Tourgeschiedenis: Mont Ventoux, 13 juli 2000, Pantani vs Armstrong
Was het een cadeau? Of was Pantani net sterker? Bovenop de ‘Kale Berg’ won de kale man, bijgenaam ‘il Pirata’ een sprint-á-deux. Achteraf ontstond er gedoe.
Op 13 juli 2000 leidt Lance Armstrong, de Amerikaanse geletruidrager van US Postal, een groepje van twee op de Mont Ventoux. Naast hem rijdt Marco Pantani, de Italiaanse Tourwinnaar van 1998 die met zijn kale hoofd blinkend in de zomerzon. Il Pirata draagt nog steeds z’n oorbellen. Hij zwoegt. Ze passeren het monument voor Tom Simpson, terwijl de wind rond de kale top de gebruikelijke aankomstconstructies heeft verdreven. De finish is in zicht.
Pantani leek eerder op de klim verslagen. Hij werd gelost, hervond zich en trok ten aanval. Armstrong reed vervolgens weg bij de andere klassementsrenners, haalde de Italiaan bij en bepaalde in de slotfase het tempo. Op de beelden houdt hij de controle tot vlak voor de streep, waar hij ruimte laat en Pantani als eerste laat passeren. Tenminste, dat is onze interpretatie.
Was dat een cadeau of het einde van een duel tussen twee klimmers? Armstrong koos achteraf voor de eerste uitleg. Pantani wees die lezing af. Was het de trots van de Italiaan die daaraan ten grondslag lag? Of was het iets anders?
Winnen op de Ventoux in het geel
Armstrong verdedigde zijn Tourzege van 1999 en was op weg naar zijn tweede opeenvolgende eindoverwinning. Die uitslagen zouden jaren later, samen met zijn vijf volgende Tourzeges, uit de officiële resultaten worden geschrapt. Terecht. Op 13 juli 2000 reed hij nog als de keizer, die via een verdeel en heers methode de koers controleerde.
Een ritzege op de Ventoux had hem bovendien een zeldzame plaats in de Tourgeschiedenis gegeven. Alleen Eddy Merckx, de Belgische vijfvoudige Tourwinnaar, had eerder een aankomst op de kale berg gewonnen terwijl hij het geel droeg. Merckx deed dat in 1970, waarna hij uitgeput zuurstof toegediend kreeg.
De Ventoux gold ook toen al als een zware klim. De klim vanuit Bédoin voert vanuit het bos naar de open kalksteen boven Chalet Reynard. Wind en hitte krijgen er vrij spel. In 1967 overleed Simpson op de flanken, dé zwarte bladzijde uit de geschiedenis van de berg. In dat gezicht was de aankomst met Armstrong (apotheker van beroep, fietser als hobbyist) en Pantani (maakte ook graag gebruik van middelen en vond een te vroege dood) eentje met diepere betekenis.
Pantani zocht zijn plaats terug
Voor Pantani stond erkenning op het spel. In 1998 had hij de Giro en de Tour in hetzelfde seizoen gewonnen. Een jaar later werd hij twee dagen voor het einde uit de Giro gehaald wegens afwijkende bloedwaarden. In 2000 probeerde hij opnieuw aansluiting te vinden bij de beste klimmers.
Pantani was al een heel seizoen op zoek naar zichzelf. Die zelf vond hij op de Ventoux. Voor de kijkers was het een vreemde ontknoping. In 2025 was er de sprint van Valentin Paret-Peintre. Die kwam uit z’n tenen. Deze twee mannen reden zij aan zij omhoog. Geen strijd, niks.
Geen cadeau
Armstrong zei na de rit dat Pantani niet de sterkste renner op de Ventoux was geweest. Hij noemde het laten winnen van de Italiaan later een fout. Dat was een interessant stukje psychologische oorlogsvoering van Armstrong..
Pantani accepteerde die verhouding niet. Zijn boosheid nam toe toen Armstrong hem Elefantino noemde, een bijnaam die verwees naar zijn oren en waaraan hij een hekel had. Volgens overlevering liep de ruzie uit op een fysieke confrontatie tussen het kamp van Johan Bruyneel, de Belgische ploegleider van Armstrong, en de entourage van Pantani.
Enkele dagen later won Pantani de zware Alpenrit naar Courchevel. Dat was zijn antwoord op de Ventoux: de Italiaan wilde bewijzen dat hij ook zonder een vermeende gunst kon winnen. Of het poëtisch was? Courchevel werd zijn laatste professionele overwinning.
Doping
De beelden kregen later een andere lading door de dopinggeschiedenis van beide renners. Armstrong gaf toe dat hij tijdens zijn zeven geschrapte Tourzeges verboden middelen gebruikte. Dat is nog steeds een understatement, want hoe meer we weten over de handel en wandel van Armstrong, hoe meer duidelijk is dat hij licht gaf in het donker en dat hij het peloton en het wielrennen in zijn macht had.
Pantani testte tijdens zijn loopbaan nooit positief, maar zijn afwijkende bloedwaarden in de Giro van 1999 werden breed met epo in verband gebracht. In Italië is Pantani nog steeds een god. Hem daar in verband brengen met doping, das geen slimme zet. Zeker niet in zijn thuisregio Emilia-Romagna. Rond de dood van Il Pirata gaan ook de meest interessante complottheorieën rond. Met name de Italiaanse Maffia speelt daarin een rol. Voor ons is Marco gestorven aan een overdosis.
Het was in ieder geval een tijdperk met wijdverspreid dopinggebruik. Zij die niks pakten, konden niet mee. Er is geen bewijs dat iedere renner over dezelfde middelen of begeleiding beschikte. De feiten over beide renners verandert wel de kijk op deze etappe.
No gifts on the Ventoux
Dertien jaar later reed Chris Froome, de Britse kopman van Team Sky, naar de Ventoux. Armstrong stuurde hem tijdens de rit een bericht op X, toen nog twitter: “Hey @chrisfroome – no gifts on the Ventoux.” Froome liet Alberto Contador achter en won de etappe.
De tweet bracht Armstrongs oude beslissing terug in het nieuws. Op 13 juli 2026 is het 26 jaar geleden dat Pantani als eerste over de streep kwam. Armstrong hield die dag het geel en volgens zijn eigen lezing ook de macht, maar de Ventoux-zege bleef definitief op naam van Il Pirata staan.