsreductie bedroeg 4,8 procentpunt op één meter, 1,3 procentpunt op vijf meter, 0,5 procentpunt op tien meter en 0,3 procentpunt op 25 meter.

Hoeveel seconden liggen er op tafel?

De studie combineerde Computational Fluid Dynamics met validatie in een windtunnel. In totaal werden 80 configuraties onderzocht, met afstanden van 1, 5, 10 en 25 meter. De modellen bevatten verschillende auto’s, varianten met fietsen op het dak en bestelwagens waarin reservefietsen intern waren opgeborgen.

Voor een modeltijdrit over 26,1 kilometer berekende het onderzoek een extra winst van 1,6 seconde voor de Grenadier op 25 meter, vergeleken met de Drivaer Estate met drie fietsen op het dak. Op vijf meter liep het verschil op tot 7,6 seconden. Deze cijfers zijn vergelijkingen met een specifieke referentieconfiguratie, geen voorspellingen van een officiële uitslag.

Een aanvullende berekening van Ansys komt voor een traject van 25 kilometer uit op ongeveer 6,7 seconden extra winst bij vijf meter, 3,0 seconden bij tien meter en 1,2 seconden bij 25 meter. De berekeningen gaan uit van hetzelfde vermogen met en zonder volgwagen en van een referentiesnelheid van 50 kilometer per uur. Het model gebruikt een fictieve mannelijke renner van 183 centimeter en 72 kilogram, met een vereenvoudigde lichaamsvorm en tijdritfiets.

Werkelijke omstandigheden kunnen de uitkomst veranderen. Windrichting, snelheid, wegprofiel, rijlijn, voertuigbewegingen en de exacte afstand spelen allemaal een rol. De publicatie is bovendien een preprint en moet nog als definitief wetenschappelijk artikel worden beoordeeld.

De 25-meternorm onder druk

Volgens UCI-regel 2.4.023 moeten volgwagens in een individuele tijdrit sinds 1 januari 2023 minimaal 25 meter achter de renner blijven. De regel moest de invloed van de auto beperken en de reactietijd van de chauffeur vergroten. Deze afstand is moeilijk strikt te controleren omdat een nauwkeurig meetsysteem ontbreekt.

Blocken pleit voor een minimale afstand van 40 tot 50 meter. Als dat niet direct haalbaar is, stelt hij visuele handhaving van de bestaande 25-meternorm voor. Daarnaast wil hij een maximale CdA voor teamwagens, berekend over de volledige wedstrijdconfiguratie met fietsen, wielen, antennes en andere uitrusting.

Onderzoek uit 2015 beschreef al dat een volgwagen de luchtweerstand van een fietser kan verlagen. Een studie uit 2024 onderzocht vervolgens de extra invloed van fietsen op het dak. De publicatie van 2026 verlegt de aandacht naar de auto zelf.

De studie laat zien dat ook de afstand tot en de vorm van de volgwagen de aerodynamische omstandigheden in een tijdrit beïnvloeden. Daarmee worden zowel de positie van de volgwagen als de voertuigconfiguratie relevant voor de toepassing van de 25-meter regel.

Met dit in gedachten kun je ook bedenken hoe bizar het is dat er zoveel motoren en auto’s rondom een groepje renners rijden. Dat zal toch ook niet zonder invloed zijn. Maar langer verhaal kort: iedereen aan de Grenadie!